63 yıl önce bugün öldüğünde, daha doğrusu hayatına kıydığında ölümünden yıllar sonra bile edebiyat ve şiirde kadın temsilinin en güçlü örneklerinden biri olacağını tahmin bile edemezdi. Etse bile umurunda olmayacaktı.
Erkek egemen bir dünyanın içerisinde gerek o gün gerekse de bugün kendi gibi sayılı ve gizli kalmış kadın şairler bir yana erkek şairlere kıyasla bile en güçlü kalemlerden biriydi.
Zihinsel olarak içinde debelendiği çatışmalarıyla verdiği benlik ve varlık çabasını, çocukluğundan başlayarak bir yandan ebeveynleriyle yaşadığı gerilim ve sonradan kendi gibi bir şairle, Ted Hughes ile yaptığı problemli evliliğin çıkmazında, şiirini, karamsarlık, umutsuzluk ve ölüm takıntısı ile şekillendirmişti.
Plath, 2. Dünya savaşı sonrasında yazdıklarıyla sınırları yıkmış, alaycı tarzıyla, ezberlenmiş kadın imgesinden vemasumiyetinden öc almak için çıldırmış bir güç ve enerjiyle yazıyordu şiirini.
Henüz genç yaşında yazmaya başlamış ve toplumsal normlar dahilinde başarılı bir edebiyatçı olarak birçok ödül almıştı. Dilersem burada, tüm ezberlerinizin ortasında tüm şablonlarınızın tutuklu sınırlarında bile en iyisi olabilirim der gibiydi.
Ama o, otoriter babası ve temsil ettiği tüm toplumun, olmasını istediği kişi olmayı reddetti.
Günlük tutuyor ve o günlüğün 20 Haziran 1958 tarihli yaprağında şunu yazmıştı: "Sanki hayatım sihirli bir şekilde iki elektrik akımıyla yönetiliyor: neşeli pozitif ve umutsuz negatif—hangisi o anda akıyorsa hayatıma hükmediyor, onu altüst ediyor."
20 yaşında uyku haplarıyla intihar girişiminde bulunan Plath, hastanede hayata döndürülünce, intihar girişimini bir romanda kurgulayacak, yaşadığı manik depresyon ve bipolar çoklu duygulanım bozukluğunu otobiyografik olarak kabul edilen meşhur romanı "Sırça Fanus" adlı kitabında bize bir vasiyet gibi bırakacak ve bir ay sonra tekrar intihar edecekti.
11 Şubat 1963 tarihinde çocuklarını uyutup yanlarına süt ve ekmek koyduktan sonra, mutfağa geçmiş havagazını açarak fırının içine başını uzatarak intihar etmiş ve aramızdan ayrılmıştı.
Ölümünün 63. Yıl dönümünde, kadının varoluş çabasına ve kayboluşuna dair en güzel örneklerden biri olarak bir tane Plath şiiri okuyun derim. Hangisi mi? Arayın.
