Fonunuzun yanında e-Devlet'te PBLK yazıyorsa, satış talimatınız Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformuna (TEFAS) ulaşmış, paylarınız bloke edilmiş, ama fon temerrüde düştüğü için satış bedeli hesabınıza geçmemiştir. 27 Ekim 2026'da yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun, bu durumdaki yatırımcıyı 17 Eylül 2026'dan geçerli olmak üzere fonun alacaklısı değil, fon pay sahibi saydı. Bu sonuca karşı yol kapalı değildir. Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) Kanun'u uygulayan işlemlerine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir ve aynı davada Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülebilir. Portföy yönetim şirketine ve saklayıcıya karşı alacak davası ile ceza dosyasına katılım da bu davayla birlikte yürütülür.
Gündelik dilde "satış emri verdim, param yatmadı" diye anlatılan durumun hukuki karşılığı, Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında 7596 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin beşinci fıkrasındadır (RG 27.10.2026, S. 33413). Kanun bu durumu, TEFAS'a iletilmiş olmakla birlikte fonun temerrüdü veya pay fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen ve katılma payları bloke edilmiş talimat olarak tarif eder. SPK'nın 23 Eylül ve 22 Ekim 2026 tarihli açıklamalarına göre tasfiyeye alınan 131 fonda 455.758 tekil yatırımcı bulunuyor ve PBLK sahipleri de bu sayının içinde. İlk dava süreleri Kasım 2026'da doluyor; Kanun'u uygulayan temel SPK kararı için ilan esaslı son gün 28 Aralık 2026.
PBLK nedir, e-Devlet'te bu ibare neden görünüyor?
PBLK, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarındaki pay blokajı alt hesabının kısaltmasıdır; SPK da 22 Ekim 2026 tarihli duyurusunda terimi bu anlamda kullanır. TEFAS'a satış talimatı iletildiği anda katılma payları bu alt hesaba alınır ve yatırımcı artık o paylar üzerinde tasarruf edemez. Bedel ödendiğinde blokaj kalkar ve paylar hesaptan düşer.
Olağan işleyişte PBLK kaydı birkaç günlük bir ara durumdur. Fonun izahnamesinde yazan valör gününde, yani bedelin ödeneceği günde, nakit yatırımcının hesabına geçer, MKK'daki pay kaydı silinir ve işlem kapanır. 17 Eylül 2026'da tasfiyesine karar verilen fonlarda son adım gerçekleşmedi; fon ödeme yükümlülüğünü yerine getiremediği için paylar blokajda kaldı. e-Devlet üzerinden görülen MKK ekranındaki PBLK ibaresi, yarıda kalmış işlemin kaydıdır.
PBLK kaydı tek başına talimatın hangi gün ve saatte TEFAS'a iletildiğini göstermez. Oysa hak kaybının sınırını iletim tarihi çizer ve bu bilgi, yatırımcının işlem yaptığı banka veya aracı kurumun emir kayıtlarında durur. Yatırımcıların elindeki belgelerde en sık eksik kalan kayıt da emir dökümüdür; mobil uygulamada emrin girildiği saat ile emrin TEFAS'a iletildiği saat her zaman aynı olmayabilir.
Kanundan önce PBLK sahibinin hakkı neydi?
7596 sayılı Kanun'dan önce PBLK sahibi, fonun öncelikli alacaklısı konumundaydı. Önceliğin dayanağı, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli ve 57/1708 sayılı Kararıyla ilan edilen tasfiye esaslarının A/6 maddesiydi (Bülten 2026/61). A/6 maddesine göre gerçekleştirilemeyen TEFAS iade talimatlarının karşılığı "fon hesabına borç olarak tahakkuk ettirilir" ve tasfiye nakdiyle "öncelikli olarak bu borçlar ödenir".
SPK, 28 Eylül 2026 tarihli Tasfiye Süresine İlişkin Basın Duyurusu'nda A/6 maddesinin kapsamını çizdi. Duyuruya göre 16 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilip fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar, A/6 hükmünün uygulanması bakımından tasfiye kapsamındadır. 17 Eylül'de TEFAS'a iletilen talimatların tamamı ise platform tarafından iptal edildi ve sahiplerine fondaki pay oranında ödeme yapılacağı açıklandı.
