Av. Ahmet Karaca Yazıları

Forex dolandırıcılığında para geri alınabilir; ancak sonuç, ilk saatlerde finansal ve dijital izlerin korunmasına, paranın ulaştığı hesapların belirlenmesine ve gecikmeden soruşturma başlatılmasına bağlıdır. Mağdur yeni ödeme yapmayı derhâl bırakmalı, bankasına işlemin dolandırıcılık kaynaklı olduğunu yazılı olarak bildirmeli, bütün dekont ve yazışmaları saklamalı, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurmalı ve ayrıca Sermaye Piyasası Kuruluna ihbarda bulunmalıdır. Ekranda görünen “kazanç”, gerçek bir yatırım işleminin kanıtı değildir; sahte platformlar bakiyeyi yazılımla istedikleri gibi değiştirebilir. CMK m.158 uyarınca şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir.

Forex adı altında işlenen dolandırıcılıklar çoğu zaman gerçek bir piyasa zararından ibaret değildir. Mağdurun karşısında gerçekten işlem yapan bir yatırım kuruluşu bulunmayabilir. Para, platform hesabına değil farklı kişilerin IBAN’larına, paravan şirketlere, elektronik para hesaplarına veya kripto cüzdanlarına aktarılabilir. Mağdurun telefonunda gördüğü grafikler ile bakiyeler ise yalnızca dolandırıcıların yönettiği bir arayüzden ibaret olabilir.

Bu nedenle temel soru, “İşlemde neden zarar ettim?” değil, “Param gerçekten bir yatırım işleminde kullanıldı mı?” olmalıdır.

Forex dolandırıcılığı nedir?

Forex dolandırıcılığı; kişilerin döviz, altın, emtia veya fark kontratı işlemlerinden yüksek kazanç sağlayacağı vaadiyle aldatılması, para göndermeye ikna edilmesi ve yatırılan tutarın gerçekte belirtilen işlemlerde kullanılmamasıdır. Sistem çoğunlukla sahte yatırım danışmanı, taklit işlem platformu ve para çekebilmek için istenen ek ödemeler üzerinden yürütülür.

Forex, yatırılan teminatın belirli bir katı büyüklüğünde pozisyon açılmasına imkân veren kaldıraçlı alım satım sistemidir. Kaldıraç hem kazancı hem de zararı büyüttüğü için gerçek ve yasal forex işlemlerinde dahi yüksek risk vardır. Fakat piyasa riski ile dolandırıcılık aynı şey değildir.

Gerçek bir işlemde yatırımcı, piyasadaki fiyat hareketi nedeniyle zarar edebilir. Dolandırıcılıkta ise yatırımcının parasının piyasaya aktarılmaması, fiyatların yapay biçimde değiştirilmesi, işlemlerin izinsiz kişilerce yürütülmesi veya baştan itibaren para çekme imkânının bulunmaması söz konusudur.

Bir forex olayının dolandırıcılık şüphesi taşıdığını gösteren temel unsurlar şunlardır:

• SPK faaliyet izninin bulunmaması,

• Yatırımcının sosyal medya reklamı veya telefon aramasıyla sisteme çekilmesi,

• Kesin ya da garanti kazanç sözü verilmesi,

• Paranın kurumsal hesap yerine farklı kişilerin IBAN’larına gönderilmesi,

• Yatırımcının cihazına uzaktan erişim programı yükletilmesi,

• Platformda olağan dışı ve sürekli kazanç gösterilmesi,

• Para çekme sırasında vergi, sigorta, komisyon veya blokaj kaldırma ücreti istenmesi,

• Her ödeme sonrasında yeni bir ödeme şartı çıkarılması,

• Şirketin gerçek adresine ve yetkili yöneticilerine ulaşılamaması.

Yasal forex işlemi ile sahte forex platformu nasıl ayırt edilir?

Yasal forex işlemi yalnızca SPK tarafından ilgili faaliyet için yetkilendirilmiş yatırım kuruluşları üzerinden yürütülebilir. Yabancı ülkeden alınmış lisans, kuruluş belgesi veya internet sitesine yerleştirilmiş denetim logosu Türkiye’de faaliyet izni anlamına gelmez. Kurumun ticaret unvanı ve faaliyet yetkisi doğrudan SPK kayıtlarından doğrulanmalıdır.

Sahte platformlar çoğu zaman bilinen bir yabancı şirketin adını, logosunu veya benzer alan adını kullanır. İnternet sitesinde bir lisans numarasının bulunması tek başına güvence sağlamaz. Lisans numarasının başka bir kuruma ait olması, belgenin üzerinde oynanması veya lisansın Türkiye’de yatırım hizmeti sunma yetkisi vermemesi mümkündür.

SPK, yetkili yatırım kuruluşlarının unvanlarını ve faaliyet izinlerini yayımlar. Kontrol, reklamda kullanılan marka adıyla değil, paranın gönderileceği şirketin tam ticaret unvanıyla yapılmalıdır. Bir kurum listede yer alsa bile o kurumun ayrıca kaldıraçlı alım satım faaliyeti için yetkili olup olmadığı incelenmelidir.

Sahte forex sistemi hangi aşamalarla işler?

Sahte forex sistemi genellikle güven kurma, küçük ödeme alma, ek yatırım yaptırma ve para çekme talebini engelleme aşamalarından oluşur. Dolandırıcıların amacı ilk görüşmede mümkün olan en yüksek tutarı almak değil, mağdurun sistemin gerçek olduğuna inanmasını sağlayarak ödemeleri zaman içinde büyütmektir.

İlk temas çoğu kez Instagram, Facebook, YouTube, Telegram veya arama motoru reklamları üzerinden kurulur. “Yatırım uzmanı” olarak tanıtılan kişi, mağdurun risk tercihlerini anlamaktan çok ne kadar para gönderebileceğini ölçmeye çalışır.

