AB'de yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticarete yönelik kısıtlamalar için çalışmalar sürecek
AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti kısıtlamak için büyükelçilere görev verildiğini ve olağanüstü toplantı yapılabileceğini açıkladı.
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticarete yönelik kısıtlamalar için büyükelçilere görev verildiğini, bu konuda olağanüstü toplantı yapılabileceğini bildirdi.
Kallas, Brüksel'de düzenlenen AB Dışişleri Bakanları Toplantısının ardından basına açıklamalarda bulundu.
Toplantıda, Gazze'deki durumun ele alındığını ifade eden Kallas, aynı anda düzenlenen Filistin Donör Grubu 2. Toplantısı'nda 900 milyon avro civarı kaynak toplandığına değindi.
Kallas, toplantıda işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin topraklarını gaspeden İsraillere ilişkin görüşmeler de yapıldığını dile getirerek, "27 üye ülkenin tamamı, İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka göre yasa dışı olduğu konusunda hemfikir. Halihazırda AB, 'ayrıştırma politikası' (differentiation policy) olarak adlandırılan bir uygulama yürütüyor. Bu politika kapsamında yerleşimlerde üretilen ürünler ayrı şekilde tanımlanıyor. Ancak bu politika, uygulamadaki tutarsızlıklar nedeniyle yerleşimlerle yapılan ticareti sınırlama konusunda yeterince etkili olmadı." diye konuştu.
Haziran ayında AB Konseyinin talebi üzerine AB Komisyonunun yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti kısıtlamaya yönelik çeşitli seçenekler hazırladığına ve bunların toplantıda ele alındığını aktaran Kallas, şöyle devam etti:
"Bu seçenekler arasında, yerleşimlerde üretilen ürünlerin ithalatının tamamen veya kısmen yasaklanması, ihracat lisanslarına ilişkin kuralların sıkılaştırılması, gümrük vergilerinin uygulanması yer alıyor. Bunlar İsrail'e yönelik seçenekler değil. Bunlar, iki devletli çözümü zayıflatan yasa dışı yerleşimlere yönelik seçenekler."
Üye ülkelerden en fazla destek gören seçeneğin, "yerleşimlerle yapılan ticarete karşı önlem alınması" olduğunu belirten Kallas, "Bu çalışmayı ilerletmeleri için büyükelçileri görevlendirdik. Muhtemelen bu konuda olağanüstü bir toplantı da düzenleyeceğiz." dedi.
Kallas, bir soru üzerine, "Toplantının hazırlık sürecinde amaç, bakanların bundan sonraki çalışmaların nasıl ilerlemesi gerektiğine ilişkin görüşlerini açık biçimde ortaya koymalarıydı. Bu nedenle tüm seçenekleri değerlendirdik ve en fazla destek gören seçeneğin hangisi olduğunu gördük." yanıtını verdi.
Mevcut durum
AB ile İsrail arasında yürürlükte bulunan Ortaklık Anlaşması kapsamında İsrail ürünleri belirli koşullarda tercihli gümrük tarifelerinden yararlanabiliyor.
Ancak işgal altındaki Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri'ndeki İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünler bu tercihli rejimin dışında tutuluyor. Buna rağmen söz konusu ürünlerin AB'ye ithalatı tamamen yasak değil.
Bölgeden ihracat yapanlar ürünlerin menşeni yanlış beyan ederek veya yerleşimlerde üretilen malları İsrail içinde üretilen ürünlerle karıştırarak mevcut kuralları aşabiliyor.
Uluslararası hukuk alanında faaliyet gösteren Global Echo Litigation Center'ın son raporu, 2017-2026 döneminde Avrupa'ya ihraç edilen İsrail tarım ürünlerini taşıyan 5 bin 900'den fazla sevkiyatın yüzde 17,2'sinin yasa dışı yerleşim bölgelerinden geldiğini ortaya koymuştu.
