BM: Dış destek Sudan'daki çatışmayı şiddetlendiriyor

Birleşmiş Milletlerin (BM) Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu, ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında çatışmaların devam ettiği ülkede, dış destek ağlarının çatışmayı ve sivillerin gördüğü zararı şiddetlendirdiğini bildirdi.

BM'nin Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu, ülkedeki son duruma ilişkin "Sudan'daki Çatışmayı Körüklemek: Silahlar, Savaşçılar ve Dış Destek Ağları" başlıklı rapor yayımladı.

Raporda, "Sudan'daki savaşı körükleyen, ülkenin savaşan taraflarının askeri yeteneklerini güçlendiren ve siviller için yıkıcı sonuçlar doğuran giderek daha karmaşık askeri operasyonlara olanak sağlayan yabancı personel alımı ve dış destek ağlarıdır. Dış destek ağları çatışmayı ve sivillerin gördüğü zararları şiddetlendiriyor." ifadeleri yer aldı.

Çeşitli ülkelerde faaliyet gösteren uluslararası kuruluşların, HDK'yi desteklemek için yabancı personeli işe aldığı, eğittiği ve konuşlandırdığı belirtilen raporda, bu kuruluşların silah, mühimmat, askeri teknoloji ve lojistik desteğin transferini kolaylaştırdığı vurgulandı.

Sudan ordusunun sivillere ve sivil nesnelere zarar veren saldırılarda yabancı insansız hava araçları (İHA) kullandığına dair makul kanıtlar bulunduğuna işaret edilerek, "Bu tedarik zincirlerine bağlı devletler, uluslararası hukukta katı yükümlülükler altında. Bu yükümlülükler, kendi topraklarından veya topraklarında faaliyet gösteren yasa dışı paralı askerlik ve tedarik ağlarını araştırmak ve durdurmak, ihlalleri önlemek ve BM silah ambargosunu uygulamaktır. Sivillere ve sivil hedeflere yönelik saldırılar savaş suçları teşkil ediyor." değerlendirmesinde bulunuldu.

Raporda, Kolombiya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dahil olmak üzere çeşitli ülkelerde faaliyet gösteren özel kuruluşların HDK'ye personel, eğitim, silah ve lojistik sağlamak için Çad, Libya ve Somali'deki bazı noktaları kullandığına dair makul gerekçeler bulunduğu tespitine yer verildi.

Özellikle temmuz ve ağustos aylarında Kuzey Kordofan'daki El Obeid'de tekrarlanan HDK'nin İHA saldırılarının, zaten ağır baskı altında ve kısmi kuşatma altında olan bir şehirdeki temel altyapıyı daha da kötüleştirdiğine işaret edilen raporda, bu saldırıların insan hakları ve uluslararası insancıl hukukun ciddi ihlallerini oluşturduğuna ve savaş suçlarına varabileceğine inanmak için makul gerekçeler bulunduğu vurgulandı.

İyi belgelenmiş ihlallere rağmen dış desteğin devam ettiğine dikkat çekilen raporda, bu durumun uluslararası hukuk kapsamında ciddi endişeler oluşturduğu kaydedildi.

"Bu dış destek, siviller için daha fazla koruma sağlamadı"

Raporda görüşlerine yer verilen Misyon Başkanı Mohamad Chande Othman, bu dış desteğin sonuçlarının en çok siviller tarafından hissedildiğine değindi.

Othman, "Bu dış destek, siviller için daha fazla koruma sağlamadı. Siviller, evlere, hastanelere, okullara, pazarlara ve sığınma yerlerine yapılan saldırılarla bedelini ödüyor." ifadelerini kullandı.

Uluslararası toplumun Sudan'da yaşanan ihlaller konusunda defalarca uyarıldığını anımsatan Othman, bu uyarıların artık eyleme dönüşmesi yönünde çağrıda bulundu.

Misyon Üyesi Mona Rishmawi da "Birkaç ülkeyi kapsayan ve HDK'ye yabancı personel, eğitim, silah ve lojistik sağlayan uluslararası bir ağ zinciri bulduk. Bu destek, HDK'nin Zamzam kampındaki operasyonlarına ve daha sonra Faşir'in ele geçirilmesi sırasındaki operasyonlarına katkıda bulundu. Burada, soykırımın izlerini taşıyan davranışlar dahil ağır insan hakları ve uluslararası insancıl hukuk ihlallerini ve uluslararası suçları belgeledik." ifadelerini kullandı.

"Sorumluluk zincirinin tamamı araştırılmalı"

Misyon Üyesi Joy Ngozi Ezeilo ise hesap verebilirliğin saldırıları gerçekleştirenlerle sınırlı kalmaması gerektiğine işaret etti.

Ezeilo, "Uluslararası suçları emreden, finanse eden, tedarik eden veya başka şekillerde kolaylaştıranlar dahil sorumluluk zincirinin tamamı araştırılmalı." değerlendirmesinde bulundu.

Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile HDK arasında devam eden savaş nedeniyle on binlerce kişi öldü, yaklaşık 13 milyon kişi yerinden edildi.