Ardından mağdura bir mobil uygulama veya internet sitesi kullandırılır. Platformda işlemler yapıldığı, belirli döviz paritelerinin alınıp satıldığı ve hesabın kazanç sağladığı gösterilir. Bazı yapılarda mağdurun güvenini artırmak için önce küçük bir para çekme işlemine izin verilir.

Yatırımcı daha yüksek tutar yatırdığında sistem değişir. Hesapta zarar gösterilebilir, pozisyonun kapanmaması için teminat istenebilir veya yüksek kazanç görüntüsü oluşturularak yeni işlem önerilebilir. Mağdur para çekmek istediğinde ise şu gerekçelerden biri ileri sürülür:

• Kazancın vergisinin peşin ödenmesi,

• Uluslararası transfer sigortası yatırılması,

• Hesabın kara para incelemesinden çıkarılması,

• İşlem hacmi şartının tamamlanması,

• Kredi veya bonus tutarının kapatılması,

• Komisyon borcunun ödenmesi,

• Bloke kaldırma bedeli yatırılması.

Sahte forex düzenlerinde kırılma anı çoğu zaman ilk yatırım değil, ilk para çekme talebidir. Gerçek bir vergi veya masraf varsa bu tutarın hesaptaki bakiyeden kesilmesi beklenir. “Paranızı gönderebilmemiz için önce bize yeniden para gönderin” talebi, dolandırıcılık bakımından en güçlü uyarı işaretlerinden biridir.

Forex şirketinin SPK lisansı nasıl sorgulanır?

Forex şirketinin yasal olup olmadığı, SPK’nın yayımladığı yatırım kuruluşları ve faaliyet izinleri listelerinden kontrol edilir. Yalnızca şirket adının bulunması yeterli değildir; kaldıraçlı alım satım, işlem aracılığı veya portföy aracılığı kapsamında hangi yetkilerin verildiği ayrıca incelenmelidir.

Kontrol sırasında şu bilgiler karşılaştırılmalıdır:

1. İnternet sitesindeki şirket unvanı,

2. Para gönderilecek banka hesabının sahibi,

3. SPK kayıtlarındaki tam ticaret unvanı,

4. İnternet sitesinin alan adı,

5. İletişim adresi ve telefon numaraları,

6. Kurumun kaldıraçlı işlemlere ilişkin faaliyet izni.

Dolandırıcılar bazen SPK tarafından yetkilendirilmiş gerçek bir yatırım kuruluşunun adını kullanır. Ancak mağdura verilen alan adı, telefon numarası ve IBAN gerçek kuruma ait değildir. Bu nedenle kurumun telefon numarası, size gönderilen mesajdaki bağlantıdan değil, bağımsız olarak ulaşılan resmî kayıtlardan bulunmalıdır.

“FCA lisansımız var”, “Avrupa lisanslıyız” veya “uluslararası regülasyona tabiyiz” açıklaması Türkiye’deki yetki sorununu çözmez. Türkiye’de yerleşik kişilere düzenli biçimde kaldıraçlı işlem hizmeti sunulması için SPK mevzuatına uygun yetkilendirme gerekir. SPK, izinsiz biçimde Türkiye’ye yönelik hizmet sunan internet siteleri hakkında SPKn m.99/4 kapsamında erişimin engellenmesi süreci yürütebilmektedir.

Türkiye’de yasal forex kaldıraç ve teminat sınırı nedir?

Türkiye’de kaldıraçlı alım satım işlemlerinde uygulanabilecek azami kaldıraç oranı 10:1’dir. İşlemlere başlayabilmek için asgari 50.000 TL veya karşılığı döviz başlangıç teminatı aranır. Çok düşük yatırımla 1:100, 1:200 veya 1:500 kaldıraç önerilmesi Türkiye’deki düzenlemelerle bağdaşmaz.

Teknik-finansal açıdan kritik eşik şudur: III-37.1 sayılı Yatırım Hizmetleri Tebliği m.27 kapsamında kaldıraç oranı 10:1’i geçemez ve asgari başlangıç teminatı 50.000 TL veya karşılığı dövizdir. SPK, 10 Şubat 2017 tarihli düzenlemeyle önceki 100:1 oranını 10:1’e indirmiştir.

Bu sınırların dışında teklif sunulması tek başına mağdurun parasının mutlaka çalındığını kanıtlamaz. Ancak platformun Türkiye’deki düzenlemelere tabi olmadığını veya izinsiz faaliyet yürüttüğünü gösteren ciddi bir işarettir.

Yasal sınırların üzerinde kaldıraç kullandırılması yatırımcı açısından iki ayrı risk doğurur. Birincisi küçük fiyat hareketleri bütün teminatı hızla eritebilir. İkincisi, yurt dışındaki izinsiz platforma aktarılan varlıkların geri alınması ve kararların uygulanması daha güç hâle gelir.

Forex dolandırıcılığı hangi suçları oluşturabilir?

Somut olayın özelliklerine göre nitelikli dolandırıcılık, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti, piyasa dolandırıcılığı, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve belge sahteciliği suçları gündeme gelebilir. Her forex mağduriyetinin otomatik olarak bütün bu suçları oluşturduğu söylenemez; fiiller ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Nitelikli dolandırıcılık ne zaman oluşur?

Bilişim sistemi, banka hesabı, mobil uygulama veya sahte yatırım platformu kullanılarak mağdurun aldatılması ve para göndermesinin sağlanması TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık oluşturabilir.

Ceza hukuku açısından dosyanın kilit ayrımı şudur: TCK m.158/1-f kapsamındaki hâllerde hapis cezasının alt sınırı 4 yıldır; adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Suçun oluşması için yalnızca yüksek kazanç vaadi değil, mağdurun iradesini etkileyen hileli bir düzen ve buna bağlı malvarlığı zararı aranır.