SPK'nın 20 Eylül 2026 tarihli ve 59/1710 sayılı Kararı, tasfiye esaslarından yalnız A/8 maddesindeki üç aylık süreyi altı aya çıkardı. SPK'nın 21 Eylül duyurusu, diğer hükümlerin aynen geçerli olduğunu ayrıca vurguladı. A/6 maddesi böylece 7596 sayılı Kanun yayımlanana kadar yürürlükte kaldı.
SPK'nın yaklaşımı 22 Ekim 2026 tarihli Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu ile tersine döndü. SPK bu duyuruda takasın ancak nakdin yatırımcı hesabına geçmesi ve katılma payı kaydının kaldırılmasıyla tamamlandığını, takası tamamlanmamış talimatların kanun teklifi kapsamında diğer katılma payı sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirileceğini açıkladı. Duyuru, PBLK kaydı bulunanların 455.758 fon pay sahibi arasında yer aldığını ve "ilave bir grup teşkil" etmediğini de belirtti.
7596 sayılı Kanun PBLK sahibinin durumunu nasıl değiştirdi?
7596 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası, 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilip gerçekleştirilemeyen talimatlarda payları bloke edilmiş yatırımcıları "fon pay sahibi sıfatıyla" tasfiye hükümlerine bağladı. Kanun'un 8 inci maddesi Kanun'u 17 Eylül 2026'dan geçerli kıldı. PBLK sahibi böylece alacaklı konumunu geriye dönük olarak kaybetti.
PBLK hükmü, kanun teklifine TBMM Genel Kurulu görüşmelerinde verilen önergeyle eklendi. PBLK sahiplerine tasfiye nakdinden öncelikli ödeme öngören önerge ise kabul görmedi. 7596 sayılı Kanun 22 Ekim 2026'da kabul edildi ve 27 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı.
Alacaklı ile pay sahibi arasındaki fark, kaybın kime yazıldığı farkıdır. A/6 düzeninde fonun değer kaybı önce fonda kalan pay sahiplerine yansıyordu; PBLK sahibi talimat bedelini öncelikle alacaktı. 7596 sayılı Kanun düzeninde ise kayıp, PBLK sahipleri dâhil bütün pay sahiplerine dağılıyor. Satış düğmesine basıp işini bitirdiğini düşünen yatırımcı, iki ay sonra kendini yeniden fonun içinde buldu.
Satış bedelini alamayan PBLK sahibinin önünde hangi hukuki yollar var?
PBLK sahibinin önünde dört ana yol vardır ve bu yollar birbirini dışlamaz. SPK'ya karşı iptal davası tasfiyedeki konumu, tam yargı davası ise kamu denetimindeki kusuru konu alır. Portföy yönetim şirketine ve saklayıcıya karşı alacak davası tasfiyenin karşılamadığı farkı, ceza dosyası da fondan çıkarılan değerlerin geri dönüşünü hedefler.
| Hukuki yol | Kime karşı | Nerede | Süre ve ön şart |
|---|---|---|---|
| İptal davası ve Anayasa'ya aykırılık itirazı | SPK | Ankara idare mahkemeleri; işlem düzenleyici sayılırsa Danıştay | 60 gün (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, İYUK m.7); 76/1903 sayılı Karar için ilan esaslı son gün 28.12.2026 |
| İşlemin değiştirilmesi veya yeni işlem başvurusu | SPK | SPK | Dava süresi içinde; 30 gün cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10-11) |
| Tam yargı (tazminat) davası | SPK | İdare mahkemesi | Önce SPK'ya başvuru: öğrenmeden itibaren 1 yıl, eylemden itibaren her hâlde 5 yıl (İYUK m.13) |
| Alacak ve tazminat davası | Portföy yönetim şirketi, saklayıcı, emri ileten kurum | Asliye ticaret veya tüketici mahkemesi | Arabuluculuk dava şartı (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, TTK m.5/A; 6502 sayılı Kanun m.73/A) |
| Suçtan zarar gören başvurusu ve davaya katılma | Şüpheliler | İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı; kovuşturmada ceza mahkemesi | Katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, CMK m.237/1) |
Fon krizi uyuşmazlıklarında tek bir davaya bel bağlamak yerine bütün yolların aynı takvimde planlanması gerekir, çünkü her yol farklı bir kaynağa ulaşır. Sosyal medyada dolaşan hazır dilekçelerle yalnız SPK'ya dava açmak bu yüzden eksik bir plandır. İptal davası PBLK sahibinin tasfiyedeki sırasını belirler; tasfiyenin karşılamadığı farkın kimden tahsil edileceğini ise ticari dava ve ceza dosyası belirler.
