One Minute çıkışını hatırlıyorsunuzdur. Unutsanız bile hatırlatırlar yine. 19 Ocak 2009 yılında, İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın o zaman Başbakan olarak katıldığı bir oturumda, oturumun moderatörü David Ignatius ve İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres arasında sert bir tartışma yaşanmış, Erdoğan moderatörün tutumuna karşı çıkmış ve Cumhurbaşkanı Peres'in yüzüne, İsrail'in Filistin'deki katliam ve zulümlerini tek tek saydıktan sonra oturumu terk etmişti.
On yedi yıl geçti o günden bugüne, aynı yer aynı forumda hepimizin gönlüne su serpen bu sefer Davos'ta yaptığı konuşmasıyla Kanada Başbakanı Mark Carney oldu.
Carney'in 19-23 Ocak tarihlerinde Davos Ekonomik Forumunda yaptığı o meşhur konuşma, en yetkili ağızlardan biri tarafından yapılan en acı gerçek bir itiraftı.
Söyledikleri yabana atılır gibi değil, Carney, ABD liderliğinde şekillenen küresel düzeni bir geçiş değil, açık bir kopuş süreci olarak tanımladı.
Ve daha neler demedi ki:
"Büyük güçlerin ekonomik entegrasyonu bir işbirliği aracı olmaktan çıkarıp açık bir baskı mekanizmasına dönüştürdü."
"Amerikan hegemonyası, açık deniz yolları, istikrarlı finansal sistem, kolektif güvenlik ve uluslararası anlaşmazlıkları çözmeye yönelik çerçeveler, büyük ölçüde yalnızca güçlü olana yarar sağlayan bir anlatı olduğunu kabul etti. Ancak bu anlatının artık işlemiyor."
"Uluslararası kurallara dayalı düzenin hikâyesinin kısmen yanlış olduğunu biliyorduk. En güçlü olan, işine geldiğinde kendini bu kurallardan muaf tuttu. Ticaret kuralları asimetrik uygulandı, uluslararası hukuk ise failin kimliğine göre değişti. Bu bir pazarlıktı. Artık işe yaramıyor."
Bir kısmını sizinle paylaştığım o metnin tamamını okumanızı tavsiye ederim. Avrupa'dan en üst düzeydekilerden biri tarafından yapılan açık bir itiraf ve günah çıkarma olarak tanımladığım o çıkış ve devamındaki uyarılar ne kadar yerini bulur bilmiyorum ama birilerinin itiraf edip köleliğine itiraz etmeye ve yeter demeye başlaması biraz olsun umutlandırdı beni.
Nihilist Penguen'in gölgesinde kalmasa belki daha etkili ses getirecek o konuşma hakettiği değeri bulamadı. Kim bilir belki de nihilist rolünü oynayan bir ajandı penguen. Gündemi değiştirmek suyu bulandırmak bakışımızı başka yöne çevirmek içindi.
Aynı forumda her ne kadar Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da yaptığı konuşmada "Zorbalara saygıyı vahşete hukukun üstünlüğünü tercih ediyoruz." Dese de hiç konuşma Carney'inki kadar güçlü ve tam yerinde değildi.
Carney'in bir sözü daha var ki "Masada değilsek mönüdeyiz" şeklindeki sözler, bugün mönüde olmamak adına her masaya oturulmayacağını da bilmek gerektiğini düşünüyorum.
Ki Suriye'deki yaşanan gerilim ve çatışma örneğinden hareketle orada mönüde olmamak adına yanlış masada oturduğumuzdan endişe ediyorum.
