Eskiden bilgeler inzivaya çekilir, derin sessizliklerden süzülen kelimelerle hayatı anlamlandırmaya çalışırlardı. Şimdilerde ise bilgelik, 280 karaktere sığdırılmaya çalışılan, bol "beğeni" garantili aforizmalara indirgendi. Dağ eteklerindeki o derin sessizliğin yerini, bildirim seslerinin ritmik senfonisi aldı.
Peki, bu dijital çağda gerçekten neyi yaşıyoruz, neyi tüketiyoruz? Gelin, modern zamanların ekran parıltısı altında gözden kaçırdığımız birkaç dijital gerçeğe, yeni nesil aforizmalarla bakalım.
"Görülüyorum, öyleyse varım"
Descartes bugün yaşasaydı, muhtemelen "Düşünüyorum, öyleyse varım" demezdi. Günümüzün mottosu net: "Paylaşıyorum, öyleyse varım." Bir fincan kahve, sadece kahve değildir artık; onun dijital dünyadaki varoluş mücadelesidir. İçilmeden önce fotoğrafı çekilmeyen bir latte, gerçekten içilmiş sayılır mı? Ya da gidilen bir tatil, hikayelerde (Story) arşivlenmediyse yaşanmış mıdır? Gerçekliği hissetme biçimimiz değişti. Artık anı yaşamıyoruz; anı, başkalarına "yaşıyormuş gibi yapmak" için bir malzeme olarak kullanıyoruz.
Algoritmaların şefkati
"Beni annem bile senin kadar tanımıyor" dediğimiz şey bir sevgili değil, Instagram algoritması.
Yapay zeka ve algoritmalar bizi bizden iyi analiz ediyor. Hangi videoda kaç saniye durduğumuzu, hangi kelimeye öfkelendiğimizi, ne zaman yalnız hissettiğimizi biliyorlar. Bize sürekli duymak istediğimiz şeyleri fısıldayan birer dijital yankı odası yarattılar. Sonuç mu? Kendi doğrularımızın amansız savunucuları haline gelirken, farklı fikirlere tahammül edemeyen dijital kabilelere dönüştük.
Bağlantıda ama kopuk
Tarihin en "bağlantılı" dönemini yaşıyoruz. Dünyanın öbür ucundaki bir insanla saniyeler içinde görüntülü konuşabiliyoruz. Ancak ironi tam olarak burada başlıyor.
Aynı masada oturan dört insanın gözü de kendi ekranındaysa, orada bir iletişimden bahsedebilir miyiz?
- Mavi Tık Sendromu: Bir mesajın okunup cevaplanmaması, modern insanın en büyük varoluşsal krizine dönüştü.
- Seçilmiş Yalnızlık: Binlerce dijital "arkadaşa" sahip olup, pazar akşamı dertleşecek birini bulamamak çağımızın gizli pandemisidir.
Geleceğe not: Dijital izler
Dokunduğumuz her ekranda, kaydırdığımız her sayfada birer dijital parmak izi bırakıyoruz. Gelecek nesiller bizi kütüphanelerdeki kitaplarımızla değil, bulut depolama alanlarındaki veri çöplüklerimizle hatırlayacak.
Belki de kurtuluş, fişi ara sıra çekmektedir. Çünkü hayat, ekranı yukarı kaydırdıkça akan o sonsuz döngüde değil; kafamızı kaldırıp gökyüzüne baktığımız o bir saniyelik boşlukta gizli.
Siz bu yazıyı okurken kaç bildirim aldınız? Gerçek dünyaya dönmek için belki de şu an en doğru andır.