PBLK sahibi ne kadar ödeme alacak, ara ödeme nasıl hesaplanıyor?
PBLK sahibine yapılacak ödeme, fon varlıklarının nakde çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir nakde bağlıdır. Dağıtılabilir nakit, 16 Eylül 2026 gün sonu fiyatıyla hesaplanan toplam tutarı karşılıyorsa ara ödeme yerine nihai ödeme yapılır. Nakit yetmiyorsa ödemeler, MKK'nın hesapladığı net yatırım tutarı esas alınarak ve fon başına en fazla 1.000.000 TL ara ödemeyle yapılır (7596 sayılı Kanun m.4/1-2; 76/1903 sayılı Karar m.5-6).
SPK'nın 27 Ekim 2026 tarihli ve 76/1903 sayılı Kararına göre ara ödeme üç tutarın en düşüğünü aşamaz: endekslenmemiş net yatırım tutarı, hesaptaki payların değeri ve 1 milyon TL tavanı. Pay değeri para piyasası fonlarında 16 Eylül 2026 gün sonuna, diğer fonlarda ise ara ödemenin hesaplandığı tarihten önceki gün sonuna göre bulunur (76/1903 sayılı Karar m.6). Para piyasası dışındaki fonlarda, özellikle hisse senedi fonlarında, PBLK sahibi için belirleyici olan ikinci sınırdır. Satış talimatından sonra fon portföyünde oluşan değer kaybı, PBLK sahibinin hesabına bu sınır üzerinden yansır.
Ara ödemeler 30 Ekim 2026'da, unvanında "para piyasası" ibaresi bulunan fonlardan başlanarak yapılmaya başlandı (76/1903 sayılı Karar m.4). Diğer fonlarda ödeme sırasını, dağıtılabilir nakdin toplam ara ödeme yükümlülüğüne oranı belirliyor (76/1903 sayılı Karar m.7). Ara ödeme için katılma payları iade alınmıyor; ödenen tutar nihai ödemeden mahsup ediliyor (7596 sayılı Kanun m.4/3; 76/1903 sayılı Karar m.10).
PBLK sahibinin kendi hesabında kontrol etmesi gereken bir ayrıntı daha var. 7596 sayılı Kanun m.4/1, net yatırım tutarını fona fiilen yapılan nakit girişleri ile fondan yatırımcıya yapılan nakit çıkışları üzerinden hesaplatır. Bedeli hiç ödenmemiş satış talimatı, fondan yatırımcıya yapılmış bir nakit çıkışı değildir. MKK hesabında böyle bir talimatın çıkış gibi düşülmesi ara ödemeyi haksız biçimde küçültür ve düzeltilmesi istenmelidir.
Ara ödeme almak PBLK sahibinin dava hakkını ortadan kaldırır mı?
Hayır. 7596 sayılı Kanun ve 76/1903 sayılı Karar, ara ödemeyi davadan feragat veya ibra şartına bağlamaz. 7596 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin beşinci fıkrası, nihai ödemede "diğer hukuki yollardan" daha önce yapılan ödemelerin mahsup edileceğini düzenler. Kanun koyucu, tasfiye dışındaki yolların açık olduğunu böylece kendisi kabul eder.
Ödemeyi alırken yapılması gereken, alacağın tamamına ilişkin hakların saklı tutulduğunu yatırım hesabının bulunduğu kuruma yazılı olarak bildirmektir. İhtirazi kayıt denen bu beyan, ödemenin ileride hesabın kabulü sayılması tartışmasını baştan keser. Ödeme sırasında imzaya sunulan bir ibraname veya feragat metni varsa, hukuki destek alınmadan imzalanmamalıdır.
Mahsup kuralının ikinci bir sonucu da vardır. Nihai ödemeden önce başka bir hukuki yoldan tahsil edilen tutar nihai ödemeden düşülür ve aynı zarar iki kez alınamaz. Dava ve icra stratejisi kurulurken tahsilatın zamanlaması 7596 sayılı Kanun m.4/5'e göre planlanmalıdır.
Kanuna karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir mi?
Bireysel yatırımcı 7596 sayılı Kanun'a karşı Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açamaz. Anayasa'nın 150 nci maddesi bu hakkı Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte birine tanır; süre yayımdan itibaren 60 gündür (m.151). Yatırımcının yolu, kendi davasında Anayasa'ya aykırılık itirazında bulunmaktır (m.152).
