Taliban'ın Beş Yılı: Kadınların Sesinden Afganistan'daki Hak İhlalleri ve Umutsuzluk

BBC, Taliban'ın Afganistan'da yönetimi ikinci kez ele geçirmesinin beşinci yılında ülkedeki kadınlarla konuştu. Temmuz 2021'den bu yana yönetimde olan Taliban, kadın haklarını sistematik bir şekilde kısıtladı.Gelinen noktada ilkokul altıncı sınıftan sonra kadınlar eğitim alamıyor, dışarı çıktıkları zaman tüm vücutlarını kaplayan burka giymek zorunda kalıyorlar. Seyahat ile resmi evrak işleri gibi birçok günlük işi eşleri ya da erkek akrabaları olmadan yapamıyorlar.Bu haberde bazı okuyucularımızın rahatsız olabileceği şiddet ve intihar tasvirleri bulunmaktadır.'Taliban beni kırbaçladı'BBC'ye konuşan 32 yaşındaki Zuhal, eskiden gazetecilik yaptığını anlatıyor.Zuhal, Taliban öncesi Afganistan Cumhuriyeti dönemi için "hayatım bambaşkaydı, her sabah heyecanla işe gidiyordum" diyor.Afgan kadın, "televizyon kanalına girdiğimde toplumda bir yerim olduğunu ve değer gördüğümü hissediyordum. Haberleri okuyup insanlarla bağ kurduğumda sesimin duyulduğunu hissediyordum" diyor.Zuhal, o dönem geleceğe dönük hayaller kurduğunu ve bu hayallere ulaşmak için her gün çalıştığını anlatıyor.Yirmi yaşındaki eski öğrenci Lima, Taliban iktidara geldiğinde onuncu sınıfta olduğunu anlatıyor.Lima, o dönem doktor olmayı hayal ettiğini ancak şimdi "umutsuz kaldığını" söylüyor."Geleceğimi göremediğim için hayatımı kör gibi yaşıyorum, neyim varsa uçup gidiyor" diyor. Manizha, güvenlik sebebiyle gerçek adını ve kişisel bilgilerini paylaşmıyor.Afgan kadın, Taliban'a bağlı bir mahkeme tarafından elleri ve gözleri bağlı şekilde yargılandığını anlatıyor.Manizha, "Tüm seyircilerin önünde beni 39 kere kırbaçladılar. Her kırbaçı saydılar" diyor.Afgan kadın, kırbaçlanma gerekçesini şöyle anlatıyor: "Biriyle arkadaşlık ve tanışma ilişkisi içindeydim. Evlenmek istiyorduk ancak maalesef tutuklandık."Taliban istihbaratının nasıl haberi oldu bilmiyorum. Biri bizi ihbar etmiş de olabilir."Taliban yetkilileri kadın tutsaklara yönelik şiddet iddialarını reddediyor ve mahkemelerde ceza alan kişilerin Şeriat uyarınca cezalandırıldığını vurguluyor. Ayrıca kadınların tutulduğu hapishanelerin kadınlar tarafından yönetildiğini söylüyorlar.'En büyük hayalim okumaktı'BBC'ye konuşan 18 yaşındaki Shakiba, Kabil'deki bir mücevherat dükkanında çalışıyor."Çocukluğumdan beri en büyük hayalim okumaktı" diyor ve ekliyor: "Lisede dokuzuncu sınıfa kadar okudum ve o zaman tüm kızların okulu bitireceğine, üniversiteye gideceğine ve bir gün hayallerini gerçekleştireceğine inanıyordum."Shakiba, Afganistan'daki hükümetin devrilmesinin ardından her şeyin değiştiğini söylüyor: "Her yıl [Taliban'ın iktidara gelmesinin yıl dönümünde] eski bir yaranın yeniden açıldığını hissediyorum ve kalbimi bir yenilgi hissi kaplıyor."O gün yıllarca içimde taşıdığım hayallerimin bir anda elimden alındığını hissettim."Başkent Kabil'deki bir reçel fabrikasında çalışan 24 yaşındaki Noori, yaşadığı zorluklara rağmen liseyi bitirdiğini söylüyor.Noori, üniversiteyi kazandığını ve hukuk ve siyaset bilimi okumak istediğini anlatıyor."Izdırap çeken kadınları onların sesi olarak ve haklarını koruyarak desteklemek istedim" diyor.Yokluk içinde üniversite okuduğunu anlatan kadın, Taliban'ın iktidara gelmesinden sonra üniversitedeki derslerine devam edemediğini söylüyor."Şimdiki işim iel kendi ayaklarımın üzerinde durup başka kadınlara yardım edecek finansal kaynaklara ve araçlara sahip değilim" diye konuşuyor.'Şeriat'ı uygulamakla mükellefiz'Konuya dair BBC'ye konuşan Taliban Sözcüsü Zebihullah Mücahid, kadınlara yönelik hak ihlalleri ve intihar oranlarındaki artışa dair şunları söyledi: "Bu soruna bir çözüm bulmak için elimizden geleni yapacağız.Kadınların bir noktaya kadar bu sorunu çözmek için alternatif yollara başvurabileceğini düşünüyoruz. Ancak Şeriat'ı uygulamakla mükellefiz."Mücahid, kız çocuklarının okula gönderilmemesi ile ilgili ise şunları söyledi: "Şu anda [kızlar için] eğitim altıncı sınıfa kadar sürüyor. Üniversite meselesi henüz tüm çekincelerin değerlendirildiği bir noktada değil. Kurumlarımız hala bunun üzerinde çalışıyor."Doğal olarak Islam ve Şeriatı uyguluyoruz. Şeriat şartları sağlandığı zaman bu sorun çözülebilir."Afgan kadınların ruh sağlığı çöküşteTaliban tarafından kadınlara uygulanan kısıtlamalar ülkede var olan ruh sağlığı krizini daha da derinleştirdi.Birleşmiş Milletler Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadının Güçlenmesi Birimi, Afganistan'da her on kadından yedisinin akıl sağlığını "kötü" ya da "çok kötü" olarak tarif ettiğini açıkladı.BBC'ye konuşan bir psikolog, mevcut durumu "intihar düşünceleri salgını" olarak nitelendirdi.Geçmiş yıllarda BBC'ye konuşan kadınlar ve kızlar arasında artık çalışamadıkları ya da okuyamadıkları için intihara teşebbüs ettiklerini anlatanlar oldu.Bir kadın, "Sınıfımdaki kızların çoğu intihar meyilliydi. Hepimizde depresyon ve anksiyete var, umudumuz yok" diye konuştu.Kadın hakları eylemiHaziran'da ülkenin batısındaki Herat şehrinde kadınlara yönelik baskıya dair eylemler düzenlendi.Kadınlar ve erkekler, Taliban'ın "baş örtüsünü düzgün takmayan" bazı kadınları tutuklamaya başlamasının ardından sokağa çıktı.Taliban polisi protestoculara gerçek mermilerle ateş açtı.BBC'ye konuşan sıhhiyeler olaylarda en az iki kişinin öldüğünü, birçok kişinin yaralandığını açıkladı. İki kişinin nasıl öldüğünü ise söylemedi. Herat polisi eylemlerde kimsenin ölmediğini savundu.Yetkililer, BBC'ye yaptıkları açıklamada "kamu düzeninin korunması ve güvenliğin sağlanması için" müdahale ettiklerini söyledi.

İlgili haberler