Trump liderliğindeki Gazze Barış Kurulu Kıbrıs’ta toplanıyor

Liderliğini ABD Başkanı Donald Trump'ın yaptığı Gazze Barış Kurulu, İsrail-Hamas savaşını sonlandıran 20 maddelik anlaşmanın uygulama sürecinin canlanması amacıyla 30 Haziran-1 Temmuz arasında Kıbrıs Cumhuriyeti'nde bir toplantı yapıyor.

Toplantının Kıbrıs Cumhuriyeti'nde yapılacağına ilişkin ilk haberler geçen hafta İsrail basınında çıktı.

Haberleri doğrulayan ise Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos oldu. Kombos, Gazze Yönetim Kurulu toplantısının Kıbrıs Cumhuriyeti tarafından düzenlenmediğini, toplantıya siyasi katılımda bulunmayacaklarını kaydetti.

Kıbrıslı Bakan, Gazze Yönetim Kurulu'nun, coğrafi ve lojistik avantajlarından dolayı toplantı yeri olarak adayı tercih etmiş olabileceği değerlendirmesini yaptı.

Kıbrıs Cumhuriyeti basınına yansıyan haberler, tarafların başvurusuna göre Dışişleri Bakanı Kombos'un bazı ikili görüşmelerde bulunabileceğine işaret ediyor.

Toplantıya ilişkin Gazze Barış Kurulu'ndan herhangi bir resmi açıklama yapılmadı.

Gazze'de İsrail-Hamas savaşını durduran ve geçen sene Mısır'da imzalanan 20 maddelik barış anlaşmasının uygulanmasına ilişkin yaşanan sorunların ele alınması, bu kapsamda Gazze'nin yeniden yapılanması ve güvenliğin sağlanması gibi önemli maddelerin ele alınacağı toplantıya kimlerin katıldığı da resmen duyurulmadı.

Tony Blair de katılıyor

Ancak yalanlanmayan haberlere göre toplantıya Yönetim Kurulu üyesi Tony Blair, Gazze Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, Filistinli yetkililerden oluşan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'nin temsilcilerinin yanı sıra Barış Kurulu'nun ilgili kuruluşları katılacak.

Liderliğini Trump'ın yaptığı ve aralarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da yer aldığı 28 kişilik Barış Kurulu'nun altında yer alan Yönetim Kurulu'nda eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Gazze anlaşmasının müzakerecileri Jared Kushner ve Steve Witkoff da yer alıyor.

Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Gazze Yönetim Kurulu adı verilen ve sürecin doğrudan izlenmesini amaçlayan bir kurulda yer alıyor.

Yönetim Kurulu'nda İsrail ve Kıbrıslı işadamı Yakir Gabay da bulunuyor.

Toplantıda, ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta İran'a karşı başlatılan savaş nedeniyle gündemden düşen Gazze konusunun, Kıbrıs'ta yapılacak toplantıyla yeniden canlandırılması ve anlaşmanın ikinci aşamasının uygulanmasına odaklanılması öngörülüyor.

Türkiye toplantıya katılmıyor

Türkiye'nin toplantıya ilişkin görüşlerini ve katılım durumunu Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, gazeteci Murat Yetkin'in editörlüğünü yaptığı Yetkin Report web sitesine açıkladı.

Keçeli, Dışişleri Bakanı Fidan ya da herhangi bir başka Türk yetkilinin bu toplantıya katılmayacağını belirtti.

"Çünkü bu Gazze Barış Kurulu'nun resmi bir toplantısı değil. Gazze Yüksek Temsilciliği Ofisi yetkilileri ve Tony Blair Enstitüsü (TBI) temsilcileri ile Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi (GYUK) yetkililerinin katılımıyla teknik ve iç koordinasyon formatında gerçekleştirilecek bir faaliyet" değerlendirmesini yaptı.

Keçeli'nin bu açıklamaları dışında Ankara'dan bu toplantıya ilişkin başka bir değerlendirme yapılmadı.

Gazze konusunda en aktif ülkeler arasında yer alan Türkiye, barış anlaşmasının uygulanması ve insani yardımların iletilmesi süreçlerinde de etkin rol oynadı.

Ancak bu toplantının Kıbrıs Cumhuriyeti'nde yapılıyor olmasının Türkiye'nin katılmaması sonucunu doğurduğu değerlendirmelerine yol açtı.

Türkiye ve Kıbrıs Cumhuriyeti, birbirlerini tanımıyor ve diplomatik ilişki kurmuyorlar. Kıbrıs Cumhuriyeti, Türkiye'nin 1974'te adaya gerçekleştirdiği ve Barış Harekatı olarak tanımladığı askeri operasyonu "işgal" olarak değerlendiriyor.

Türkiye ise garantör ülke sorumluluğu kapsamında Kıbrıs Türkleri'ni korumak amacıyla askeri harekât yaptığını kaydediyor. Ada, 1974'ten bu yana bölünmüş bir durumda ve BM liderliğindeki çözüm girişimlerinden henüz bir sonuç alınamadı.

Ankara'ya COP31 eleştirisi

Türkiye'nin Gazze konusundaki toplantıya katılmamasına ilişki gelişmelerin Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bu sene Antalya'da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Zirvesi COP31'e ilişkin bazı hazırlık çalışmalarına davet edilmemesi eleştirilerinin arttığı bir döneme denk gelmesi dikkat çekti.

Türkiye, 2026 BM İklim Zirvesi'ni 9-20 Kasım günlerinde Antalya'da gerçekleştirecek.

Zirveye BM'ye üye tüm üye devletler ve çevre konularında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve uzmanlar katılacak.

Bu süreçte Türkiye ve BM birçok hazırlık toplantısını da gerçekleştiriyor. Kıbrıs Cumhuriyeti bu hazırlık toplantılarından bazılarına davet edilmediği gerekçesiyle Türkiye'yi eleştiren açıklamalar yapmış ve konuyu AB'ye taşımıştı.

Geçen hafta Brüksel'de düzenlenen bir AB toplantısında konuyu gündeme getiren Kıbrıs Cumhuriyeti, Türkiye'nin COP31 çerçevesinde New York ve Tokyo'da gerçekleştirdiği iki hazırlık toplantısına davet edilmediğini açıkladı.

AB'den Kıbrıs'a destek mesajı

Haberin uluslararası medyada gündeme gelmesi üzerine bir açıklama yapan Türk yetkililer, söz konusu iki toplantının BM koordinasyonunda gerçekleşmediğini, Türkiye'nin ulusal programları olduğunu kayda geçirdiler.

AB'den yapılan açıklamalarda da Kıbrıs Cumhuriyeti ile dayanışma mesajları vardı.

AB İklim Komiseri Wopke Hoekstra, geçen haftaki toplantı sonrasında yaptığı açıklamada, Türkiye'nin bu tutumunun kabul edilmeyeceğini ve durumun Ankara'ya iletildiğini kaydetti.

Bazı üye ülkelerin Kıbrıs Cumhuriyeti'nin zirveye davet edilmemesi durumunda konferansı boykot etme çağrısında bulundukları da haberlere yansıdı.

Türk yetkililer ise Antalya zirvesine liderlerin katılımı için gerekli davet sürecinin henüz başlamadığını söylediler.

Kıbrıs Cumhuriyeti, 1996'da İstanbul'da düzenlenen BM Habitat II Konferansı'na ve 1999'da düzenlenen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Zirvesi'ne katılmıştı.