Fon krizi dosyalarında yatırımcı vekili olarak en sık düzelttiğim yanılgı, Kanun'a karşı bireysel başvuru yapılabileceği düşüncesidir. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45 inci maddesinin üçüncü fıkrası, yasama işlemleri aleyhine doğrudan bireysel başvuruyu açıkça yasaklar. Bireysel başvuru ancak somut uyuşmazlıkta öngörülen idari ve yargısal yollar tüketildikten sonra gündeme gelir (6216 sayılı Kanun m.45/2).
YENİ Parti, 12 Kasım 2026'da 7596 sayılı Kanun'un yürürlüğünün durdurulması ve iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Başvurunun PBLK hükmünü kapsayıp kapsamadığı, kamuoyuna yansıyan açıklamalardan anlaşılmıyor. YENİ Parti'nin başvurusu, bireysel yatırımcının kendi davasını açma ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Anayasa'nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre iptal kararları geriye yürümez; yerleşik yargı uygulamasında iptal kararından, yürürlüğe girdiği tarihte henüz kesinleşmemiş davalar yararlanır.
PBLK hükmüne karşı ileri sürülecek itirazın en güçlü dayanağı, Anayasa Mahkemesinin 18 Mayıs 2023 tarihli ve E.2020/11, K.2023/98 sayılı kararıdır (RG 12.09.2023, S. 32307). Anayasa Mahkemesi bu kararda, 7194 sayılı Kanun'la 3332 sayılı Kanun'a eklenen geçici 4 üncü maddenin birinci fıkrasını Anayasa'nın 5, 13 ve 35 inci maddelerine aykırı bularak iptal etti. İptal edilen kural, tasarruf sahiplerinin payları borsada işlem gören bazı anonim ortaklıklara yaptığı ödemeleri pay karşılığı sayıyor ve aradaki alacak-borç ilişkisini kanunla ortaklık ilişkisine çeviriyordu.
3332 sayılı Kanun'un geçici 4 üncü maddesi, milletvekillerinin iptal davasının yanında Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin itiraz başvurusuyla da Anayasa Mahkemesine taşınmıştı; yani somut bir uyuşmazlığa bakan ticaret mahkemesi, Anayasa'nın 152 nci maddesindeki yolu fiilen işletmişti. E.2020/11, K.2023/98 sayılı kararın 112 nci paragrafındaki tespit, PBLK sahibinin bugünkü durumuyla örtüşür: "Tasarruf sahiplerinin alacağın temerrüdü hükümleri çerçevesinde dava açma ve bu alacağına ilişkin olarak icra takibi başlatma yetkileri ortadan kaldırılmıştır."
Anayasa Mahkemesinin 2023 kararı PBLK için birebir emsal değildir. Düzenlemeyi savunan gerekçe, SPK'nın 22 Ekim 2026 tarihli duyurusunda yazılıdır: fon varlıklarının yatırımcılar arasında adil dağıtılması. Anayasa'ya aykırılık itirazını inceleyecek mahkeme bu gerekçeyi PBLK sahibinin mülkiyet hakkına ve hukuki güvenliğine karşı tartacaktır. PBLK hükmüne ilişkin içtihat henüz oluşmamıştır.
PBLK iptal davası hangi işleme karşı ve hangi mahkemede açılır?
PBLK iptal davası SPK'ya karşı açılır. Davanın konusu, 7596 sayılı Kanun'u uygulayan 76/1903 sayılı Karar başta olmak üzere PBLK sahibinin tasfiyedeki konumunu belirleyen SPK işlemleridir. Bireysel nitelikteki işlemlerde yetkili mahkeme, işlemi yapan merciin bulunduğu yer olarak Ankara idare mahkemeleridir (İYUK m.32/1).
SPK işleminin ülke çapında uygulanan düzenleyici işlem sayılması hâlinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevlidir (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c). Görev ayrımı, SPK'nın tasfiye kararları bakımından tartışmalıdır. Görevsiz veya yetkisiz mahkemeye açılan dava reddedilerek dosya görevli ve yetkili mahkemeye gönderilir (İYUK m.15/1-a); hak kaybı doğmaz, ama zaman kaybedilir.
Dava dilekçesinde öne çıkan hukuka aykırılık sebepleri şunlardır:
- Takas kesinliği: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) m.79/1, sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin tasfiye hâlinde dahi "geri alınamaz ve iptal edilemez" olduğunu düzenler. SPK, 22 Ekim duyurusunda bu hükmün her TEFAS talimatını kapsamadığını savunuyor ve uyuşmazlığın merkezinde bu yorum farkı duruyor.
