Doğum sonrası dönem, anne için hem fiziksel hem de hormonal pek çok değişikliği beraberinde getirir. Bu dönemde karşılaşılan ancak çoğu zaman dile getirilmeyen sorunlardan biri de doğum sonrası idrar yapamamadır.
Doğumdan sonra, annenin 6–8 saat içinde kendiliğinden idrar yapamaması ya da idrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalamaması durumuna postpartum üriner retansiyon denir. Bazen anne idrar yapabildiğini düşünür ancak mesanede ciddi miktarda idrar kalabilir.
Doğum Sonrası İdrar Yapamamanın Nedenleri
1. Sinir ve Kasların Geçici Zedelenmesi
Normal doğum sırasında pelvik taban kasları ve mesaneyi kontrol eden sinirler baskı altında kalabilir. Bu durum, mesanenin dolduğunu algılamayı zorlaştırır.
2. Epidural Anestezi
Epidural doğum sonrası, mesane hissi geçici olarak azalabilir ve idrar yapma refleksi baskılanabilir.
3. Uzamış ve Zor Doğum
Uzun süren doğumlar ve iri bebek doğumu, mesane fonksiyonlarını geçici olarak bozabilir.
4. Sezaryen Sonrası Etkiler
Ameliyat, kullanılan ilaçlar ve ağrı nedeniyle anne idrar yapmayı erteleyebilir.
5. Doğum Sonrası Ağrı ve Dikişler
Perinedeki dikişler ve ağrı, idrar yapma sırasında korku ve kasılmaya yol açabilir.
Belirtiler Nelerdir?
• İdrar yapma isteği olduğu hâlde yapamama
• Alt karında dolgunluk ve ağrı
• Sık idrar yapma hissi ama az miktarda idrar çıkması
• İdrar kaçırma (taşma tipi kaçırma)
Doğum Sonrası İdrar Yapamamanın Tedavi Yöntemleri
1. Mesanenin Boşaltılması (Sonda Uygulaması)
Tedavinin ilk ve en önemli adımı, mesanenin gecikmeden boşaltılmasıdır. Gerekirse geçici olarak sonda takılabilir. Bu işlem mesanenin kalıcı zarar görmesini önler.
2. Takip ve Gözlem
Çoğu vakada sorun 24–72 saat içinde kendiliğinden düzelir. Bu süreçte mesane doluluk takibi yapılır.
3. Sıvı Alımının Düzenlenmesi
Yeterli ama aşırı olmayan sıvı tüketimi önerilir. Mesanenin aşırı dolması engellenmelidir.
4. Doğal Uyarı Yöntemleri
• Ilık duş
• Musluk sesi
• Rahat ve zorlamayan pozisyonda tuvalete oturma
Bu yöntemler idrar refleksini uyarmaya yardımcı olabilir.
5. Pelvik Taban Egzersizleri
Uzayan durumlarda, pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler mesane kontrolünün geri kazanılmasını destekler.
6. Altta Yatan Sorunların Tedavisi
Enfeksiyon, hematom veya sinir hasarı şüphesi varsa, buna yönelik ek tedaviler planlanır.
Ne Zaman Mutlaka Doktora Başvurulmalı?
• Doğumdan sonra 8 saatten uzun süredir idrar yapılamıyorsa
• Alt karında şiddetli ağrı ve gerginlik varsa
• Ateş, yanma veya enfeksiyon belirtileri eşlik ediyorsa
Doğum Sonrası İdrar Yapamama Kalıcı mıdır?
Çoğu vakada geçici ve tamamen düzelen bir durumdur. Ancak erken müdahale edilmezse mesane kaslarında kalıcı tembellik gelişebilir. Bu nedenle "nasıl olsa geçer" düşüncesiyle beklemek doğru değildir.
