Av. Ahmet Karaca Yazıları

Kripto Dolandırıcılığı Çözülür mü? 174 Bin Dolarlık Dosyanın İzinde

Av. Ahmet Karaca

"Kripto paralar takip edilemez, giden para gitmiştir." Kripto dolandırıcılığı mağdurlarına en pahalıya mal olan cümle budur ve yanlıştır. Bitcoin, Ethereum ve Tron gibi açık blokzincirlerde her transfer; tutarı, saati ve adresiyle birlikte silinemez bir deftere işlenir. Mağdurun "param kriptoya çevrildi, buhar oldu" diye anlattığı olayın hukuki karşılığı çoğu dosyada nitelikli dolandırıcılıktır: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158/1-f, bilişim sistemlerinin veya banka hesaplarının araç kılındığı dolandırıcılıkta 4 yıldan 10 yıla kadar hapis ve elde edilen menfaatin iki katından az olamayan adli para cezası öngörür. Yani ortada hem kalıcı bir iz vardır hem de o izin ucunda ağır bir suç tanımı.

Sorunun ölçeği küçümsenecek gibi değil. FBI'ın internet suçları merkezi IC3'e 2025 yılında 181 binden fazla kripto bağlantılı şikâyet ulaştı; bildirilen kayıp 11,4 milyar doları buldu ve bir önceki yıla göre yüzde 22 arttı. Aynı yıl ABD Adalet Bakanlığı, Kamboçya merkezli bir dolandırıcılık ağına bağladığı yaklaşık 127 bin Bitcoin için tarihinin en büyük müsadere sürecini başlattı; söz konusu varlıkların değeri 15 milyar dolar civarındaydı ve delil zemini zincir analiziyle kurulmuştu. Ölçek büyüdükçe çözüm araçları da büyüyor. Bu yazıda, 174.000 dolarlık gerçek bir dosyamızın kişisel verilerden arındırılmış öyküsü üzerinden bir kripto dolandırıcılığının adım adım nasıl çözüldüğünü anlatacağım.

Kripto paralar gerçekten iz bırakmadan kaybolur mu?

Hayır. Açık blokzincirlerde işlemler herkesin erişebildiği ortak deftere yazılır ve geriye dönük değiştirilemez. Gizli olan işlem değil, adresin arkasındaki kişidir. Zincir üstü analiz tam bu boşluğu kapatır: aynı elde toplanan adresleri kümeler, adresleri borsa hesaplarıyla eşleştirir ve izi, kimlik tespitinin yapıldığı noktaya kadar taşır.

Kriminalistiğin kurucularından Edmond Locard'ın yüz yıllık ilkesi zincirde katmerlenerek geçerlidir: her temas iz bırakır. Nakit elden ele geçerken iz siliniyordu; blokzincirde iz, sistemin tanımı gereği kalıcıdır. Dolandırıcılar bunu bildiği için parayı karıştırıcılardan (mixer: fonları birbirine katarak kaynağı bulanıklaştıran hizmet), ağlar arası köprülerden ve merkeziyetsiz borsalardan geçirir. Bu araçlar izi koparmaz; parçalara böler. Parçalanan iz de miktar ve zaman damgası eşleştirmesiyle, cüzdan kümelemeyle yeniden birleştirilir. Takip ettiğimiz dosyalarda "kayıp" denen paranın istikameti neredeyse her seferinde aynı çıkıyor: para dünya yüzünden silinmiyor; bir borsa hesabına, bir cüzdana, bazen bir alışveriş sepetine gidiyor.

174 bin dolarlık dosyada para nereye gitti, nasıl bulundu?

Kısa cevap: para dört durak değiştirdi ve her durağında yakalandı. Mağdurdan çıkan tutar önce birkaç banka hesabında dolaştırıldı, yerli bir kripto varlık borsasında USDT'ye çevrildi, köprü protokolüyle Ethereum ağından Tron ağına taşındı, orada farklı cüzdanlara bölündü ve bir bölümü merkeziyetsiz borsada Ether'e dönüştürülüp yurt dışındaki bir borsaya yatırıldı. Dört günlük yoğun zincir analiziyle güzergâhın tamamını işlem numarası (TXID) düzeyinde belgeledik.