Sahte işlem ekranı, gerçeğe aykırı lisans belgesi, uydurma hesap yöneticisi, manipüle edilmiş kazanç grafiği ve para çekmek için istenen hayalî vergi ödemeleri birlikte değerlendirildiğinde hile unsurunu güçlendirir.

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti ne zaman oluşur?

SPK’dan izin almadan sermaye piyasası faaliyetini düzenli, ticari veya mesleki biçimde yürüten kişiler SPKn m.109/2 kapsamında sorumlu tutulabilir. Düzenlemede 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezası öngörülür.

İzinsiz faaliyetin varlığı için her zaman sahte bir platform kurulması gerekmez. Gerçek işlemler yapılıyor olsa bile Türkiye’de yerleşik kişilere SPK izni olmadan düzenli olarak forex hizmeti sunulması ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.

Piyasa dolandırıcılığı ne zaman oluşur?

SPKn m.107, sermaye piyasası araçlarının fiyatı, değeri, arzı, talebi veya yatırımcı kararları üzerinde yanıltıcı etki yaratmayı amaçlayan işlem ve bilgi temelli fiilleri düzenler.

İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında yanlış veya yanıltıcı izlenim oluşturmak amacıyla emir verilmesi, işlem yapılması ya da hesap hareketi gerçekleştirilmesi söz konusudur. Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığında ise yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yalan veya yanıltıcı bilgi yayılması ve bu yolla menfaat sağlanması aranır. Her iki suç tipi bakımından SPKn m.107’de 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezaları düzenlenmiştir.

Sahte forex platformlarının tamamı piyasa dolandırıcılığı oluşturmaz. Gerçekte herhangi bir sermaye piyasası aracı üzerinde işlem yapılmıyor ve platform yalnızca para toplamak için kullanılıyorsa, olayın ağırlık merkezi çoğu kez TCK m.158’deki nitelikli dolandırıcılıktır.

Aklama suçu ne zaman gündeme gelir?

Dolandırıcılıktan elde edilen paranın kaynağını gizlemek, yurt dışına çıkarmak, farklı hesaplar arasında dolaştırmak veya kripto varlıklara dönüştürmek TCK m.282 kapsamında ayrıca incelenebilir.

TCK m.282, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkaran veya meşru bir yolla elde edilmiş izlenimi vermek amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutan kişiler hakkında 3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörür. Her kripto transferi aklama değildir; failin paranın suçtan kaynaklandığını bilmesi ve aklama amacına yönelik hareket etmesi gerekir.

SPK başvurusu olmadan savcılık soruşturma yapabilir mi?

Nitelikli dolandırıcılık yönünden savcılığın soruşturma yapması için SPK’nın yazılı başvurusu gerekmez. Buna karşılık SPKn’de tanımlanan izinsiz faaliyet veya piyasa dolandırıcılığı suçları bakımından SPKn m.115 uyarınca SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusu muhakeme şartıdır.

Sermaye piyasası hukuku açısından ikinci kritik eşik şudur: 6362 sayılı SPKn m.115, Kanun’da tanımlanan veya atıf yapılan suçlar için SPK’nın yazılı başvurusunu arar. TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık soruşturması ise genel hükümlere göre doğrudan yürütülür.

Bu ayrım, mağdurun yalnızca SPK’ya başvurup beklemesi gerektiği anlamına gelmez. Uygun yol, Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu yapılması ve eş zamanlı olarak SPK’ya ayrıntılı ihbarda bulunulmasıdır.

Savcılık, olayda SPKn kapsamına giren bir fiil bulunduğunu değerlendirirse konuyu SPK’ya iletebilir. SPK da inceleme sonucunda yazılı başvuruda bulunabilir. Dolandırıcılık boyutu ise bu süreçten bağımsız biçimde araştırılmalıdır.

Forex dolandırıcılığında ilk 24 saatte ne yapılmalıdır?

İlk 24 saatte amaç, yeni para çıkışını önlemek, mevcut transferin geri çağrılmasını istemek, hesap güvenliğini sağlamak ve delilleri kaybolmadan toplamaktır. Kesin sonuç garantisi bulunmasa da hızlı hareket edilmesi bankadaki paranın henüz başka hesaplara aktarılmadığı durumlarda geri alma ihtimalini artırabilir.

İzlenecek sıra şöyledir:

1. Yeni ödeme yapmayın. Vergi, sigorta, komisyon, avukatlık ücreti veya bloke kaldırma bedeli adı altında para göndermeyin.

2. Bankayı hemen arayın. Dolandırıcılık bildirimi oluşturulmasını, alıcı bankayla iletişim kurulmasını ve mümkünse transferin geri çağrılmasını yazılı olarak talep edin.

3. Banka şubesine yazılı başvuru yapın. Başvuru numarası ve imzalı bir nüsha alın.

4. Hesaplarınızı güvene alın. İnternet bankacılığı, e-posta ve yatırım hesabı parolalarını değiştirin; iki aşamalı doğrulamayı etkinleştirin.

5. Uzaktan erişim programlarını kaldırın. AnyDesk, TeamViewer veya benzeri bir program yükletildiyse cihazı güvenilir bir uzmana inceletin.

6. Delilleri dışa aktarın. Yazışmaları, ses kayıtlarını, ekran görüntülerini, telefon numaralarını ve dekontları ayrı bir ortamda saklayın.

7. Savcılığa veya kolluğa başvurun. Para transferlerinin, GSM hatlarının, IP kayıtlarının ve dijital platformun araştırılmasını talep edin.

8. SPK’ya ihbarda bulunun. İnternet sitesi, uygulama, kullanılan marka, IBAN ve telefon numaralarını ekleyin.

Bankaya telefonla yapılan bildirim tek başına yeterli görülmemelidir. Görüşmenin tarihini, saatini ve kayıt numarasını not etmek; ardından yazılı başvuru yapmak ispat bakımından daha güvenlidir.

