“O gün yağmur yağmadan bütün Türkiye ıslandı.”
Diye başladım bugünkü yazıma.
Çünkü yukarıya aldığım “O gün yağmur yağmadan bütün Türkiye ıslandı.” tümcesi, bir dize kadar güzel, bir özdeyiş kadar anlamlı ve yaşamın ta kendisi gibi bir gerçekti.
10 Kasım, Atatürk’ün öldüğü gün, insanların Atatürk’e sevgisi yağmur olmuş, sokaklardan sel gibi akmıştı.
Oysa yıllar önce Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın;
“Mustafa Kemal’i düşünüyorum;
Ölmemiş bir Kasım sabahı!
Yine bizimle her yerde”
dizeleriyle başlamıştım yazıma.
Üstün Dökmen hocamız, 8 Kasım 2026 tarihli “10 Kasım ve Ayrılma Anksiyetesi” başlıklı köşe yazısında yukarıdaki tümcenin öyküsünü şöyle anlatıyor:
O günlerde Nihat Sami Banarlı, Kabataş Lisesinde öğrencilerinden onun kaybıyla ilgili duygu ve düşüncelerini yazmalarını istemişti. Faruk Dursunoğlu adlı bir öğrencinin kompozisyonu tek cümleydi. Dursunoğlu şöyle yazmıştı:
“O gün yağmur yağmadan bütün Türkiye ıslandı.”
10 Kasım 1938 sabahında Atatürk’ün öldüğünü bütün ülke duymuştu. O gün İstanbul Üniversitesinde görevli ve dersi olan bir Alman profesör, derse girip girmeme konusunda çelişkili duygular içindedir. Çözümü dekana sormakta bulur ve dekanın odasına girerek “Atatürk ölmüş, derse gireyim mi, girmeyeyim mi?” diye sorar. Dekan da ona “Sizin ülkenizde böyle birisi öldüğünde ne yaparsanız öyle yapın.” der. Alman profesör ise “Benim ülkemde bugüne kadar bu kadar büyük birisi hiç ölmedi.” cevabını verir.
Asaf İlbay, Atatürk’ün çocukluk arkadaşıdır. Yurt dışına çıkmadan önce Atatürk’ü görmek ister fakat Atatürk hastadır. Sonra yurt dışına çıkar ve Atatürk’ün ölüm haberini aldığında İtalya’dadır.
Haberi alır almaz ilk trenle İstanbul’a gitmek için istasyona gider.
Yurda dönerken Milano’da “Glararipa de Campari” gazinosunda “Atatürk, 10 Kasım 1938 günü saat dokuzda gözlerini hayata kapamış, ebediyete kavuşmuştur.” anonsu acı acı haykırılır.
İlbay, İstanbul’a gitmek için tren biletini alır. Bu arada istasyonda karşılaştığı bir Türk vatandaşı, sabah çıkan gazetelerden birisinde bir İtalyan profesörün Atatürk’e dair yazdığı bir yazıyı tercüme eder.
Yazının başlığı şöyledir:
“Sezar, İskender, Napolyon ayağa kalkınız, büyüğünüz geliyor…”
İlbay, bu anıyı “Çocukluk Arkadaşım Atatürk” adlı kitabının orijinal el yazmaları ve arşiv belgelerine dayanan baskısında, 153 ve 154. sayfalarda anlatmaktadır.
Ancak bu olayın İtalyan radyo anonsu olarak anlatılması doğru değildir.
Atatürk ve silah arkadaşlarını sevmek, vatanı sevmektir. Cumhuriyet'i sevmektir.
Kul olmaktan çıkıp birey olmayı sevmektir ve ulusumuza saygı duymaktır. Özgürlüğü, kadın haklarını, bilimi, çağdaşlığı sevmektir.
Atatürk, fikirleriyle, eserleriyle ve bıraktığı izlerle aramızda yaşamaya devam ediyor. Atatürk’ün bedeni aramızdan ayrılmış olsa da düşünceleri, ilkeleri ve Cumhuriyet ideali hiçbir zaman ölmedi.
Atatürk’ün Anıtkabir’e gömülüşü sırasında tabutu “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir.” yazan sütunun üzerine konulduğunda dönemin Başbakanı Celal Bayar;
“Atatürk, seni sevmek milli bir ibadettir.” demişti.
Atatürk ve silah arkadaşlarını, şehitlerimizi bir kez daha minnet ve şükranla anıyorum.