Hem dosyanın vekili hem de teknik raporu hazırlayan taraf olarak süreci katman katman anlatayım. Banka katmanı klasikti: para hesaptan hesaba gezdirilerek kaynağından uzaklaştırılmaya çalışıldı. Katmanlama denen bu taktik, 5237 sayılı TCK m.282'de düzenlenen suç gelirini aklama fiiline zemin hazırlar; TCK m.282/1 bu suça 3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 20 bin güne kadar adli para cezası bağlar. Borsa katmanı ise dosyanın ilk kimlik kapısıydı; çünkü 1 Mayıs 2021'de yürürlüğe giren düzenlemeyle kripto varlık hizmet sağlayıcıları 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sayıldı ve kimlik tespiti (KYC: müşterini tanı) yapmakla mükellef.

Asıl düğüm köprüdeydi. Köprü protokolleri, kaynak ağda kilitlenen varlığa karşılık hedef ağda eşdeğerini üretir; iz burada kopmuş görünür. Kopmaz. Köprü sözleşmesinin kayıtlarında aynı dakikaya ve aynı tutara denk düşen tek bir eşleşme, ipi yeniden bağlar. Bu tür dosyaların kaderini çoğu zaman işte böyle bir ayrıntı belirler; kusursuz görünen kurgu, o ilmekten çorap söküğü gibi çözülür. Tron ağında paranın bölündüğü cüzdanlar tek tek kümelendi, merkeziyetsiz borsadaki takas tutar mutabakatıyla doğrulandı ve zincirin ucundaki yurt dışı borsa hesabına ulaşıldı.

Sonuç katmanı hukuk sahasında oynandı. Yurt dışındaki borsaya uygun formatta ve teknik ekli taleplerle ulaşıldı; hesaptaki varlıklar donduruldu ve bir bölümü mağdura iade edildi. Faillerin bir kısım parayı, kripto ile ödeme kabul eden Avrupa merkezli bir alışveriş sitesinden altın almak için kullandığı da belgelendi. Borsa kimlik kayıtları failleri gerçek kimlikleriyle ortaya çıkardı; farklı mağdurlardan toplanan taşınmazlar, banka hesapları ile yerli ve yabancı borsa hesapları üzerine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128 uyarınca elkoyma tedbiri kondu. Teknik tespit dört gün sürdü; kararların çıkması ve merciler arası yazışma trafiği ise sabır istedi. Kripto dosyalarında talebi doğru mercie, doğru dilde ve doğru ekle götürmek, işin görünmeyen yarısıdır.

Çalınan kripto varlıklar hukuken nasıl dondurulur?

Dört kanal çalışır. Cumhuriyet savcılığı, yerli ve yabancı borsalara bloke müzekkeresi gönderir. MASAK, 5549 sayılı Kanun m.19/A uyarınca şüpheli işlemi yedi iş günü süreyle askıya alabilir. 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren CMK m.128/A, bankalara ve kripto borsalarına hesabı 48 saate kadar kendiliğinden askıya alma yetkisi verir. Kalıcı tedbirin adresi ise CMK m.128 elkoymasıdır.

25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanun'la eklenen CMK m.128/A, kripto dolandırıcılığı dosyalarının ritmini değiştirdi. Madde; bilişim sistemleri araç kılınarak işlenen nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) dâhil sayılı suçlarda, banka, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısına makul şüpheyle hesabı 48 saate kadar askıya alma imkânı tanır. Bu süre içinde hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emriyle elkoyma yapılır; savcı elkoyması 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Maddenin mağdur açısından en kıymetli hükmü beşinci fıkradır: paranın mağdura ait olduğu anlaşılırsa, yargılamanın bitmesi beklenmeden iade kararı verilebilir. Kurumlar da savcılığın istediği bilgi ve belgeyi 10 gün içinde göndermek zorundadır; aksi hâlde her talep için 50 bin liradan 300 bin liraya kadar idari para cezası gündeme gelir.

