HİTİTLERİN 3 BİN 400 YILLIK DEVLET ARŞİVİ KAYALIPINAR’DA ORTAYA ÇIKTI
Sivas’taki kazılarda bulunan 184 çivi yazılı tablet, Hitit devlet yönetiminden kehanet uygulamalarına kadar birçok bilinmeyen detayı gün yüzüne çıkardı.
Kayalıpınar Höyüğü’nde sürdürülen arkeolojik kazılar, Hitit uygarlığının devlet hafızasına ışık tutan önemli bulguları ortaya çıkardı. Antik kaynaklarda Šamu?a adıyla anılan yerleşimde bulunan çivi yazılı tabletler, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine ait olayları doğrudan kayıt altına alan belgeler olarak dikkat çekiyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kazı çalışmalarında Kral II. Tudhaliya dönemine ait 131 yeni çivi yazılı tablet ve tablet parçasının gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı. Geçen yıl bulunan 53 eserle birlikte toplam sayı 184’e yükselirken, araştırmacılar bu koleksiyonun 21. yüzyılda keşfedilen en kapsamlı Hititçe kraliyet arşivlerinden biri olduğunu değerlendiriyor.
Tabletler Tarihin Sessiz Tanıkları Oldu
Hititçe ve Hurrice kaleme alınan metinler, dönemin devlet işleyişi, askerî faaliyetleri, dinî ritüelleri ve saray yaşamına ilişkin ayrıntılı bilgiler içeriyor. Arşivde yer alan belgeler sayesinde kraliyet ailesinin yaşadığı bazı olaylar ve devletin karşı karşıya kaldığı sorunlar doğrudan okunabiliyor.
Özellikle dikkat çeken metinler arasında, yerleşim merkezleri arasında yayıldığı anlaşılan yüksek ateşli bir salgına ilişkin kayıtlar bulunuyor. Tabletlerde hastalığın çocuklar ve bebekler üzerinde ağır sonuçlar doğurduğu, saray çevresindeki küçük prens ve prenseslerin sağlık durumlarının fal ve kehanet yöntemleriyle takip edildiği aktarılıyor.
Belgelerden birinde, henüz süt emen bir prensesin hastalığı nedeniyle duyulan endişe anlatılırken, başka bir tablette ise söz konusu prensesin yaşamını yitirdiği ve ardından gerçekleştirilen cenaze törenine ilişkin bilgiler yer alıyor. Bir başka kayıt da bebeğin Ziulila adlı ve henüz yeri belirlenemeyen bir kentte hastalandığını ortaya koyuyor.
Batı Anadolu’dan Krala Acil Yardım Çağrısı
Arşivde bulunan askerî içerikli metinler de Hitit Devleti’nin güvenlik sorunlarına ışık tutuyor. Batı Anadolu’daki Hitit komutanları tarafından krala gönderilen bir mektupta, bölgenin düşman baskısı altında olduğu ve mevcut kuvvetlerin yetersiz kaldığı belirtiliyor.
Mektupta, asker, at ve savaş arabası desteği talep edilirken, yardımın gecikmesi durumunda ordunun ciddi kayıplar verebileceği hatta yok olabileceği yönünde uyarılar yer alıyor. Komutanlar ayrıca gerekli desteğin sağlanmaması halinde doğacak sonuçlardan sorumlu tutulamayacaklarını ifade ediyor.
Hititlerin Kehanet Dünyasına Yeni Pencere
Kayalıpınar’da bulunan belgeler, Hititlerin inanç sistemi ve kehanet uygulamalarına ilişkin yeni bilgiler de sunuyor. Tabletlerden birinde kuş falcılarının farklı bölgelere yaptıkları yolculuklar ayrıntılı biçimde kaydedilmiş durumda.
Metinlerde falcıların ziyaret ettikleri kentler, takip ettikleri güzergâhlar ve gözlemledikleri kuş türleri sıralanırken, kuşların hareketlerinden nasıl yorumlar çıkarıldığına dair daha önce bilinmeyen bilgiler de yer alıyor.
Hitit Tarihi İçin Stratejik Keşif
Uzmanlara göre Kayalıpınar’da ortaya çıkarılan arşiv, yalnızca Hitit tarihine değil, dönemin dili, yazıcılık geleneği ve bürokratik yapısına ilişkin araştırmalara da önemli katkılar sağlayacak.
2021 yılından bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığında sürdürülen kazılar, Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişine ait yeni verilerin gün yüzüne çıkarılmasına katkı sağlamayı sürdürüyor.
