Rami Kütüphanesi'nde Görme Engelliler İçin Sesli Kitap Desteği

Rami Kütüphanesi Engelsiz Bilgi Merkezi Görme Engelliler Birimi, görme engelli bireylerin bilgiye eşit, bağımsız ve engelsiz ulaşımına katkı sunuyor.

Kütüphane bünyesinde stüdyo standartlarında ve ses izolasyonlu olarak tasarlanan iki ayrı ses kabininde yürütülen çalışmalarda, kitap okumak isteyen gönüllüler öncelikle deneme metni seslendiriyor.

Telaffuz, akıcılık, vurgu ve ses tonu uygunluğu gibi kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirmelerin ardından uygun bulunan gönüllüler kayıt sürecine başlıyor.

Seslendirme sürecinde öncelik, görme engelli okurların talep ettiği eserlere veriliyor. Talep bulunmayan durumlarda ise birim tarafından hazırlanan seçki listelerindeki kitaplar okunuyor.

Tamamlanan kayıtlar, birim personeli tarafından editoryal denetim ve kalite kontrol süreçlerinden geçirildikten sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Kütüphane Konuşan Kitaplık sistemine aktarılarak tüm Türkiye'deki görme engelli kullanıcıların erişimine açılıyor.

Teknoloji ve Braille yayınlarla erişilebilirlik sağlanıyor

Engelsiz Bilgi Merkezi, sesli kitap üretiminin yanı sıra Braille (kabartma) alfabesiyle basılmış kitapları ödünç verme hizmetiyle kullanıcılarına sunuyor.

Bunun yanı sıra kullanıcılar için geliştirilen elektronik büyüteçler, ekran okuyucu yazılımlar, Braille ekranlar, OCR destekli tarayıcılar ve tam donanımlı çalışma istasyonları sayesinde basılı materyaller dijital ortama aktarılarak sesli ya da kabartma metin olarak kullanılabiliyor.

Kütüphane içerisindeki sesli navigasyon altyapısı ise görme engelli bireylerin bina içinde bağımsız hareket etmesine olanak tanıyor.

"Kitap okuyarak onların gören gözleri oluyoruz"

Geçmişte profesyonel sektör tecrübesi bulunan ve Rami Kütüphanesi'nde gönüllü olarak mikrofon başına geçen Müjgan Karamete, AA muhabirine yaptığı açıklamada gönüllü seslendirmenlik yapmanın tarif edilemez manevi tatmin sunduğunu söyledi.

Deneme kayıtlarının ardından hızlı bir şekilde okumalara başladığını dile getiren Karamete, "İnanılmaz bir gönül huzuru, bir tatmin olma duygusu yaşıyorum. Çünkü hiçbir menfaat beklemeksizin tamamen gönlünüzü, kalbinizi rahatlatmak için birinin hayatını kolaylaştırabilmek, hayatına dokunabilmek tarifi olmayan muhteşem bir duygu." dedi.

Görme engellilerin çeşitli teknik imkanlara sahip olduğuna işaret eden Karamete, "Fakat bir şeyi sesli dinlemek, kelimelerin ruhunu hissedebilmek, onu işitmek, hayalinde canlandırmak herhalde biraz daha güzel bir yoldur. Bu kişiden kişiye değişebilir. Çocukluğumuzda, radyo tiyatroları vardı. Bir şeyi dinlerken hayal dünyamız inanılmaz genişler, büyür. Bu arkadaşlarımızda da öyle bir etki oluşturduğunu düşünüyorum." şeklinde konuştu.

Karamete, dinlemenin okumaya nazaran daha kestirme bir yol olduğunu belirterek, "Bence gören gözleri oluyoruz bir anlamda. Bir şeyi sesli dinlemekle okumak, izlemek arasında çok fark var. Bunu sinema, radyo gibi de düşünebilirsiniz. Her birinin etkisi nasıl farklıysa burada da o etkinin olduğunu düşünüyorum." görüşünü paylaştı.

Gönüllü seslendirme yapmak isteyenlere süreklilik tavsiyesinde bulunan Karamete, şunları kaydetti:

"Gerçekten gönüllü, istekli olmaları lazım. Zaman ayırmaları çok önemli. Bu işe ayıracak zamanları var mı ya da zaman ayırmaya gönülleri var mı? Önce bunu tespit etmeliler. Haftada veya ayda şu kadar gün gibi bir zorunluluk yok. Tamamen size bağlı. Zamanını kendiniz ayarlayabiliyorsunuz. Burada gerçekten çok yardımcı oluyor arkadaşlarımız. Çok büyük bir emek var arkasında. Bizlerin olduğu kadar teknik ekipteki arkadaşın da. Onun için onların da zamanını israf etmemek adına sürekliliği olması lazım. En azından bir kitabı tamamlayabilmelisiniz."

"Edebi eserleri bir gönüllüden dinlemek çok daha kıymetli"

Kütüphane kullanıcısı Nahide Mutlu ise yaklaşık iki yıldır düzenli olarak Rami Kütüphanesinin Engelsiz Bilgi Merkezi'nden faydalandığını belirtti.

İlahiyat fakültesi mezunu olan görme engelli Nahide Mutlu, bilgiye erişim kanallarını, kütüphanedeki atmosferi, erişilebilir mobil uygulamalar aracılığıyla eriştikleri Konuşan Kitaplık sistemini ve burada dinledikleri içerikleri değerlendirdi.

Mutlu, yapay zeka ile insan sesiyle yapılan okumalar arasındaki farka değinerek, "Yapay zeka aracılığıyla ekran okuyucularla okutulmuş kitaplar eğer bilgiye hızlı bir şekilde erişmek istiyorsan çok daha verimli ve istifadeli oluyor. Fakat eğer okumak istediğim kitap bir romansa edebi bir eserse o zaman o kitabı bir gönüllüden dinlemek çok daha kıymetli. Aslında her ikisi de farklı avantajlara sahip diyebilirim." dedi.

"Her bir kelimenin farklı bir ruhu var"

Nahide Mutlu, sesli kitaplara ilişkin, "Kitap seslendirildiği zaman tabii ki o duyguyu almak mümkün oluyor. Çünkü her bir kelimenin farklı bir ruhu var. Dolayısıyla o kelimeleri o duyguyla, o sesle dinlemek çok farklı, çok kıymetli hissettiriyor. Aslında o karakterleri ben zihnimde, hayal dünyamda çok daha güçlü bir şekilde canlandırabiliyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Görme engelliler için kitap seslendiren gönüllülere teşekkür eden Mutlu, "Çünkü her bir kitap farklı bir alem, farklı bir dünya. Bize sesinizle bu farklı alemlerde, farklı dünyalarda rehberlik ettiğiniz için çok teşekkür ediyoruz, çok kıymetli." görüşünü paylaştı.

Kütüphanenin tarihi atmosferinde bulunmanın bilgiye erişimi daha anlamlı kıldığını vurgulayan Mutlu, "Telefonlarımız üzerinde Konuşan Kitaplık mobil uygulaması mevcut. Burada kitaplar zaten seslendirilmiş ve yüklenmiş oluyor. Kitabın ismiyle ya da yazar ismini oradan aratıp kitabı rahat bir şekilde dinleme imkanına sahibiz. Tabii ki seslendirilen kitabı gelip burada dinlemek çok daha keyifli oluyor benim için." diye konuştu.