Kasım ayı demek, bir bakıma indirim ayı demek. Şimdi tüketiciler, günlerdir erteledikleri, ihtiyaç duydukları mal ve hizmetleri almak için alışveriş noktalarına koşmaya başlayacak.
Kasım ayı indirimleri, dünyanın birçok yerinde markaların yıllık satış hedeflerinin gerçekleştirildiği ve bir şölen haline getirilen bir alışveriş zamanı. Türkiye'de 17 milyonu aşkın emekli var. Emeklilerin aylık ortalaması 23.000 TL. Ayrıca alım gücü çok az olan yoksullar ve işsizler var. Tüm bu kesimler indirimli günleri dört gözle beklemektedir.
Kasım ayındaki indirimlerin dünyada şölen haline gelen günü de ülkemizde Efsane Cuma veya Şahane Cuma denen, kasım ayının son cuma günü.
Amerikan kökenli, bizim de Efsane Cuma veya Şahane Cuma dediğimiz günün tarihçesi 1950'lere dayanmaktadır. 1961-1965 yılları arasında Philadelphia'da yoğun trafik ve büyük kalabalıklar nedeniyle toplumsal şiddet ve çatışmalar patlak vermiştir. O yıllardan sonra izdiham yaşanan olaylar Black Friday olarak anılmaya başlamıştır. 1980'lere kadar perakendeciler, kayıpların kırmızı, karların siyah mürekkeple kaydedildiği defter tutma uygulamalarına atıfta bulunmak için bu terimi kullanıyorlardı. Bu nedenle Black Friday, perakendecilerin "kırmızı" olmaktan (para kaybetmekten) "siyah" olmaya (para kazanmaya) geçmek istedikleri günü ifade etmektedir. Stoklar bitirilirken sürümden kazanmak, yeni sezona yatırım yapmak elbette ki kazanca geçmek sayılmalıdır.
Bir pazarlama stratejisi olarak değerlendirilen Black Friday gününde ciddi bir arz ve talep söz konusudur.
Bizde de indirimli günlere kuşkulu bir yaklaşım söz konusu. Haluk Levent'in Ahbap olayı, fon ve borsa olayları derken halkta piyasalara karşı büyük bir güvensizlik duygusu oluştu.
Bu nedenle tüketiciler de indirimli satışların yapılacağı kasım ayındaki kampanyaları "önce bindirim, sonra indirim", yani sahte indirim kuşkusuyla karşılamaktadır.
Sahte indirim, tüketicinin gerçekte olduğundan daha büyük bir fiyat avantajı bulunduğunu düşünmesine neden olan yanıltıcı fiyat veya kampanya sunumlarını ifade etmek için kullanılan yaygın bir kavramdır.
Sahte indirimler genel olarak şu şekillerde karşımıza çıkabilmektedir:
Gerçeği yansıtmayan yüksek bir eski fiyat göstermek.
İndirim oranını yanlış hesaplamak veya yanıltıcı sunmak.
Kampanyanın önemli koşullarını gizlemek.
Ek ücretleri ödeme aşamasına kadar açıkça göstermemek.
Gerçeği yansıtmayan stok veya süre uyarıları kullanmak.
Farklı özelliklerdeki ürünleri aynı modelmiş gibi karşılaştırmak.
Gerçekte mevcut olmayan bir indirim fırsatının reklamını yapmak.
Ticaret Bakanlığı da sahte indirimleri önlemek için çaba göstermektedir. Bu çabalar kapsamında, 1/7/2026 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yönetmeliklerde yapılan değişiklikle önceden 30 gün olan kural, 10 gün kuralı olarak yeniden düzenlenmiştir.
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin 14/3. maddesi uyarınca:
İndirimden önceki fiyat tespit edilirken mal satışına ilişkin reklamlarda, indirimin başlangıç tarihinden önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat; meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır.
Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nin 11. maddesinde yer alan aynı kurala göre de indirimli satışlarda:
İndirimli satışa konu edilen mal veya hizmetin indirimli satış fiyatı, indirimden önceki fiyatı, tarife ve fiyat listeleri ile etiketlerinde gösterilir. İndirimli satışa konu edilen mal veya hizmetin indirimden önceki satış fiyatının tespitinde, mal satışlarında indirimin uygulandığı tarihten önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin etiket, tarife ve fiyat listelerinde indirim miktarı veya oranı hesaplanırken indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır. Bu hususlara ilişkin ispat külfeti satıcı veya sağlayıcıya aittir.
Bir kampanyanın yanıltıcı olup olmadığı; reklamda kullanılan referans fiyat, fiyat geçmişi, sunulan bilgiler ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Ticaret Bakanlığı, 28 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada, kasım ayı indirim kampanyalarının yakından takip edildiğini ve aldatıcı reklamlarla ilgili incelemelerin sürdürüldüğünü bildirmiştir.
Ticaret Bakanlığı, kasım ayı boyunca yoğunlaşan indirim kampanyalarında tüketicilerin mağduriyet yaşamaması ve aldatıcı reklamların önlenmesi amacıyla tüketicilere 8 kritik uyarıda bulundu:
Fiyat araştırması yapın: Ürünü satın almadan önce farklı satıcıların ve satış kanallarının fiyatlarını karşılaştırın.
Fiyat geçmişini kontrol edin: Güncel fiyatla indirim öncesindeki fiyatı karşılaştırarak indirim vaadinin gerçekliğini değerlendirin.
İnternet sitesinin güvenilirliğini araştırın: Özellikle sosyal medya üzerinden ulaşılan sitelerin güvenlik unsurlarını kontrol edin; SSL sertifikası ve 3D Secure gibi güvenlik uygulamalarına dikkat edin.
Kampanya koşullarını inceleyin: İndirim oranının yanı sıra istisnaları, sınırlamaları ve kampanyanın geçerlilik şartlarını okuyun.
Aldatıcı tasarımlara karşı dikkatli olun: İstenmeyen işlemlere yönlendirebilecek internet sitesi ve mobil uygulama tasarımlarına karşı temkinli davranın.
Ek ücretleri kontrol edin: Teslimat ve hizmet bedelleri gibi ürün fiyatına eklenebilecek ücretleri ödeme öncesinde inceleyin.
Kişisel ve finansal bilgilerinizi koruyun: Banka ve kredi kartı bilgilerinizle diğer ödeme aracı bilgilerinizi yalnızca güvenilir platformlarda paylaşın.
Dolandırıcılık girişimlerine karşı tedbirli olun: Gerçekçi olmayan indirim vaatlerine, şüpheli bağlantılara ve güvenilirliği doğrulanmamış satıcılara karşı dikkatli davranın.
Tüketiciler, karşılaştıkları aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar hakkındaki şikayetlerini Reklam Kuruluna iletebiliyor. Başvuru ve bilgilendirme sayfasına Ticaret Bakanlığının internet sitesinden ulaşılabiliyor.
İncelemelerde mevzuata aykırı olduğu belirlenen reklamlar hakkında, reklamın yayımlandığı mecra ve ihlalin niteliğine göre 99 bin 339 TL'den 39 milyon 916 bin 524 TL'ye kadar idari para cezası uygulanabiliyor.