Dolandırıcılarla tartışmak, tehdit etmek veya şikâyet edileceğini uzun uzun anlatmak yerine delilleri sessizce korumak daha doğru olabilir. Hesapların ve internet sitelerinin kapatılması, sonraki araştırmayı güçleştirebilir.

Hangi deliller mutlaka saklanmalıdır?

Forex dolandırıcılığı dosyasında yalnızca para gönderme dekontu yeterli olmayabilir. Hileli düzenin nasıl kurulduğunu, hangi kişiyle iletişim sağlandığını, paranın nereye gönderildiğini ve para çekme talebine nasıl karşılık verildiğini gösteren bütün dijital kayıtlar birlikte sunulmalıdır.

Saklanması gereken başlıca deliller şunlardır:

• Banka dekontları ve hesap hareketleri,

• Alıcı IBAN, hesap sahibi adı ve banka bilgisi,

• Kredi kartı ödeme belgeleri,

• Elektronik para kuruluşu transfer kayıtları,

• WhatsApp ve Telegram konuşmalarının dışa aktarılmış hâli,

• Sesli mesajlar ve gönderilen belgeler,

• Arayan telefon numaraları ve arama kayıtları,

• Sosyal medya hesabının kullanıcı adı ve profil adresi,

• Reklam ekran görüntüleri,

• İnternet sitesinin tam alan adı ve alt sayfaları,

• Uygulamanın indirme bağlantısı,

• Kullanıcı adı, hesap numarası ve müşteri paneli görüntüleri,

• Sahte lisans veya şirket belgeleri,

• Para çekme talebi ve verilen cevaplar,

• İstenen vergi, sigorta veya komisyon ödemelerine ilişkin mesajlar,

• Kripto transferlerinde ağ, cüzdan adresi ve işlem kodu,

• Uzaktan erişim uygulamasının bağlantı kayıtları,

• Dolandırıcı tarafından gönderilen e-posta adresleri ve dosyalar.

Ekran görüntüsünde tarih, saat, kullanıcı adı ve telefon numarasının görünmesi faydalıdır. Yalnızca seçilmiş mesajlar değil, görüşmenin bütünlüğünü gösteren kayıtlar korunmalıdır.

Telefon fabrika ayarlarına döndürülmemeli, mesajlar silinmemeli ve uygulama içindeki hesap kapatılmamalıdır. Zararlı yazılım şüphesi varsa cihaz kullanılmadan önce internet bağlantısı kesilebilir; ancak teknik incelemeyi zorlaştıracak rastgele müdahalelerden kaçınılmalıdır.

Şikâyet dilekçesinde hangi araştırmalar istenmelidir?

Etkili bir şikâyet dilekçesi yalnızca olayın anlatılmasıyla yetinmemeli, paranın ve faillerin bulunmasına yarayacak somut araştırmaları da göstermelidir. Savcılık hangi banka hesabının, telefon hattının, alan adının ve kripto cüzdanının araştırılacağını açıkça görebilmelidir.

Somut olayın özelliklerine göre şu işlemler talep edilebilir:

• Para gönderilen hesapların açılış ve kimlik bilgilerinin alınması,

• Hesapların olay tarihindeki bütün giriş ve çıkış hareketlerinin incelenmesi,

• Paranın aktarıldığı ikinci ve sonraki hesapların tespiti,

• ATM’den para çekildiyse kamera görüntülerinin ve işlem yerinin belirlenmesi,

• İnternet bankacılığına giriş IP ve cihaz kayıtlarının alınması,

• Kullanılan GSM hatlarının abonelik bilgilerinin araştırılması,

• HTS ve iletişim trafik kayıtlarının hukuki şartları çerçevesinde incelenmesi,

• Alan adı kayıt şirketi ve barındırma hizmeti bilgilerinin istenmesi,

• Mobil uygulamanın geliştirici ve mağaza hesaplarının tespiti,

• Kripto para borsalarından KYC, yatırma ve çekme bilgilerinin talep edilmesi,

• MASAK incelemesi yaptırılması,

• Benzer şikâyet ve soruşturma dosyalarının araştırılması,

• Şartları varsa malvarlığı hakkında koruma tedbirlerinin değerlendirilmesi.

Talep listesinin uzun olması tek başına dilekçeyi güçlü kılmaz. Her talep, olayda kullanılan belirli bir IBAN’a, telefon numarasına, alan adına veya işlem koduna bağlanmalıdır.

Banka transferi geri alınabilir mi?

Banka transferi bazı durumlarda geri alınabilir; fakat havale veya FAST işleminin tamamlanmış olması hâlinde bankanın parayı tek taraflı olarak her zaman iade etme yetkisi bulunmaz. Alıcı hesaptaki tutarın henüz aktarılmamış olması, erken bildirim yapılması ve adli makamların hızlı hareket etmesi ihtimali etkiler.

Mağdurun bankaya yapacağı bildirimde şu bilgilerin bulunması gerekir:

• İşlemin tarihi ve saati,

• Tutarı,

• Alıcı IBAN,

• Alıcı hesap sahibinin adı,

• İşlem referans numarası,

• Dolandırıcılık yönteminin kısa açıklaması,

• Transferin geri çağrılması talebi,

• Alıcı bankaya dolandırıcılık bildirimi gönderilmesi talebi.

Kredi kartıyla yapılan işlemlerde kart kuruluşlarının itiraz prosedürleri ayrıca değerlendirilebilir. Ancak “yatırım yaptım ve zarar ettim” açıklamasıyla “hizmet hiç sunulmadı, sahte platformla aldatıldım” açıklaması aynı değildir. Bankaya sunulan anlatım, gerçek olayı açık biçimde ortaya koymalıdır.

