Güzelim Dünyayı kocaman bir elektronik çöplüğüne dönüştürdük. Eskimek ifadesinin yerine demode oldu demeye başladık. Ve moda, bu ifade üzerinden elimizdekini demode göstermek için habire yenisini pazarladı bize.
Aslında yenisi dediğiniz şey hiç de yeni değildi. Elinizdekini farkını hissedemeyeceğiniz ölçekte ya inceltti cihazları ya da genişletti. Olmadı uzattı ya da kısalttı. Ama yeni olan hiçbir şey yoktu aslında.
Eskiyi bir daha ve bir daha satabilmek için size ufak tasarım hileleriyle eli hep cebinizdeydi kapitalist dünyanın.
En yaygın tuzaklardan biri de elektroniklerdi ve onun da en popüleri cep telefonlarınındı. Her yıl değiştirmek doyurmadı onları ki yılda ikiye çıkardılar. O da yetmedi yanına saat koydular, kulaklık eklediler, harici bataryalar, gözlükler vesaire. Bir türlü doymadılar. Biz de doyurmaktan vazgeçmedik onları. Eskisini attık yenisini aldık. Ve ne oldu.
Dünya bir elektronik çöplüğüne döndü.
Birleşmiş Milletler'in Global E-Waste Monitor araştırmaları ve yayınladığı raporlara göre: Yılda 62 milyon ton elektronik çöp yarattık. Bu rakam 16 yıl önceyle kıyaslandığında elektronik çöp miktarımız yüzde seksen iki oranında artmış görünüyor.
Bu aymazlık ile 16 yıl sonra ne olur dersiniz?
Tabi diyorsunuz ki neden bu çöpler geri dönüştürülmüyor da hem dünya servetini hem de dünyayı çöp olmaktan kurtarmıyoruz.
Tüm elektronik çöplüğü içerisinde ayıklanıp dönüştürülebilen elektronik çöp oranı ne kadar olsa beğenirsiniz? Sadece yüzde 20.
Dönüştürülemeyenden kaybettiğimiz servetin miktarı ise 10 Milyar Doları aşmış durumda.
Peki bunun önüne geçebilmek için ne yapmalı? Öncelikle moda ya da demode gibi kavramlarla devamlı alışverişe güdülmeye izin vermemeli. Küçük değişikliklerle eskisini defalarca bize satmalarına müsaade etmemeli.
Bir de yenilenmiş ürünlere de yüzümüzü dönmeliyiz. Yenilenmiş ürün; kimi iade edilen, kimi de kullanılıp geri satılmış elektronik ürünlerin uzmanlarca test edilip onarıldıktan ve geliştirildikten sonra yeniden bir yıl garantiyle satılan ürünlerdir. Hem daha ederinin altında daha ucuza alma şansınız da oluyor. Bir de yeni bir gelişmeden haber vereyim:
Ticaret Bakanlığı, yenilenmiş teknolojik ürünlerin satışında tüketici haklarını genişleten yeni bir yönetmelik çıkardı ve bu yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı.
Artık bu ürünleri de 14 günlük cayma bedeliyle satın alabilecek ve aldığınız ürünlerin hangi parçaları değişmiş, üstünde hangi işlemler yapılmış, çalıntı mı değil mi ürün sorgusunu da Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) üzerinden gönül rahatlığıyla yapabileceksiniz.
Belki de bu ve benzeri hamlelerle dünyanın elektronik çöplüğüne dönmesine karşı bir nebze olsun katkıda bulunabileceksiniz.