- Hukuki güvenlik ve haklı beklenti: SPK'nın 17, 21 ve 28 Eylül 2026 tarihli işlemleri PBLK sahibine öncelikli alacak güvencesi verdi; 7596 sayılı Kanun bu güvenceyi geriye dönük olarak kaldırdı (Anayasa m.2).
- Mülkiyet hakkı: Talimatla doğan ve tutarı belirlenebilir para alacağı, Anayasa'nın 35 inci maddesindeki mülkiyet güvencesi kapsamında değerlendirilmelidir.
- Eşitlik: Tasfiye tarihine kadar paylarını iade edip bedelini alan yatırımcıların aldıkları tutarlar korunur; yalnız endeksin üzerindeki getirinin iadesi isteğe bağlıdır (7596 sayılı Kanun m.4/4). Aynı talimatı birkaç gün sonra veren PBLK sahibi ise fonun temerrüdü yüzünden pay sahibi sayılır (Anayasa m.10).
- Geriye yürüme: 7596 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi, 27 Ekim'de yayımlanan hükmü 17 Eylül 2026'dan geçerli kılar.
İYUK m.27/2, yürütmenin durdurulmasını telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlar. Dava konusu işlemin bir kanun hükmüne dayanması, açık hukuka aykırılık şartını zorlaştırır. Buna karşın dağıtılan tasfiye nakdi geri alınamayacağından, dilekçede PBLK karşılığı ile pay sahibi sıfatıyla ödenen tutar arasındaki farkın dava sonuçlanıncaya kadar dağıtım dışında tutulması istenmelidir.
PBLK iptal davasında son gün ne zaman?
İdari yargıda dava açma süresi 60 gündür ve ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre, ilan tarihini izleyen gün başlar (İYUK m.7/1, m.7/4). Son gün tatile denk gelirse süre, tatili izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/2). SPK işlemlerinin ilan tarihine göre hesaplanan son günleri aşağıdaki tabloda yer alıyor.
| SPK işlemi | İlan tarihi | İlan esaslı son gün | PBLK sahibi için anlamı |
|---|---|---|---|
| 57/1707 ve 57/1708 sayılı Kararlar (Bülten 2026/60-61) | 17.09.2026 | 16.11.2026 Pazartesi | Tasfiye kararı ve A/6 dâhil tasfiye esasları |
| Tasfiye Süresine İlişkin Basın Duyurusu | 28.09.2026 | 27.11.2026 Cuma | 16 Eylül ve öncesi talimatların A/6 kapsamı, 17 Eylül talimatlarının iptali |
| 64/1775 sayılı Karar (Bülten 2026/67) | 30.09.2026 | 30.11.2026 Pazartesi | Net yatırım tutarına dayalı ara ödeme |
| Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu | 22.10.2026 | 21.12.2026 Pazartesi | PBLK sahibinin "eşit koşullarda" değerlendirilmesi |
| 76/1903 sayılı Karar (Bülten 2026/76) | 27.10.2026 | 28.12.2026 Pazartesi | 7596 sayılı Kanun'a göre ara ve nihai ödeme esasları |
Müvekkillerimle ilk görüşmede takvimi en erken son güne göre kuruyoruz. 17 Eylül 2026'da ilan edilen 57/1707 ve 57/1708 sayılı Kararlar için ilan esaslı son gün 16 Kasım 2026, 7596 sayılı Kanun'u uygulayan 76/1903 sayılı Karar için 28 Aralık 2026'dır. SPK duyurularının icrai işlem, yani tek başına hukuki sonuç doğuran ve dava edilebilen işlem sayılıp sayılmayacağı davada tartışılacak bir konudur; tartışmanın sonucunu beklerken süre geçirmek, itirazı ileri sürecek davayı da yitirmek demektir.
Süre dolmadan SPK'ya yapılacak İYUK m.11 başvurusu, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. SPK 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi, başvuruya kadar geçen günler hesaba katılarak yeniden işler (İYUK m.11/2-3).