Bankanın ilk aşamada sonuç alınamayacağını söylemesi, ceza soruşturmasını gereksiz hâle getirmez. Para başka hesaba aktarılmış olsa bile sonraki hesapların araştırılması, paranın nakde çevrildiği yerin veya kripto platformunun belirlenmesi mümkün olabilir.

MASAK parayı doğrudan iade eder mi?

MASAK mağdurun başvurusu üzerine doğrudan tazminat ödeyen veya parayı kendiliğinden iade eden bir kurum değildir. MASAK’ın temel işlevi şüpheli mali hareketleri analiz etmek, suç gelirlerinin izini araştırmak ve gerekli bilgileri yetkili mercilere iletmektir.

5549 sayılı Kanun m.4 uyarınca yükümlüler, şüpheli işlem bulunduğunda MASAK’a bildirim yapmakla yükümlüdür. Şüpheli işlem bildiriminin yapılıp yapılmadığı müşteriye veya işlem tarafına açıklanamaz.

5549 sayılı Kanun m.19/A kapsamında, aklama veya terörizmin finansmanı şüphesi bulunan işlemler yedi iş gününe kadar askıya alınabilir ya da gerçekleşmesine aynı süreyle izin verilmeyebilir. Bu mekanizma otomatik bir bloke değildir; kanundaki şartların ve yetkili makam değerlendirmesinin bulunması gerekir.

Mağdurun “MASAK’a yazdım, param hemen bloke edilir” beklentisine girmemesi gerekir. Etkili mali takip çoğu zaman savcılık soruşturması, banka kayıtları, hesap zinciri ve gerektiğinde MASAK analizinin birlikte yürütülmesiyle sağlanır.

Kripto para ile gönderilen forex ödemesi geri alınabilir mi?

Kripto transferleri geri döndürülemez nitelikte olsa da paranın izlenmesi tamamen imkânsız değildir. Cüzdan adresleri ve işlem kodları blockchain üzerinde kalıcı biçimde görülebilir. Kritik mesele, varlıkların hangi cüzdanlara aktarıldığı ve kimlik doğrulaması yapan bir borsaya ulaşıp ulaşmadığıdır.

Kripto ödemesi yapan mağdur şu bilgileri saklamalıdır:

• Gönderim yapılan ağın adı,

• Gönderen cüzdan adresi,

• Alıcı cüzdan adresi,

• İşlem kodu veya “transaction hash”,

• Transfer tarihi ve saati,

• Gönderilen varlığın türü ve miktarı,

• Varlığın satın alındığı borsa,

• Borsadaki para yatırma ve çekme kayıtları,

• Dolandırıcının cüzdan adresini gönderdiği mesaj.

USDT transferlerinde kullanılan ağ özellikle belirtilmelidir. Ethereum, Tron, BNB Smart Chain ve diğer ağlarda aynı görünen varlıklar farklı işlem altyapılarında hareket eder. Yanlış ağ bilgisinin sunulması takibi geciktirebilir.

Varlıkların merkezi bir kripto varlık hizmet sağlayıcıya ulaştığının belirlenmesi hâlinde savcılık, platformdan hesap açılış bilgileri, kimlik doğrulama belgeleri, giriş IP’leri ve transfer geçmişini isteyebilir. Varlıkların kimlik doğrulaması bulunmayan platformlara, zincirler arası köprülere veya kişisel cüzdanlara aktarılması ise fiilî geri alma sürecini zorlaştırır.

Yargıtay forex ve yatırım dolandırıcılığında ne arıyor?

Yargıtay, yüksek kazanç vaadiyle para gönderilen dosyaların gerekli banka, GSM ve dijital araştırmalar yapılmadan “mağdur risk aldığını bilmeliydi” gerekçesiyle kapatılmasını yeterli görmemektedir. Hesap sahipleri, telefon hattı kullanıcıları, yazışmalar ve benzer soruşturmalar araştırılmalıdır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2023/4771 E., 2024/7389 K. sayılı kararında; sosyal medya üzerinden yüksek kazanç vaadiyle para gönderen mağdurun risk ihtimalini bilmesinin tek başına dolandırıcılık şüphesini ortadan kaldırmayacağı kabul edilmiştir.

Kararda özellikle şu eksikliklere dikkat çekilmiştir:

• Para gönderilen hesap sahiplerinin kimliklerinin belirlenmemesi,

• Hesap sahiplerinin şüpheli sıfatıyla ifadelerinin alınmaması,

• Görüşme yapılan telefon hattı sahibinin araştırılmaması,

• Banka cevapları beklenmeden karar verilmesi,

• Şüpheli ile mağdur arasındaki yazışmaların incelenmemesi,

• Benzer soruşturma ve kovuşturmaların araştırılmaması.

Yargıtay, bu işlemler yapılmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararını eksik soruşturmaya dayalı bulmuştur. Kararın gösterdiği temel yaklaşım açıktır: Yüksek getiri vaadine inanmak mağduru ceza hukuku korumasının dışına çıkarmaz.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2024/527 E., 2024/11109 K. sayılı kararında da yüksek kazanç vaadiyle para toplanan bir olayın, şirketin ticari faaliyeti, banka hareketleri ve belgeleri araştırılmadan yalnızca “hukuki ihtilaf” olarak değerlendirilmesine karşı çıkılmıştır.

Forex mağduriyeti neden her zaman hukuki ihtilaf değildir?

Taraflar arasında bir sözleşmenin bulunması, olayın otomatik olarak özel hukuk uyuşmazlığı olduğu anlamına gelmez. Sözleşme baştan itibaren mağduru yanıltmak ve parayı ele geçirmek amacıyla kurulmuşsa ceza sorumluluğu devam eder.

Gerçek bir hukuki ihtilafta taraflar arasında geçerli bir yatırım ilişkisi vardır; uyuşmazlık daha çok sözleşmenin uygulanması, komisyon, işlem emri veya hesaplama hatası üzerinde doğar. Dolandırıcılıkta ise mağdurun para gönderme iradesi baştan itibaren sahte bilgilerle oluşturulur.

