Artemis II misyonundan 19 metrelik devasa ahtapotların keşfine nisan ayındaki bilimsel gelişmeler

Nisan ayı, ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Artemis II misyonunun başarıyla tamamlanması ve uzunluğu 19 metreye kadar ulaşabilen dev ahtapotlara ait fosilleşmiş kalıntıların keşfi başta olmak üzere birçok bilimsel gelişmeye sahne oldu.

Bilim ve teknoloji dünyasında ortaya çıkan türlü keşif, yenilik ve atılım, evrenin bilinmeyen taraflarını açığa çıkarıyor ve ufuk açmaya devam ediyor.

Bu kapsamda AA muhabiri, nisan ayında öne çıkan bilimsel gelişme ve keşifleri derledi.

Artemis II misyonu

NASA, yaklaşık yarım asırlık aranın ardından Artemis Programı kapsamında astronotları yeniden Ay'a göndermeye hazırlanıyor.

Programın ilk adımı olan Artemis I görevi, 2022'de mürettebatsız gerçekleştirilirken Orion uzay aracı, Ay yörüngesinde görevini tamamlayarak Dünya'ya başarıyla döndü.

Programın ikinci aşaması Artemis II misyonu 1 Nisan'da Kennedy Uzay Merkezi'nden yapılan fırlatmayla başladı.

Artemis II mürettebatı, Dünya ve Ay çevresinde yaptıkları 10 günlük görev uçuşunda 1 milyon 118 bin kilometreye yakın bir mesafe katetti.

Toplam 4 astronottan oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test etti, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüledi ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştırdı.

NASA'nın Artemis II misyonu ekibi, Ay yüzeyine inmese de en yakın ve net Ay fotoğraflarını çekmeyi başardı ve bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak önemli bir misyon gerçekleştirdi.

Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını ilk defa gören ve görüntüleyen ilk ekip olarak tarihe geçti.

Artemis II görevini başarıyla tamamlayan Orion kapsülü, ABD doğu yakası yerel saatiyle 10 Nisan 20: 07'de (Türkiye saatiyle 11 Nisan 03: 07'de), California eyaletinin açıklarındaki Pasifik Okyanusu'na iniş yaptı.

Uzunluğu 19 metreye kadar ulaşabilen ahtapotlara ait kalıntılar bulundu

Sonuçları Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Japonya'dan bilim insanları, uzunluğu 19 metreye kadar ulaşabilen dev ahtapotlara ait kalıntılar keşfetti.

Araştırmacılar, "Nanaimoteuthis" adını verdikleri ahtapotun ağzının içindeki gaga benzeri uzvuna ait fosilleşmiş kalıntılardan yola çıkarak, türün sert kabuğa ve kemik yapısına sahip avlarını kolayca parçalayabildiğini tespit etti.

Çalışmanın başyazarı Yasuhiro Iba, yaklaşık 100 milyon yıl önce Kretase döneminde yaşayan bu ahtapotların, o dönemde denizdeki besin zincirinin en tepesinde yer aldığını belirtti.

İspermeçet balinalarının "klik" sesleri, yapısal olarak insan konuşmasına benziyor

ABD merkezli Project CETI tarafından yürütülen ve sonuçları "Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences" dergisinde çıkan araştırmada, uzmanlar, ispermeçet balinalarının "coda" adı verilen klik dizileri üzerinden iletişim kurma biçimlerini analiz ederek bu seslerin yapısal özelliklerini ve kullanım kalıplarını inceledi.

Buna göre araştırmacılar, balina seslerinin başlangıçta insan kulağına rastgele "klik dizisi" gibi geldiğini ancak boşluklar kaldırılarak incelendiğinde insan konuşmasına benzer ritmik ve yapısal örüntülerin ortaya çıktığını belirledi.

Codaların belirli kalıplar içinde kısa ya da uzatılmış klikler ve farklı tonlamalarla değiştirilebildiğini belirleyen araştırmacılar, bunun da Mandarin Çincesi, Latince ve Slovence gibi dillerde görülen ses kalıplarına benzerlik gösterdiğini buldu.

Araştırmacılar, bu yapıların insan konuşmasındaki ünlü seslerin değişim mantığıyla paralellik taşıdığı ve seslerin anlamlı kombinasyonlar oluşturabilecek biçimde organize olabileceğini değerlendirdi.

Çin, Ay'da iki yeni mineral keşfetti

Global Times'ın haberine göre, Çinli bilim insanları, Ay'dan toplanan numunelerde daha önce bilinmeyen iki yeni mineralin varlığını keşfetti.

"Çang'ı-5" keşif aracının topladığı kaya ve toprak örneklerinde bulunan fosfat minerallerine "magneziyoçangızit-(Y)" ve "çangızit-(Ce)" adları verildi.

Nadir toprak fosfatı kategorisindeki mineraller, Uluslararası Mineroloji Birliği Yeni Mineraller, Terimler ve Sınıflandırma Komisyonu tarafından sınıflandırılarak onaylandı.

Yeni keşiflerle, bugüne dek Ay'da keşfedilen mineral sayısı 8'e çıktı.

D vitamini düzeyi ile Alzheimer biyobelirteçleri arasında ilişki olabilir

Neurology Open Access dergisinde yayımlanan uluslararası çalışmada, D vitamini düzeylerinin beyin sağlığı üzerinde sanılandan daha önemli rol oynayabileceği vurgulandı.

Çalışmada, orta yaşta daha yüksek D vitamini seviyelerine sahip bireylerde, ilerleyen yıllarda Alzheimer ile bağlantılı biyobelirteçlerin daha düşük düzeylerde görülebileceği belirlendi.

Araştırmanın yazarlarından Martin David Mulligan, yüksek D vitamini seviyelerinin beyinde tau birikimine karşı koruyucu olabileceğine işaret etti.

Öte yandan araştırmacılar, bulguların, yalnızca bir bağlantı ortaya koyduğunu, D vitamininin tau seviyelerini doğrudan azalttığını ya da demans riskini düşürdüğünü kanıtlamadığını aktardı.