İlk dava süresinin dolmuş olması bütün yolları kapatmaz. İlanı gereken düzenleyici işlem kişiye uygulandığında, uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici işleme de dava açılabilir; düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması uygulama işleminin iptaline engel değildir (İYUK m.7/4). Ara ödeme hesabı gibi kişiye özgü bir işlemin bu anlamda uygulama işlemi sayılıp sayılmayacağı ise tartışmalıdır ve bu ihtimale güvenip süre kaçırmak doğru olmaz.
SPK'dan kişiye özgü yeni bir işlem istemek de mümkündür. İstek 30 gün içinde cevaplanmazsa reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar (İYUK m.10/2). SPK'nın cevabı önceki işlemi tekrar etmekten ibaretse yeni bir dava süresi başlatmayabilir; başvurunun somut, kişiye özgü ve önceki işlemlerde karşılanmamış bir talep içermesi bu yüzden gerekir.
SPK'ya tazminat davası açılabilir mi?
Açılabilir. SPK'nın denetim görevini zamanında ve yeterince yerine getirmediği iddiası, idari eylemden doğan zarar olarak tam yargı davasının konusudur. Dava açmadan önce SPK'ya başvurmak zorunludur; başvuru süresi, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıldır (İYUK m.13/1).
SPK başvuruyu reddederse veya 30 gün içinde cevap vermezse, dava süresi içinde idare mahkemesinde dava açılır. Zararın PBLK hükmünü uygulayan işlemden doğan kısmı ise iptal davasıyla birlikte açılacak tam yargı davasında istenebilir (İYUK m.12). Hizmet kusurunun ve zararla nedensellik bağının ispatı davacıya düşer; SPK'nın denetim faaliyetine ilişkin kayıtlar ile ceza soruşturmasındaki raporlar bu ispatın ana malzemesidir.
Tam yargı davasında dilekçede gösterilen tutar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenerek bir defaya mahsus artırılabilir (İYUK m.16/4). Zarar tutarı tasfiye bitmeden kesinleşmeyen PBLK dosyalarında bu imkân, davayı sınırlı bir tutarla açıp tasfiye sonucuna göre büyütmeyi mümkün kılar.
Portföy yönetim şirketine, saklayıcıya ve emri ileten kuruma dava açılabilir mi?
Açılabilir. Portföy yönetim şirketi fonu katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde yönetmekle yükümlüdür ve bu ilişkiye Türk Borçlar Kanunu'nun vekâlet hükümleri kıyasen uygulanır (SPKn m.52/3-4). Portföy saklayıcısı, yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan zarardan katılma payı sahiplerine karşı sorumludur ve pay sahibinin dava hakkı saklıdır (SPKn m.56/2-3).
Tera Portföy Yönetimi AŞ ile Pusula Portföy Yönetimi AŞ'nin faaliyetleri 26 Ekim 2026'da SPKn m.97/1 uyarınca geçici olarak durduruldu (Bülten 2026/75). SPKn m.97/3'e göre durdurma süresince bu şirketlerin malvarlığına haciz ve ihtiyati tedbir konulamaz, icra takipleri kendiliğinden durur; takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler de işlemez. Bu iki şirkete karşı dava açmak mümkündür, ama tahsil aşaması durdurma kararının akıbetine bağlıdır.
7596 sayılı Kanun m.5/2, fonun zararından öncelikle portföy yönetim şirketini, tahsil edilemeyen kısımdan ise sorumluluğu SPK'ca belirlenen gerçek ve tüzel kişileri şahsen sorumlu tutar. SPK bu kişileri ve tutarları belirleyip Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) bildirir; TMSF tahsili 6183 sayılı Kanun'a göre yürütür ve bu takiplerle ilgili davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkilidir (7596 sayılı Kanun m.5/3-4). Bu mekanizma fon lehine işler. Tahsil edilen değer tasfiye malvarlığına veya TMSF nezdinde her fon için ayrı izlenen geri kazanım hesabına girer ve bütün pay sahiplerine dağıtılır.
Talimatını 16 Eylül 2026 veya öncesinde verdiği hâlde payları PBLK'ya alınmamış yatırımcı için sorun 7596 sayılı Kanun'da değil, emri TEFAS'a iletmeyen ya da geç ileten kurumdadır. Banka veya aracı kuruma karşı tazminat yolu bu durumda gündeme gelir ve emrin kuruma giriş saati ile TEFAS'a iletim saatini gösteren kayıtlar davanın ana delilidir. Portföy yönetim şirketine, saklayıcıya veya aracı kuruma karşı alacak ve tazminat davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Tüketici mahkemesinin görevli olduğu uyuşmazlıklarda aynı şart 6502 sayılı Kanun m.73/A'dan doğar.