Şu unsurlar ceza soruşturmasını gerekli kılar:

• Şirket ve lisans bilgilerinin gerçeğe aykırı olması,

• İşlem platformunun sahte olması,

• Paranın yatırım kuruluşuyla ilgisiz kişilere gönderilmesi,

• Gerçekte piyasa emri verilmemesi,

• Sahte kazanç ve zarar kayıtları oluşturulması,

• Para çekmenin baştan itibaren mümkün olmaması,

• Farklı gerekçelerle sistematik ek ödeme istenmesi,

• Failin sahte kimlik veya iletişim bilgileri kullanması.

Buna karşılık SPK lisanslı bir kuruluşta mevzuata uygun biçimde açılan pozisyonun piyasa hareketi nedeniyle zarar etmesi, tek başına dolandırıcılık değildir. Zararın kaynağı; piyasa hareketi, yetkisiz işlem, sistem müdahalesi, yanıltıcı bilgi veya hileli yönlendirme bakımından ayrı ayrı incelenmelidir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse ne yapılabilir?

Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verirse mağdur, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yetkili sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde yalnızca kararın yanlış olduğu söylenmemeli; yapılmayan araştırmalar ve kamu davası açılmasını gerektirebilecek deliller tek tek gösterilmelidir.

İtirazda şu eksiklikler değerlendirilebilir:

• IBAN sahiplerinin ifadelerinin alınmaması,

• Banka hareketlerinin yalnızca ilk hesapla sınırlı incelenmesi,

• Sonraki para transferlerinin araştırılmaması,

• GSM hattı ve IP kayıtlarının alınmaması,

• Platformun teknik incelemeye tabi tutulmaması,

• Kripto işlem rotasının çıkarılmaması,

• Benzer dosyaların araştırılmaması,

• SPK’dan görüş veya inceleme istenmemesi,

• MASAK raporu alınmaması,

• Yazışmaların ve ses kayıtlarının değerlendirilmemesi.

CMK m.173 uyarınca sulh ceza hâkimliği, soruşturmanın genişletilmesine gerek gördüğünde Cumhuriyet başsavcılığından eksik işlemlerin yapılmasını isteyebilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2023/4771 E., 2024/7389 K. sayılı kararı da eksik banka ve iletişim araştırmasına dayalı ret kararlarının hukuka aykırı olabileceğini ortaya koymaktadır.

İki haftalık süre kararın tebliğiyle başlar. Bu nedenle tebligat tarihi, zarf ve elektronik tebligat kayıtları saklanmalıdır.

Yurt dışı forex şirketine karşı Türkiye’de işlem yapılabilir mi?

Şirketin yurt dışında bulunması Türk makamlarına başvurmayı engellemez. Türkiye’deki mağdurun hedeflenmesi, Türkiye’de banka hesabı kullanılması, Türkçe reklam verilmesi veya suç sonucunun Türkiye’de doğması soruşturma bakımından bağlantı oluşturabilir. Ancak yurt dışından delil temini ve kararların uygulanması daha uzun ve güç olabilir.

Yurt dışı bağlantılı dosyalarda şu ayrımlar yapılmalıdır:

• Şirket gerçekten mevcut mu?

• Şirketin bulunduğu ülkede faaliyet izni var mı?

• İletişim kurulan kişiler gerçekten o şirketin çalışanı mı?

• Para şirket hesabına mı, üçüncü kişiye mi gönderildi?

• Platform gerçek şirketin taklidi mi?

• Türkiye’deki aracı, çağrı merkezi veya hesap sahipleri kim?

• Paranın son ulaştığı ülke ve finansal kuruluş hangisi?

Yabancı bir ülkede lisanslı olmak, Türkiye’de yerleşik kişilere SPK izni olmadan sistematik forex hizmeti sunma yetkisi vermez. SPK, Türkiye’ye yönelik izinsiz kaldıraçlı işlem siteleri hakkında erişimin engellenmesi işlemleri uygulamaktadır.

Yurt dışı dosyalarında Türkiye’de kullanılan IBAN’lar özellikle önemlidir. Dolandırıcılık organizasyonunun bütün üyeleri yurt dışında görünse bile para çoğu zaman Türkiye’deki şahıs veya şirket hesaplarından geçirilir. Bu hesapların yalnızca ilk transferi değil, devam eden para zinciri de incelenmelidir.

Yatırımcı Tazmin Merkezi forex zararını karşılar mı?

Yatırımcı Tazmin Merkezi her forex kaybını veya dolandırıcılık zararını karşılamaz. Tazmin mekanizması, SPK’nın bir yatırım kuruluşunun nakit ödeme ya da sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünü yerine getiremediğini tespit ederek tazmin kararı alması hâlinde devreye girer.

Piyasa fiyatlarındaki değişimden veya yatırım danışmanlığından kaynaklanan zararlar YTM tazmininin kapsamı dışındadır. Aynı şekilde SPK tarafından yetkilendirilmemiş sahte bir internet platformu, Kanun’daki anlamıyla yatırım kuruluşu olmadığından, bu platformdaki kayıplar kural olarak YTM korumasından yararlanmaz. Bu sonuç, YTM sisteminin yetkili yatırım kuruluşları ve SPK’nın tazmin kararı üzerine kurulmuş olmasından kaynaklanır.

Dolandırıcılar, daha önce forex veya kripto para kaybeden kişilere ulaşarak “YTM’den paranızı çıkaracağız” ya da “uluslararası fon paranızı iade edecek” diyebilir. Kurum adına ücret isteyen, kripto ödeme talep eden veya uzaktan erişim programı yükleten kişilere karşı dikkatli olunmalıdır.

Forex dolandırıcılığında tazminat davası açılabilir mi?

