Çocuklarda Kalça Çıkığına Karşı Uyanık Olun

Normal kalça ekleminde; kalçadaki büyük leğen kemiğindeki çukur boşluk (asetebulum) ile bacak kemiğinin (Femur) başındaki yuvarlak kısım iç içe girmiştir. Doğuştan kalça çıkığında ise, kalça eklemini meydana getiren kemikler birbirinden ayrılmıştır. Kalça çıkığı bazen ileri yaşlarda da gelişebilir. Bu sebeple artık "Doğuştan Kalça Çıkığı" yerine "Gelişimsel Kalça Çıkığı" ifadesi tercih edilmektedir. GKÇ görülme sıklığı 1000 canlı doğumda 5–6 arasındadır. Ailede kalça çıkığı varsa bu oran yüzde 20–30 olmaktadır. Kız bebeklerde 5 kat fazla görülür. İlk doğan çocukta görülme ihtimali daha yüksektir. Tek başına sol kalçada görülme sıklığı ise yüzde 67'dir.

Tam çıkık, yarı çıkık veya çıkabilir kalça şeklinde 3 tipi vardır. Tam çıkık; Genellikle doğumda bulunmaktadır ve en az görülen tipidir. Tedavisi daha zordur ve genelde başka anomalilerle birliktedir. Yarı çıkık; ikinci sık görülen tipidir ve tedavi tanının konulma yaşına bağlıdır. Çıkabilir kalça; en sık görülen gurup olup bebeğin kalçası çıkmaya meyillidir. Kundaklama bu hastalarda kalçanın çıkmasına sebep olur.

Oluş nedenleri neler?

Anne karnındaki 12.-18. haftalar hormonal faktörler ile son 4 hafta ise mekanik faktörler (kalçaya bası) daha önemlidir. Bunların başında bebeğin hala makat pozisyonda (baş yukarıda kalça aşağıda) durması gelir. Doğum sonu çevresel faktörler içerisinde en önemlisi "kundak"tır.

Hangi hastalar risk gurubunda

•İlk doğum

•İkiz ya da çoğul gebelik

•Makat geliş ile doğum

•Zor doğum

•Ailesinde kalça çıkığı bulunan bebekler

•Ayaklarında doğumsal ortopedik şekil bozuklukları olanlar

•Annede gebelikte su kesesinde az su bulunması (oligohidramnioz)

•Doğum sonrası gelişen kalça çıkıklarında en önemli etken kundak yapmaktır.

Tanı nasıl konur?

Kalça çıkığında, bacakların iç adalelerindeki gerilme nedeniyle bacağın dışarıya açılması (abduksiyon) kısıtlıdır. Çıkık olan tarafta cilt pilisi daha derin ve kalçaya daha yakındır (pili asimetrisi). Fizik muayene ile tüm vakaların yakalanması her zaman mümkün değildir, Takip eden doktor gerekli görürse (İlk 6 ay) kalça ultrasonografisi yapılabilir. Yine doktorunuzun uygun gördüğü durumlarda kalça röntgeni (3 ayın üzerindeki hastalarda) çekilerek tanı konabilir.

Tedavisi nasıl yapılıyor?

Kalça çıkığı ilk üç ayda teşhis edilirse sadece basit tıbbi tedavi ile düzelme sağlanmaktadır. Kalça çıkığı, tam kalça çıkığı ise doktorunuzun önerisiyle Pavlik bandajı uygulanır. Bu bandaj, eklemi meydana getiren kemiklerin iç içe durumda kalmasını sağlar. 6 aylıktan sonra tanı alan hastalarda cerrahi düzeltme gerekebilir.

Nelere dikkat edelim?

Kalça gelişimi doğum sonrası da devam ettiği için doğumdan sonra oluşabilecek kalça çıkığının önlenmesi için ara bezi bağlanmalı ve kucakta taşınırken bacaklarının ayrık tutulması sağlanmalıdır (kaola kucaklaması). Bebeğin altını değiştirirken ayaklarından tutup kaldırılmamalı, kalçanın altından destekleyerek bu işlem yapılmalıdır. Ayrıca bebeklere bacaklarının serbest hareket etmesini önleyecek, dar külotlu çorap ya da dar tulum giydirmekten, üzerlerine ağır örtü örtülmesinden kaçınılması gerekir. Böylece bebek bacaklarını ve dizlerini rahatlıkla bükebilir. Bebekleri ayaklarından tutup baş aşağı sallamak, dizlerindeki bükülmeyi açmaya çalışmak, bacaklarını germeye çalışmak, çıkabilir bir kalçayı çıkık duruma getirebileceği için sakıncalıdır. Kundak yapmayın, bir günlük uygulama bile kalça çıkığına yol açabilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Bebeğiniz kalça çıkığı açısından riskli grupta ise, kalça ve uyluk çizgileri asimetrik ise, her iki bacak arasındaki uzunluk farkı var ise, bacakları yana tam açılamıyor ise, geç yürüme, yürüdükten sonra topallama mevcut ise aileler beklemeden çocuk veya ortopedi uzmanına başvurmalıdırlar.

Kalça çıkığı taraması

Gelişimsel Kalça Çıkığı ne kadar erken teşhis edilirse tedavisi de o kadar kolay, kısa ve başarılı olmaktadır. Ülkemizde de maalesef Gelişimsel Kalça Çıkığı için en önemli sorun geç tanıdır. Çocuklarımızın gelecekte böyle bir sağlık sorunuyla karşılaşıp dönüşü olmayan özürlü bir yaşam sürdürmemeleri için geç kalmadan güvenilir bir hastanede tüm bebekler çocuk doktorlarının yönlendirmesiyle radyoloji uzmanları tarafından ultrason ile (1. ayda) taramadan geçirilmelidir. Şüpheli vakalar ortopedi uzmanımız tarafından takip ve tedavi altına alınmalı ve çocuklar sakat kalması önlenmektedir.