31 yıl geçti üstünden. 31 yıl önce bugün Birleşmiş Milletlerin koruması altındayken Srebrenitsa'ya giren Sırplar 8 bin Müslümanı katletti.
Avrupa’nın ortasında ve tüm dünyanın gösleri önünde yaşanan o vahşi katliamın sorumluluları hala adalete hesap vermiş değil.
Yugoslavya dağılmış üç parçaya ayrılmıştı; Hırvatistan, Sırbistan ve Bosna Hersek. 92’den 95’e kadar süren Bosna Savaşı Avrupa’nın ve Avrupalının bütün nutuklarının boş sözlerden ibaret olduğunu gösteren bir vesika acı bir vesika olarak ortaya konmuştu.
Bosna Hersek, 1991'de Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden ayrılmalarının ardından, çok kimlikli Bosna-Hersek 29 Şubat 1992'de yaptığı bir referandumu bağımsızlığını ilan etmiş. Bosnalı Sırplar bunu hazmedememişti. Referandumu boykot etti ve sonucunu kabul etmediler.
Bosna-Hersek Sırp Halk Meclisi, 28 Şubat 1992 tarihinde Bosna-Hersek Sırp Cumhuriyeti Anayasasını kabul edince, Radovan Karadzic liderliğindeki ve Slobodan Miloševic'in Sırp hükümeti ve Yugoslav Halk Ordusunun da desteklediği Bosnalı Sırplar, Bosna-Hersek içinde etnik bir kıyıma başlamıştı.
Bir müddet sonra savaş ağını genişleterek bütün ülkeye yayılmıştı. Tam üç yıl izlediler Avrupa kılını kıpırdatmadan izledi Birleşmiş Milletler kılını kıpırdatmadan izledi ve hatta başka ülkelerin Bosnalı Müslümanlara silah tedariğini yasakladı.
Pakistan yasağa rağmen Bosnalı Müslümanların yardımına koşan ender ülkelerden biriydi. Avrupa’nın ortasında etnik soykırım yaşanıyor ve Birleşmiş Milletler izliyordu. Ta ki 35 yıl önce bugün 11 Temmuz 1995 tarihinde Srebrenica’da Ratko Mladic’in komuta ettiği Sırp Ordusu 8 bin beş yüze yakın kadın, çocuk, erkekten oluşan Bosnalı Müslümanı katledene kadar.
Hatta o zaman BM tarafından bölgeye konuşlandırılan 400 Hollandalı askerin katliama göz yumduğu bile iddia edildi.
Srebrenica ve Markale’de yaşanan soykırım BM milletleri harekete geçirmiş, NATO Sırpların ordusuna ait mevzilere müdahale etmeye başlamıştı. 21 Kasım’da savaşın barış anlaşmasıyla sonlandırılmasının ardından binlerce acı insan hikayesi kalmıştı geride.
Bosna Kasabı olarak anılan Ratko Mladic, 2012’de başlayıp 2017’de başlayan yargılamalar sonucunda; biri soykırım olmak üzere 10 ayrı suçtan suçlu bulunup ömür boyu hapse mahkum edildi.
Srebrenica kayıplarının ve acılarının hiç birini unutturmaz belki Avrupa’nın ve dünyanın uzunca bir süre kör ve sağır kalmasını unutturmaz belki ama Bosna Kasabı’nın içerde ölmeye mahkum edilmesi de adaletin tecellisidir.
Üç yıl içinde yüz binden fazla insan ölmüştü. Bunlardan 68 bini Boşnaktı.
31 yıl önce bugün yaşanan Srebrenica katliamında ölenlere rahmet tüm insanlığa adalet temenni ediyorum.