Ceza soruşturmasından bağımsız olarak somut olayın taraflarına ve delillere göre alacak, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme veya sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayalı hukuk davası gündeme gelebilir. Ancak davanın kime yöneltileceği ve malvarlığından tahsil imkânı bulunup bulunmadığı önceden değerlendirilmelidir.

Hukuk davasında şu kişiler veya kuruluşlar yönünden ayrı inceleme yapılabilir:

• Parayı alan hesap sahibi,

• Dolandırıcılık organizasyonunu yöneten kişiler,

• Sahte platformu işleten şirket,

• Türkiye’deki temsilci veya çağrı merkezi,

• Bilerek hesabını kullandıran kişi,

• Mevzuata aykırı işlem yaptığı iddia edilen yetkili yatırım kuruluşu.

Hesabına para gelen herkes otomatik olarak dolandırıcılığın faili veya bütün zararın borçlusu kabul edilemez. Hesap sahibinin paranın kaynağını bilip bilmediği, komisyon alıp almadığı, parayı kime aktardığı ve organizasyonla bağlantısı somut delillerle belirlenmelidir.

Ceza dosyasından elde edilen banka, iletişim ve kimlik bilgileri hukuk davasındaki tarafların belirlenmesini kolaylaştırabilir. Buna karşılık yalnızca ceza soruşturmasının sonucunu beklemek, bazı hukukî süreler veya malvarlığı hareketleri bakımından risk oluşturabilir. Her iki yolun birlikte planlanması gerekebilir.

IBAN’ını kullandıran kişi sorumlu olur mu?

IBAN sahibinin sorumluluğu, hesabın bilerek kullanılıp kullanılmadığına ve paranın suçtan kaynaklandığının bilinip bilinmediğine göre belirlenir. Hesap sahibi olmak tek başına dolandırıcılığın faili sayılmak için yeterli değildir; ancak hesabın devredilmesi, komisyon alınması ve paranın talimatla aktarılması iştirake ilişkin delil oluşturabilir.

Araştırılması gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Hesabı fiilen kim kullanmıştır?

• İnternet bankacılığına hangi cihaz ve IP üzerinden girilmiştir?

• SIM kart ve telefon kimin kontrolündedir?

• Hesap sahibi para girişinden haberdar mıdır?

• Hesap sahibi komisyon veya pay almış mıdır?

• Para hangi hesaba ya da cüzdana aktarılmıştır?

• Benzer para girişleri daha önce gerçekleşmiş midir?

• Hesap sahibi dolandırıcılarla iletişim kurmuş mudur?

• ATM’den çekim yapıldıysa görüntülerde kim vardır?

“Ben sadece hesabımı verdim” savunması tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Buna karşılık kimlik bilgileri ele geçirilerek bilgisi dışında hesap açılan veya bankacılık hesabı ele geçirilen kişiler bakımından farklı bir değerlendirme yapılmalıdır.

Yargıtay’ın yatırım vaadiyle para gönderilen dosyalara ilişkin yaklaşımı da hesap sahiplerinin kimliklerinin belirlenmesini ve ifadelerinin alınmasını gerekli görmektedir.

Parayı kurtarma vaadiyle yapılan ikinci dolandırıcılık nasıl anlaşılır?

Forex mağdurlarının iletişim bilgileri bazen başka dolandırıcılık gruplarına aktarılır. Mağdura savcı, avukat, banka görevlisi, uluslararası denetçi veya “blockchain uzmanı” gibi ulaşan kişiler, kayıp paranın bulunduğunu söyleyerek yeni bir ücret talep eder.

Şu ifadeler ikinci dolandırıcılık ihtimalini güçlendirir:

• “Paranız bloke hesapta bulundu.”

• “Mahkeme kararı hazır, yalnızca harç yatırılacak.”

• “Vergiyi öderseniz fon bugün serbest kalacak.”

• “Kripto cüzdanınızı doğrulamak için seed phrase gönderin.”

• “Bilgisayarınıza bağlanıp iade işlemini yapacağız.”

• “Kaybınızın tamamını garanti ediyoruz.”

• “Önce komisyonu gönderin, paranız birkaç dakika içinde gelecek.”

Hiçbir kişi yalnızca cüzdan adresine bakarak paranın kesin geri alınacağını garanti edemez. Savcılık, mahkeme, MASAK, banka veya YTM adına kişisel kripto cüzdanına ödeme istenmesi olağan bir resmî süreç değildir.

Mağdurun daha önce şikâyet ettiği bilgisine sahip olmak da arayan kişinin gerçek olduğunu göstermez. İlk dolandırıcılık sırasında paylaşılan kimlik, telefon ve ödeme bilgileri başka gruplara satılmış olabilir.

Forex dolandırıcılığından korunmak için hangi kontroller yapılmalıdır?

En etkili korunma yöntemi, para göndermeden önce kurumun SPK yetkisini, banka hesabının sahibini ve teklif edilen işlem koşullarını birbirinden bağımsız olarak doğrulamaktır. Kâr vaadinin cazibesi arttıkça lisans, sözleşme ve para transferi kontrolleri daha sıkı yapılmalıdır.

Para göndermeden önce şu sorulara açık cevap verilmelidir:

1. Kurumun tam ticaret unvanı nedir?

2. Kurum SPK kayıtlarında yer alıyor mu?

3. Kaldıraçlı alım satım faaliyeti için yetkisi var mı?

4. Para gönderilecek hesabın sahibi aynı şirket mi?

5. Sözleşmede açık adres ve uyuşmazlık hükümleri bulunuyor mu?

6. Yatırımın riskleri anlatılıyor mu?

7. Garanti kazanç veya zarar telafisi sözü veriliyor mu?

8. Uzaktan erişim programı yüklenmesi isteniyor mu?

9. Para çekme şartları yazılı olarak açıklanıyor mu?

10. Teklif edilen kaldıraç ve başlangıç teminatı Türkiye’deki sınırlarla uyumlu mu?

Sosyal medyada yüksek takipçi sayısı, profesyonel hazırlanmış internet sitesi, lüks araç görüntüleri veya televizyonda yayımlanmış gibi gösterilen videolar faaliyet izninin yerine geçmez.