Klasik CMK m.128, taşınmazlar, banka hesapları ile hak ve alacaklar gibi kalıcı malvarlığı tedbirlerini düzenler. CMK m.128, malvarlığının suçtan elde edildiğini ortaya koyan MASAK gibi kurum raporunu şart koşar ve elkoymaya ağır ceza mahkemesi oybirliğiyle karar verir. Yurt dışı ayağında borsaların kolluk irtibat ve uyum birimleri, gerektiğinde uluslararası adli yardımlaşma devreye girer. Düzenleyici zemin de boş değil: 2 Temmuz 2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7518 sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcılarını Sermaye Piyasası Kurulu iznine bağladı ve "kripto varlık" tanımını 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na ekledi.

Adli bilişim raporu olmadan dosya neden ilerlemez?

Çünkü savcılık ve mahkeme, zincir üstündeki izi ancak denetlenebilir bir belge üzerinden hukuka taşıyabilir. İşlem numarasını, cüzdan adresini, zaman damgasını ve tutarı tek tek eşleştiren adli bilişim raporu; müzekkerenin, bloke talebinin ve elkoyma kararının teknik zeminidir. Rapor yoksa dosyada iz değil, yalnızca iddia vardır.

Hâkimden blok gezgini ekranı yorumlamasını bekleyemezsiniz; rapor, zincirin dilini hukukun diline çeviren tercümandır. 5271 sayılı CMK m.67/6, taraflara uzman mütalaası sunma imkânı tanır ve kripto dosyalarında bu mütalaa çoğu zaman dosyanın kaderini çizer. İyi bir raporun dört asgari unsuru vardır: her tespite karşılık gelen işlem numarası; uçtan uca güzergâh şeması; borsa, köprü ve merkeziyetsiz borsa adreslerinin hangi hizmete ait olduğunun gösterilmesi; giren ve çıkan tutarların mutabakat tablosu. Kurumlara verdiğim eğitimlerde tek bir ölçüt öneriyorum: raporu okuyan savcı ek soru sormadan müzekkereyi yazabiliyorsa rapor tamamdır; yazamıyorsa o metin rapor değil, ödevdir.

Kripto dolandırıcılığı mağduru ilk 48 saatte ne yapmalı?

İlk 48 saatin tek hedefi vardır: para henüz bir borsa veya banka hesabındayken durdurulmasını sağlamak. Bunun yolu delili veri olarak sabitlemekten, kurumlara yazılı bildirimden ve savcılığa teknik ekli suç duyurusundan geçer. Beklemek, dolandırıcıya yapılabilecek en büyük iyiliktir.

1. İşlem kayıtlarını sabitleyin. İşlem numaraları (TXID), cüzdan adresleri, tarih ve saat bilgileri, IBAN'lar ve tüm yazışmalar. Ekran görüntüsü yardımcıdır; asıl delil veridir.
2. Bankanıza ve para gönderdiğiniz borsaya aynı gün yazılı başvurun. CMK m.128/A bu kurumlara hesabı 48 saate kadar askıya alma yetkisi verir; yazılı bildiriminiz o düğmeye basılmasını hızlandırır.
3. Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun. Dilekçenin ekine işlem dökümünü ve varsa teknik raporu koyun; kolluğun siber suçlarla mücadele birimleri savcılık talimatıyla devreye girer.
4. "Paranızı geri alırız" tekliflerine kanmayın. İade vaadiyle ücret isteyenler ikinci tur dolandırıcılardır; IC3, 2025'te yalnızca bu kurtarma dolandırıcılığı türünden 1,4 milyar dolara yakın kayıp bildirimi aldı.
5. Utanca teslim olmayın. Takip ettiğimiz dosyalarda en büyük zararı, mahcubiyetle geçirilen haftalar veriyor. Para borsadayken dondurulabilir; kişisel soğuk cüzdana çıktığında iş uzar ama bitmez.