Ceza soruşturmasına katılmak PBLK sahibine ne kazandırır?
Ceza dosyası, fondan çıkarılan değerlerin fona geri dönmesinin en hızlı kanalıdır. 7596 sayılı Kanun m.6/1, soruşturmada CMK m.128 uyarınca el konulan para ve sermaye piyasası araçlarının fona veya geri kazanım hesabına iadesini öngörür. Yargılama sonunda müsadere edilen değerler de Hazineye gelir kaydedilmeden fona aktarılır (7596 sayılı Kanun m.6/3).
Soruşturmayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu yürütüyor. Başsavcılık açıklamalarına göre soruşturma, SPKn m.107'deki piyasa dolandırıcılığı iddialarını kapsıyor. Basına yansıyan sevk maddeleri arasında nitelikli dolandırıcılık ve suç örgütü suçları da bulunuyor (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158 ve m.220). SPK'nın suç duyurusuna dayanak raporları, 7596 sayılı Kanun m.6/1 uyarınca CMK m.128'de düzenlenen suçtan elde edilen değere ilişkin rapor sayılır; el koyma için ayrıca rapor alınması gerekmez.
Bireysel yatırımcı ihtiyati haciz yoluyla geri kazanım hesabına ulaşamaz; hesap haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (7596 sayılı Kanun m.6/5). Erken tedbirin işleyen kanalı bu nedenle soruşturma dosyasına suçtan zarar gören sıfatıyla girmek ve şüphelilerin malvarlığı değerleri üzerinde el koyma talep etmektir. Kamu davası açıldığında suçtan zarar gören, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılabilir (CMK m.237/1).
SPKn'de tanımlanan suçlarda soruşturma, SPK'nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115/1). Yatırımcının şikâyeti bu başvurunun yerine geçmez; ama dosyaya zarar bildirimi ve delil sunmasının önünde bir engel yoktur.
PBLK sahibi şimdi ne yapmalı?
PBLK sahibinin ilk işi, alacağını ispatlayacak kayıtları toplamak ve en yakın dava süresini işaretlemektir. Kayıtların başında MKK dökümü ile banka veya aracı kurumdan alınacak emir dökümü gelir. Ardından iptal davası, alacak davası ve ceza dosyası aynı takvimde planlanır. Ödemeler ihtirazi kayıtla alınır; ödemede aracılık vaadiyle para isteyenlere itibar edilmez.
- MKK kaydını alın: e-Devlet üzerinden PBLK kaydını gösteren bakiye ve hareket dökümünü tarihli olarak kaydedin.
- Emir dökümünü isteyin: Banka veya aracı kurumdan talimatın giriş ve TEFAS'a iletim tarih-saatini gösteren kaydı yazılı olarak talep edin.
- Fonun tabi olduğu düzeni belirleyin: Tera, Pusula ve Atlas Portföy fonlarında 76/1903 sayılı Karar, A1 Capital, Bulls, Pardus ve Hedef Portföy fonlarında 64/1770 sayılı Karardaki esaslar uygulanıyor.
- Net yatırım hesabını kontrol edin: Bedeli ödenmemiş satış talimatının hesapta fondan çıkış gibi düşülmediğinden emin olun.
- Süreleri işaretleyin: SPK'ya İYUK m.10-11 başvurusunu ve iptal davasını en erken son güne göre planlayın.
- Ödemeleri ihtirazi kayıtla alın: İbraname veya feragat içeren metin imzalamayın.
- Arabuluculuğa başvurun: Portföy yönetim şirketi, saklayıcı veya aracı kuruma karşı dava açmadan önce bu adım zorunludur.
- Ceza dosyasına girin: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığındaki soruşturmaya suçtan zarar gören dilekçesi verin.
Yatırımcılar en çok ne soruyor?
e-Devlet'te PBLK görünüyorsa öncelikli ödeme alacak mıyım?
Hayır. 7596 sayılı Kanun m.3/5 PBLK sahibini fon pay sahibi saydığından, PBLK kaydı tek başına ödeme sırasında öncelik sağlamıyor. Öncelik, Anayasa Mahkemesinin PBLK hükmünü iptal etmesi ve bu sonucun SPK işlemlerine yansımasıyla yeniden gündeme gelebilir.
