Kosta Rika 'nın uzun yıllardır koruduğu o istikrarlı liberal demokrasi imajı, son genel seçimlerle birlikte büyük bir kırılma yaşıyor. Bu durum, sadece bir iktidar değişikliği olarak değerlendirilmiyor. Ülkenin siyasi kültürü, bu sonuçla beraber popülist bir eksene doğru hızla kaydığı görülüyor.
Latin Amerika'nın en köklü demokrasilerinden biri olarak kabul edilen bu coğrafya, geleneksel iki partili yapının belirleyici etkisinden tamamen ayrıldı. Sağ popülist Sovereign People Party'nin (PPSO) kurumsallaşmasını bu tablonun en net yansıması olarak görüyoruz. Bu gidişat, Orta Amerika'daki siyasal alanda derin bir yapısal değişimi beraberinde getirdi.
Yirmi farklı adayın yer aldığı dağınık seçim ortamında, PPSO adayı Laura Fernandez Delgado'nun başkanlık yarışını ilk turda kazanması, bu yapısal dönüşümün en somut işaretiydi.Fernandez, geçerli oyların salt çoğunluğunu alarak uzun bir aradan sonra ilk turda seçilen başkan olarak tarihe geçti. Bu sonuç, kararsız seçmen kitlesinin yükselen güvenlik kaygıları karşısında otoriter eğilimlere sahip bir yönetimin devamlılığı etrafında kutuplaştığını gösteriyor. Halk, daha sert önlemler talep eden popülist söyleme tam yetki verdi.
Güvenlik Krizi: Rakamların Sokaktaki Etkisi
Seçim sonuçlarının ardındaki en büyük itici güç, ülkedeki güvenlik krizinin dramatik yükselişi olarak karşımıza çıkıyor. 2022'de seçmenlerin sadece yüzde 4'ü güvenliği en büyük sorun olarak görüyordu. Ancak 2026'ya gelindiğinde bu oran yüzde 40'a çıktı. Bu, sadece bir rakamsal sıçrama değil, toplumsal psikolojideki derin bir kayma. Halk, organize suç örgütlerinin faaliyetleri ve yasaklı madde kaçakçılığına bağlı cinayet oranlarının artışı karşısında, siyasi söylemi tamamen güvenlik eksenine taşımaya mecbur kaldı. Bu konjonktürel baskının siyasetin tonunu nasıl değiştirdiği net bir şekilde görülüyor.
Laura Fernandez'in kampanyası, bu toplumsal talebe doğrudan bir yanıt getirdi. El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin politikalarından esinlenen bir "sert el" stratejisi sundu. Fernandez'in suçun yoğun olduğu bölgelerde olağanüstü hâl ilan etme vaatleri, insan hakları örgütlerinin eleştirilerine rağmen geniş kitlelerce destek gördü. Bu durum, Kosta Rika'nın geleneksel "sivil ve pasifist" devlet kimliğinden daha merkeziyetçi ve militarize bir yapıya doğru kayma eğilimine girdiğini gösteriyor. Fernandez'in"jaguarlar" olarak nitelendirdiği güvenlik birimleri veRodrigo Chaves'in popülist mirası, seçim sonuçlarıyla birlikte halktan güçlü bir onay aldı.
Yasama Aritmetiğindeki Güç Kayması
Cumhurbaşkanlığı seçimiyle eş zamanlı gerçekleşenYasama Meclisi seçimleri de güç dengelerinde kritik bir değişimdi. PPSO, 57 koltuklu mecliste tek başına basit çoğunluğu sağlayacak sandalye sayısına ulaştı. Bu rakam, partinin yasama süreçlerini tek başına kontrol etme imkanını veriyor. Önceki dönemde Rodrigo Chaves, meclisteki parçalı yapı nedeniyle reformlarını hayata geçirmekte zorlanıyordu. Yüksek mahkeme ile sürekli gerilimler yaşandı. Yeni dönemde, PPSO'nun meclis çoğunluğu sayesinde hükümetin stratejik konularda muhalefetle müzakere etme ihtiyacı azalıyor. Bütçe onayı ve yüksek mahkeme yargıçlarının atanması gibi konular PPSO'nun inisiyatifinde kalıyor. Bu konsolidasyon, yürütme ile yasama arasındaki geleneksel denge mekanizmalarının aşınma riskini taşıyor.
Laura Fernandez'in zaferi, görev süresi dolan Rodrigo Chaves'in popülist mirasının kurumsallaşmasına zemin hazırlıyor. Fernandez'in Chaves'i kabinesine dahil etme planı, eski başkanı olası yargısal süreçlere karşı bir hukuki güvence altına alma stratejisi olarak yansıdı. Bu durum başka bir deyişle geleneksel partilerin (PLN, PUSC) yaşadığı büyük çöküş, muhalefetin uzun vadeli bir kimlik krizine girdiğini düşündürüyor. Yaşanan bu süreç, Orta Amerika'daki liberal demokrasi modelleri için önemli bir test niteliği taşıyor diyebiliriz.
Kosta Rika, önümüzdeki dört yıl boyunca PPSO'nun vaat ettiği "sert güvenlik" politikalarının başarısı ve demokratik denetim mekanizmalarının ne kadar direnç göstereceği üzerinden şekillenecek bir döneme giriyor.