Süreç ne kadar sürer, neye bağlıdır?

Tek bir süre yoktur. Para tek ağda ve yerli borsada kalmışsa haftalarla, köprüler ve yurt dışı borsalar devredeyse aylarla konuşulur. Süreyi üç değişken belirler: iz sürmenin karmaşıklığı, muhatap kurumların yanıt hızı ve raporun ilk seferde ikna ediciliği.

Takip ettiğimiz dosyalardan derlediğim şu tablo bir taahhüt değil, pusuladır:

CMK m.128/A'nın beşinci fıkrasındaki erken iade imkânı, koşulları oluşan dosyalarda bu takvimi belirgin biçimde kısaltabilir. Anlattığım 174 bin dolarlık dosyada tespit dört gün, iadenin ilk ayağı ise haftalar aldı; aynı yıl içinde kapanan dosyalar da var, iki yılı bulanlar da.

Sık sorulan sorular

Kripto dolandırıcılığında para geri alınabilir mi? Koşullu evet. Varlık merkezî bir borsa hesabında durduğu sürece bloke ve iade mümkündür; CMK m.128/A'nın beşinci fıkrası, mağdura ait olduğu anlaşılan değerin yargılama bitmeden iadesine imkân tanır. Fon kişisel soğuk cüzdana çekilmişse hedef, faili tespit edip diğer malvarlığına elkoymaktır. Sonucu iki değişken belirler: hız ve delil kalitesi.

Para yurt dışındaki bir borsaya gittiyse iş bitmiş midir? Hayır. Küresel borsalar da kimlik doğrulaması yapar ve resmî taleplere yanıt veren uyum birimleri işletir. Doğru muhataba, borsanın çalıştığı dilde ve teknik ekiyle giden talep dondurma kararı çıkarabilir. Anlattığım dosyadaki iade tam olarak bu kanaldan geldi.

Dolandırıcının kimliği bilinmiyorsa dosya düşer mi? Düşmez. Şüpheli, soruşturmanın başında çoğu dosyada zaten meçhuldür. Kimlik genellikle zincirin ucundaki borsa hesabının kimlik kayıtlarından çıkar ve savcılık müzekkeresiyle dosyaya girer.

Şikâyet için süre sınırı var mı? Nitelikli dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur. TCK m.66 uyarınca dava zamanaşımı bu suçta 15 yıldır. Paranın dondurulması içinse takvim değil, saat konuşur.

Ceza dosyası her şeyi çözer mi? Elkonulan değerlerin iadesi ceza dosyası içinde mümkündür. Karşılanmayan zarar için failler aleyhine tazminat ve alacak davası açılır; ceza dosyasındaki teknik rapor bu davaların da omurgasını oluşturur.

Son söz

Bu alanda çalıştığım süre boyunca "çözülemez" dolandırıcılık dosyasıyla karşılaşmadım; "geç kalınmış" dosyayla çok karşılaştım. Kimi dosya üç haftada toparlanır, kimi iki yılı bulur; düğüm hep aynı yerden çözülür: teknik izin hukuk diline eksiksiz çevrilmesi ve o dilin doğru mercide ısrarla konuşulması. Kusursuz dolandırıcılık yoktur; henüz okunmamış zincir kaydı vardır. Locard'ın ilkesini zincir çağına uyarlayarak bitireyim: her temas iz bırakır, blokzincir ise hiç unutmaz.

-Av. Ahmet Karaca ; Bilişim hukuku, yapay zeka hukuku, kripto varlık hukuku, siber suçlar ve kripto dolandırıcılık suçları alanlarında ihtisaslaşmış multidisipliner bir teknoloji hukukçusudur.