17 Eylül'de verdiğim satış emri neden PBLK'ya düşmedi?
SPK'nın 28 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre 17 Eylül'de TEFAS'a iletilen talimatların tamamı, fonların o gün işleme kapatılması nedeniyle platform tarafından iptal edildi. Bu talimatların sahiplerine tasfiye bakiyesinden fondaki pay oranında ödeme yapılacak. Emrini 16 Eylül veya öncesinde verdiği hâlde emri TEFAS'a geç iletilen yatırımcının talebi ise emri ileten kuruma yönelir.
Ara ödemem neden henüz yatmadı?
Ara ödeme, mutabakatı tamamlanmış pay sahiplerine fon bazında ve sırayla yapılıyor (64/1775 sayılı Karar; 76/1903 sayılı Karar m.4, m.7). Önce unvanında "para piyasası" geçen fonlar ödeniyor; diğer fonlarda sıra, fonun nakdinin ara ödeme yükümlülüğünü karşılama oranına göre belirleniyor. Nakdi yetmeyen fonlarda SPK onayıyla en düşük tutardan başlayan bir sıra veya asgari bir ara ödeme tutarı uygulanabiliyor (76/1903 sayılı Karar m.8).
Fonum A1 Capital, Bulls, Pardus veya Hedef Portföy'e aitse 7596 sayılı Kanun uygulanır mı?
7596 sayılı Kanun, 17 Eylül 2026 kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlardan yalnız Kanun'un yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış olanlara uygulanır (m.1/1, m.2/1-b). SPK, 76/1903 sayılı Kararla Kanun'a göre tasfiyeyi Tera, Pusula ve Atlas Portföy fonları için başlattı. A1 Capital, Bulls, Pardus ve Hedef Portföy fonlarında tasfiye 30 Eylül 2026 tarihli ve 64/1770 sayılı Karardaki esaslara tabi olduğundan, PBLK sahibinin durumu bu fonlarda fon bazında ayrıca incelenmelidir.
Anayasa Mahkemesi Kanun'u iptal ederse param kendiliğinden ödenir mi?
Hayır. Anayasa'nın 153 üncü maddesine göre iptal kararları geriye yürümez ve iptalin sonuçları tasfiye işlemlerine ancak SPK'nın yeni bir işlemiyle veya yargı kararıyla yansır. Davası görülmekte olan PBLK sahibi iptal kararını kendi dosyasında ileri sürebilir; davası olmayan yatırımcı ise SPK'nın yeni işlemini beklemek zorunda kalır.
Ödememi hızlandıracağını söyleyen birine ücret ödemeli miyim?
Hayır. SPK'nın 9 Kasım 2026 tarihli uyarısına göre tasfiye edilen fonlardaki ödeme süreçleri yalnız yetkili kurumlar tarafından yürütülür ve yatırımcıdan ücret, komisyon, masraf, kimlik veya banka bilgisi istenmez. Ödemede aracılık veya öncelik vaadiyle para isteyenler hakkında kolluğa ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır.
PBLK sahibi hangi tarihi kaçırmamalı?
İki aydır parasına ulaşamayan bir yatırımcının yorgunluğu anlaşılır bir şeydir; ama bu yorgunluğun hak kaybına dönüşmemesi birkaç tarihin zamanında hatırlanmasına bağlı. PBLK sahibinin önceliğini yitirmesi 7596 sayılı Kanun'un tek bir fıkrasından doğdu ve o fıkranın Anayasa'ya uygunluğu hakkında henüz verilmiş bir karar yok. Fıkranın akıbetini Anayasa Mahkemesi belirleyecek; o karardan kimin yararlanacağını ise yatırımcıların bugün attığı adımlar belirleyecek. Tasfiyenin karşılamadığı fark için portföy yönetim şirketi, saklayıcı ve ceza dosyasındaki el koymalar ayrı ayrı izlenmedikçe, tek bir davayı kazanmak parayı geri getirmeye yetmez.
Takvimde sırada 28 Eylül duyurusu için 27 Kasım, 64/1775 sayılı Karar için 30 Kasım ve 22 Ekim duyurusu için 21 Aralık 2026 var. Kanun'u uygulayan 76/1903 sayılı Karar için ilan esaslı son gün ise 28 Aralık 2026 Pazartesi. 28 Aralık 2026'ya kadar SPK'ya karşı açılmış bir iptal davası, olası bir iptal kararından yararlanmanın en güvenli yoludur.
Yazar: Av. Ahmet Karaca










