Osmanlı hekimleri iftar sofralarını rastgele kurmadı. Ayran aşıyla başlayan, soğan kebabıyla güçlenen ve Mübahser tatlısıyla tamamlanan bu özel menü, modern bilimin bugün doğruladığı sindirim ve metabolizma dengesini 600 yıl önce uyguluyordu. İşte Osmanlı'nın unutulan iftar mühendisliği ve tam tarifleri…
Osmanlı'da İftar Bir Yemek Değil, Bir Beden Mühendisliğiydi
Osmanlı medeniyetinde iftar, yalnızca açlığı gidermek değildi. Bu an, gün boyunca yavaşlayan metabolizmayı kontrollü şekilde yeniden başlatma süreciydi.
Osmanlı hekimleri, özellikle İbn Sînâ'nın humoral tıp sistemine dayanarak iftar sofralarını üç aşamada tasarlamıştı:
• Fermente ve mideyi uyandıran başlangıç
• Dengeli protein ve yağ içeren ana yemek
• Sinir sistemini sakinleştiren tatlı ve şerbet
Bu sistem, modern beslenme biliminin bugün "metabolik adaptasyon" olarak tanımladığı prensibin aynısıdır.
Bu serinin ilk bölümünde, Osmanlı'nın en dengeli iftar menülerinden biri yer alıyor.
1. Ayran Aşı:
Osmanlı'nın Probiyotik İftar Başlangıcı
Ayran aşı, Türklerin Orta Asya'dan getirdiği ve Osmanlı'da iftarın temel başlangıcı haline gelen fermente bir çorbadır.
Osmanlı hekimlerine göre bu çorba:
• mideyi ani yükten korur
• bağırsakları aktive eder
• kan şekerini dengeli yükseltir
Malzemeler
• 1 su bardağı aşurelik buğday
• 2 su bardağı yoğurt
• 4 su bardağı et suyu
• 3 yemek kaşığı tereyağı
• 1 adet kuru soğan
• 1 yemek kaşığı un
• ½ bağ taze kişniş
• Tuz
Yapılışı
Buğdayı et suyunda haşlayın.
Tereyağında soğanı kavurun, unu ekleyin.
Su ile açın, buğdayı ekleyin.
Ilıştırılmış yoğurdu ilave edin.
Kişniş ekleyerek servis edin.
2. Tavuklu Soğan Kebabı: Osmanlı'nın Sindirim Dostu Ana Yemeği
Soğan, Osmanlı tıbbında sindirim düzenleyici olarak kullanılmıştır.
Nar ekşisi ile birleştiğinde, bu yemek metabolizmayı zorlamayan ideal bir iftar proteinine dönüşür.
Malzemeler
• 1 kg çekilmiş tavuk but
• 1 kahve fincanı bulgur
• 100 g kuyruk yağı
• 1 kapya biber
• 2 diş sarımsak
• Tuz, kırmızı biber
Sos:
• 1 su bardağı tavuk suyu
• 1 tatlı kaşığı salça
• 3 yemek kaşığı nar ekşisi
Yapılışı
Soğanları haşlayın.
İç harcı hazırlayın.
Soğanlara sarın.
Sos dökerek 180°C'de 30 dakika pişirin.
3. Mübahser: Osmanlı'nın Zero Waste Tatlısı
Muhammed bin Mahmud Şirvânî'nin kayıtlarında geçen Mübahser, Osmanlı'nın israf etmeme anlayışının gastronomik bir şaheseridir.
Bayat ekmek, bu tatlı ile yeniden hayata kazandırılır.
Malzemeler
• 3 su bardağı bayat ekmek içi
• 1 su bardağı irmik
• 1 su bardağı badem
• 1 su bardağı fıstık
• 200 g tereyağı
• 5 yumurta
Şerbet:
• 7 su bardağı şeker
• 1 litre su
Yapılışı
Karışımı hazırlayın.
Fırında pişirin.
Şerbet dökün.
Dinlendirip servis edin.
4. Nardeng Şerbeti: Osmanlı'nın Antioksidan İksiri.
Nar şerbeti, Osmanlı'da kalp ve kan sağlığı için tüketilirdi.
Modern bilim, narın en güçlü antioksidanlardan biri olduğunu doğrulamaktadır.
Osmanlı İftar Mühendisliğinin Bilimsel Sistemi
Bu menü fizyolojik sıraya göre tasarlanmıştır:
1. Ayran aşı › mideyi hazırlar
2. Soğan kebabı › metabolizmayı destekler
3. Mübahser › sinir sistemini dengeler
4. Nar şerbeti › hücreleri korur
Seri Devam Ediyor
Yarınki bölümde:
Fatih Sultan Mehmed'in iftar sofrasından:
Lebeniye Çorbası, Kuzu Mutancana ve Safranlı Zerde veReyhan şerbeti tarifleri olacak
