Filozof ve dilbilimin kurucusu Noam Chomsky’nin Amerikalı iktisatçı ve medya bilimin üstatlarından Edward S. Herman ile birlikte yazdığı Rıza Üretimi başlıklı yazısını okumanızı tavsiye ederim.
İki düşünür, sözü geçen makalede, demokratik yönetimlerin, totaliter rejimler gibi halkı korkuyla sindirip fiziksel şiddete başvurmadığını, bunun ve yerine medyayı propaganda aracı olarak kullandıklarına değinir.
Kullanılan dilin nasıl kurgulanacağına ve görüntünün nasıl kadrajlanacağına başvurmadan önce, toplumun önemsiz konularla oyalanıp ilizyonla uyutulmasına, sınırları belirlenmiş bir alanda, tıpkı halı sahada top koşturulan iki futbol takımı misali, tartışılabilecek konuların belirlendiğini ve dozajı arttırılmış sert tartışmalarla, belirlenen alanda yaratılan çatışmaların, özgürlük gibi algılanmasının sağlandığını söyler.
Bunlar genellikle önemsiz ve değersiz konulardır ki sistemin eleştirisine dair önemli konulara ne zamanı ne de enerjisi kalır insanların.
Basın kurumları ve gazeteleri üzerinden yemlenen medya baronları ile basın ve sözcülük edilmesi gereken gerçek hayat filtrelenip sansürlenir.
Kimi zaman kimi siyasi kurumların ya da iktidar ve de muhalefetin algı operasyonu dediği tam da budur. Bunun en iyi aracı, olan bitene halkın rızasını üretmek konusunda mahir olan da medyadır.
Onun içindir ki bağımsız basın ve özgürlüğü halkın özgürlüğü ve demokrasi için olmazsa olmaz bir koşuldur.
Chomsky ve Herman, muktedirler tarafından propaganda aracı olarak kullanılan medyanın beş temel filtresinden bahseder:
Bunlardan en başta geleni büyük sermaye sahiplerinin medya organları ki ekonomik faaliyetlerinin selameti için hiçbir zaman iktidarı karşılarına almak istemezler.
İkincisi, yine ekonomik bir konu olarak medya kurumlarının temel gelirlerinden olan reklam ve reklam verenler. Kimse dürüstlük, gerçeklik ve özgürlük adına para çeşmesini kırmak istemez.
Diğer filtrelere gelince devlet kurumları dışında haber kaynağı olmayan ve baskı ve şiddetle korkutulmuş basın mensuplarının yanı sıra medya diliyle oluşturulmuş öcü korkusudur.
Bu öcü bazen kominizim, bazen şeriat, bazen terör, bazen irtica, bazen dış güçler vs.dir.
Bugün 25 Temmuz, bu topraklarda ilk sansürsüz gazetenin basıldığı ve halkın eline ulaştığı gün. Onun içindir ki 24 Temmuz Gazeteciler ve Basın Bayramı kutlu olsun. Basın Özgürlüğü Mücadele günü kutlu olsun.