Gerçek yatırım kuruluşu da riskli işlem sunabilir; fakat riskin varlığı dolandırıcılık değildir. Dolandırıcılığı ele veren unsur çoğu zaman zarar değil, yatırımcının kararını şekillendiren yalanlar ve paranın gerçek kullanım biçimidir.

Forex dolandırıcılığı hakkında sık sorulan sorular

Forex dolandırıcılığında param kesin geri alınır mı?

Hayır. Hiçbir soruşturma veya takip yöntemi kesin geri alma garantisi vermez. İhtimal; paranın hâlen ulaşılabilir bir hesapta bulunmasına, hesap zincirinin tespitine, faillerin belirlenmesine, malvarlığına ulaşılmasına ve işlemlerin hızına göre değişir.

Savcılığa başvurmak için avukat zorunlu mudur?

Hayır. Mağdur bizzat Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurabilir. Ancak çok sayıda banka hesabı, kripto transferi, yurt dışı platformu veya teknik kayıt bulunan dosyalarda olayın sistematik biçimde sunulması araştırmanın yönünü etkileyebilir. CMK m.158 şikâyetin savcılığa veya kolluğa yapılmasına imkân verir.

Dolandırıcıya bir kez daha para gönderirsem param açılır mı?

Çoğu sahte platformda hayır. Vergi, sigorta, komisyon veya bloke kaldırma bedeli adı altında yapılan yeni ödeme, önceki tutarı kurtarmak yerine toplam zararı büyütür. Resmî bir ödeme olduğu ileri sürülüyorsa talebin dayanağı doğrudan ilgili kurumdan doğrulanmalıdır.

Platformda görünen kâr bana ait sayılır mı?

Platformun gerçekliği ve işlemlerin gerçekten yapıldığı kanıtlanmadıkça ekrandaki bakiye tek başına alacağın veya piyasa kazancının güvenilir kanıtı değildir. Sahte platform yöneticileri rakamları istedikleri gibi değiştirebilir.

Yabancı lisanslı forex şirketi Türkiye’de yasal mıdır?

Yabancı lisans tek başına yeterli değildir. Türkiye’de yerleşik kişilere düzenli biçimde kaldıraçlı işlem hizmeti sunulması bakımından SPK yetkisi aranır. Kurumun yabancı ülkedeki lisansı ayrıca doğrulanabilir; ancak bu belge Türkiye’deki faaliyet izninin yerine geçmez.

Yalnızca telefon numarası ve IBAN varsa şikâyet yapılabilir mi?

Evet. Telefon hattının ve banka hesabının sahibi soruşturmayla belirlenebilir. Yargıtay da banka hesap sahipleri ile kullanılan hatların araştırılmadan dosyanın kapatılmasını eksik soruşturma olarak değerlendirebilmektedir.

Şirket SPK lisanslıysa dolandırıcılık olamaz mı?

SPK lisansı, kurumun denetlenen bir yatırım kuruluşu olduğunu gösterir; fakat her somut işlemde hukuka aykırılık ihtimalini ortadan kaldırmaz. Yetkisiz işlem, kayıtların değiştirilmesi, müşteri emrine aykırılık veya yanıltıcı bilgilendirme iddiaları ayrıca incelenebilir.

Forex zararını vergi ödeyerek geri çekebilir miyim?

Gerçek vergi yükümlülükleri resmî mevzuata ve belgelere dayanır. Kişisel IBAN’a veya kripto cüzdanına “kazanç vergisi” yatırılması istendiğinde ciddi dolandırıcılık şüphesi doğar. Talep, ödeme yapılmadan önce vergi idaresi ve yetkili kurum üzerinden doğrulanmalıdır.

Şikâyet için bütün faillerin adını bilmek gerekir mi?

Hayır. Faili meçhul kişiler hakkında da başvuru yapılabilir. Önemli olan bilinen telefon numaraları, IBAN’lar, sosyal medya hesapları, alan adları, kripto adresleri ve iletişim kayıtlarının eksiksiz sunulmasıdır.

Forex dolandırıcılığında en kritik adım nedir?

En kritik adım, dolandırıcılığın fark edildiği anda yeni ödemeyi durdurmak ve delilleri koruyarak aynı gün banka ile adli makamlara başvurmaktır. Utanmak, beklemek veya platformdaki kişinin “son bir ödeme” vaadine güvenmek kaybın büyümesine yol açabilir.

Forex dolandırıcılığı dosyalarında sonuç yalnızca mağdurun ne kadar para gönderdiğine göre belirlenmez. Paranın hangi hesaplardan geçtiği, iletişimin kim tarafından yürütüldüğü, platformun teknik altyapısı ve ilk başvurunun ne kadar hızlı yapıldığı belirleyicidir.

Bir başvurunun “dolandırıldım” cümlesiyle sınırlı kalması yerine IBAN, telefon, alan adı, kullanıcı hesabı ve transfer zincirini birlikte ortaya koyması gerekir. İlk hedef kaybı anlatmak değil, paranın ve faillerin izini kaybolmadan somutlaştırmaktır. Yeni bir ödeme yapmayın; banka bildiriminizi, delil yedeğinizi ve savcılık başvurunuzu mümkünse aynı gün tamamlayın.

Yazar: Av. Ahmet Karaca

Av. Ahmet Karaca , İstanbul Barosuna kayıtlı avukat olup çalışmalarını bilişim hukuku, yapay zekâ hukuku, kripto varlık hukuku, siber suçlar ve dijital dolandırıcılık dosyaları üzerinde yoğunlaştırmaktadır.