Bihb Raporu: "Nezarethanelerin Yüzde 66'sı Standartlara Uygun"

Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı (BİHB) İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına bir rapor yazarak polis ve jandarma nezarethanelerini ziyaret etmelerini ve rapor hazırlamalarını istedi. Kurullar, aylar sonra gözaltına alınarak nezarethanelerde bulunan kişilerle bile görüşmeden hazırladığı raporları BİHB'ye gönderdi. Gönderilen rakamlara göre nezarethanelerin yüzde 66'sının standartlara uygun olduğu, yüzde 34'ünün de uygun olmadığı tespit edildi.

BİHB Başkanı Prof. Dr. Hasan Tahsin Fendoğlu, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının nezarethanelere haberli ve habersiz olarak gerçekleştirdikleri ziyaretlerin sonuçlarına ilişkin ilk 3 aylık raporu açıkladı. İşkence ve kötü muamelenin önlenmesi konusunda hükümetin sıfır tolerans anlayışıyla hareket ettiği belirterek 2003 yılından bu yana hak ihlallerinde bir azalma görüldüğünü belirtti. BİHB'nin 14 bin üyesiyle Türkiye'deki en büyük insan hakları mekanizmasına sahip olduğunu belirten Fendoğlu, diğer kamu kurumlarıyla da uyumlu bir şekilde çalıştığını söyledi. Yaptıkları çalışmalarla işkence ve kötü muamelenin azaldığını 2003 yılından bu yana Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bu konuyla ilgili yapılan başvuruların azaldığını ifade etti.

Fendoğlu, 2007 yılı verilerine göre Türkiye'de 2 bin 888'i polis, 2 bin 456'sı jandarma olmak üzere 5 bin 344 adet nezarethanenin bulunduğunu belirterek, polis nezarethanelerinin yüzde 19'u olan 547'sinin, jandarma nezarethanelerinin de yüzde 33'ü olan 818'inin standartlara uygun olmadığını açıkladı.

-987 NEZARETHANE İNCELENDİ-

2008 yılının Ocak ayında İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına bir yazı yazarak kurul oluşturulmasını sağladıklarını kaydeden Fendoğlu'nun kurulların polis ve jandarma nezarethanelerini ziyaret ederek raporlar hazırladıklarını belirtti.

Hazırlanan rapora göre 2008'in ilk 3 ayında polis ve jandarma nezarethanelerine 744'ü habersiz , 243'ü haberli olmak üzere 987 ziyaret gerçekleştirildi. Bu ziyaretlerin 496'sı polis, 491'i ise jandarma nezarethanelerine yapıldı. Bu ziyaretlerin sonucunda 654 nezarethanenin standartlara uygun olduğu görülürken 333 nezarethanede ise olumsuzluk tespit edildi. Nezarethanelerin yüzde 66'sının standartlara uygunluğu görülürken yüzde 34'ünün standartlar dışı olduğu belirlendi.

Rapora göre tespit edilen olumsuzlukların tamamı fiziksel koşullar olduğu tespit edilirken bu olumsuzluklar şöyle sıralandı:

"Bağımsız ifade alma odasının olmaması, nezarethane ebatlarının standartlara uygun olmaması, banyo ve tuvalet imkanlarının olmaması ya da bina dışındaolması, temizlik ihtiyaçlarının giderilmesi için tedbirlerin alınmaması, yeterli doğal ışıklandırma ve havalandırmanın olmaması, demir parmaklıkların yatay yapılması, kadınlar için ayrı nezarethanenin olmaması, kadın kolluk görevlisinin olmaması, nezarethaneye alınanların kaydına ait defterin düzgün tutulmaması."

Raporda "Ziyaretlerde "Yakalanan ve Gözaltına Alınan Kişiler Bakımından Uyulması Gereken Kurallar'a da uyulup uyulmadığının incelenmesi gerekmektedir. Bu kurallar genel olarak kötü muamele oluşturabilecek kuralardır. Bu kurallara uyulup uyulmadığının ise yakalanan ve gözaltına alınan kişilerle görüşülerek ortaya çıkarılması gerekmektedir" denildi. (ANKA)

(İG/ZG)