"Evliya Çelebi ve Seyahatnamesi" Paneli

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Eğilmez, "Evliya Çelebi'nin dünyaca ünlü eseri seyahatname, mizahi kavramlarla gündeme gelmemelidir. Bilimsel konulara ışık tutmalıdır" dedi.

Atatürk Üniversitesi (AÜ) tarafından düzenlenen "Evliya Çelebi ve Seyahatnamesi" paneli Atatürk Üniversitesi Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi.

Eğilmez, panelde yaptığı konuşmada, Evliya Çelebi'nin Seyahatname isimli eserinin çeşitli tetkiklerde kullanıldığını ifade etti.

Evliya Çelebi'nin müzisyen ve savaşçı olduğunu anımsatan Eğilmez,

"Seyahatname doğuyla batı arasındaki farkı göz önüne almıştır. Eser çeşitli tetkiklerde kullanılmıştır. Avusturyalılar bu esere bizden çok değer vermişlerdir. Evliya Çelebi gittiği her yerde imzasını bırakmıştır. Adana ve Bulgaristan'da bu konuda kalıntılar vardır. Çelebi 45 ülkeyi gezmiştir" dedi.

Evliya Çelebi'nin iyi anlaşılması gerektiğini belirten Eğilmez, şunları kaydetti:

"Evliya Çelebi'nin dünyaca ünlü eseri seyahatname, mizahi kavramlarla gündeme gelmemelidir. Bilimsel konulara ışık tutmalıdır. Erzurum'la ilgili olarak seyahatnamede, kedinin damdan dama atlarken donduğu ya da "Erzurum'da 11 ay 29 gün kaldım yaz gelmedi,benden sonra geldiyse bilmem" gibi ifadeler kullandığı söyleniyor. Çelebi, Erzurum ve çevresinde anlatılan fıkraları eserinde dile getirmiştir. Bu ifadelerin halk arasında Çelebi'nin kendi yaşamış gibi anlatılarak, mizah oluşturulması doğru değildir. Çelebi'nin tarihi eserler konusundaki gözlem ve tespitleri dikkate alınmalıdır. Geçmişten, bugüne yapılan değişikler, bu yöndeki çalışmalara ışık tutmalıdır."

-"Seyahatname Osmanlı yönetimine ışık tutmuştur"-

AÜ Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Erem Sarıkoca da, Evliya Çelebi'nin Osmanlı elit sınıfının mensubu olduğunu kaydetti.

Çelebi'nin saray hayatını iyi tanıdığını belirten Sarıkoca, "Çelebi 10 ciltlik eser ortaya koymuştur. Seyahatname edebiyatta en uzun ve kapsamlı seyahat anlatısıdır. Seyahatnamede anlatılan bazı tarihi eserleri bulma şansı yoktur. Eser, Osmanlı yönetimine halkın nasıl yaşadığını anlatan bir kaynaktır. Seyahatname halktan çok, idarecilere hitap eden bir eser olmuştur. Çelebi'nin en çok ilgilendiği konu şehir yaşamıdır" diye konuştu.

Evliya Çelebi'nin Osmanlı dışına da seyahatler yaptığını anımsatan Sarıkoca,

"Osmanlı döneminde yaşayan Çelebi, Osmanlı seçkini olarak, zaman zaman isyancılara hak vermiştir. Özellikle vergi sistemindeki adaletsizliklerin haklılık yönlerinin gündeme gelmesini sağlamıştır" dedi.

Sarıkoca, sosyolojideki batılılaşma çabalarının Evliya Çelebi'nin yeterince gündeme gelmesini engellediğini savundu.

AÜ Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi, Prof. Dr. Hüseyin Yurttaş da seyahatnameden yola çıkarak, tarihi çalışmalara yön verildiğini kaydetti.

Kemah kazı çalışmalarında seyahatnamenin yol gösterici olduğunu belirten Yurttaş, "Kalenin içerisinde, girişin hemen kuzeydoğu tarafındaki Evliya Çelebi'nin eserinde "Bey Cami" olarak ta adlandırılan yapı alanında bir kazı çalışması yaptık. Çelebi'nin bahsettiği cami kalıntısını ortaya çıkardık. Buna benzer örneklere, çalışmalarımızda tanık oluyoruz. Seyahatname bilimsel anlamdaki çalışmalara ışık tutuyor" diye konuştu.

- ERZURUM