Roma’yı Delirten Kral, Dağlardaki Altınlar ve Bitmeyen Hesap: Karadeniz’in Altındaki Büyük Sır (Küresel Pontus Hayali)
Tarih, tozlu raflarda unutulan hikayeler yığını değildir; bugün bastığımız toprağın, yarın imzalayacağımız anlaşmaların ve sınır hatlarımızın canlı genetiğidir. Bu durumun dünya tarihindeki en çarpıcı laboratuvarlarından biri hiç şüphesiz Karadeniz coğrafyasıdır. Bugün haritalara baktığımızda gördüğümüz o hırçın sahil şeridi; antik çağın en sıra dışı biyolojik savaşlarından Roma’yı sarsan taht kavgalarına, Kurtuluş Savaşı’nın cephe gerisindeki kanlı isyanlardan bugün Avrupa Parlamentosu koridorlarında pişirilen lobi faaliyetlerine uzanan devasa bir jeopolitik dosyanın adıdır.
Gelin, bugünün siyasi manevralarını anlamak için o asırlık kırılma noktalarını analitik bir mercekle yeniden okuyalım.
Doğanın Gücüyle Roma'ya Kafa Tutmak: VI. Mithradates
Her şeyden önce, Pontus adının tarihe kazınmasını sağlayan figür ne bir etnik aidiyet ne de modern bir ulus bilinciydi; tamamen hayatta kalma dürtüsüyle hareket eden bir askeri dehaydı. Pontus Kralı VI. Mithradates, henüz çocukken babasının kendi annesi tarafından zehirlenmesine tanık olduğunda, Karadeniz’in yalçın dağlarına kaçarak kaderini değiştirdi. 7 yıl boyunca ormanlarda her gün küçük dozlarda zehir tüketerek hücrelerini ölüme karşı bağışık hale getiren bu adam, tıp literatürüne "Mitridatizm" kavramını hediye etti.
Mithradates’in Roma Lejyonlarını Karadeniz dağlarında perişan eden meşhur "Deli Bal" (grayanotoksin) tuzağı, dünya tarihinin ilk biyolojik savaş örüntülerinden biridir. Onun ürettiği 50 bileşenli panzehir iksiri (Theriac), kendisi kılıçla hayatına son verdikten sonra bile Roma İmparatorluğu’nun Neron ve Marcus Aurelius gibi zirvedeki isimlerinin günlük ritüeli haline geldi. İroniktir ki, suikast korkusuyla bu afyonlu iksiri tüketen Roma imparatorları ağır birer bağımlıya dönüştü. Mithradates, askeri olarak yenilse de geliştirdiği kimyayla düşmanının beynini esir almayı başarmıştı.
Ancak bu büyük savaştan geriye sadece tıp tarihi değil, çözülememiş bir iktisadi gizem de kaldı: Kayıp Pontus Hazinesi. Mithradates’in Roma orduları yaklaşırken Amasya Harşena, Giresun Şebinkarahisar ve Tokat Zile hattındaki yeraltı sığınaklarına paylaştırdığı devasa servet, bugün hala Anadolu topraklarının altındaki en büyük arkeolojik ve askeri sırlardan biri olarak gizemini koruyor.
Tarihin Cımbızla Çekilmesi: Kurtuluş Savaşı ve Pontus İsyanı
Antik Pontus Krallığı MÖ 63’te tamamen tarih sahnesinden çekilmiş olsa da, bu isim I. Dünya Savaşı'nın enkazı altından adeta cımbızla çekilerek kirli bir ayrılıkçılık projesine alet edildi. Mondros Ateşkesi’nin getirdiği otorite boşluğunda, arkalarına İngiltere ve ABD’nin diplomatik, Yunanistan’ın ise askeri desteğini alan yerel Rum çeteleri, Samsun’dan Trabzon’a uzanan hatta bağımsız bir Pontus devleti kurmak için ayaklandı.
1919 Paris Barış Konferansı’nda sunulan Hrisantos Raporu, bölgedeki Türk çoğunluğunu hiçe sayan sahte nüfus verileriyle batı kamuoyunu manipüle etmeye çalıştı. Ankara Hükümeti’nin bu cephe gerisi tehdidine cevabı sert ve askeri oldu. Kurulan Merkez Ordusu ve Topal Osman Ağa gibi yerel milis güçlerinin yürüttüğü harekatlarla bu bölücü kalkışma dağlarda tasfiye edildi. Sahildeki Rum nüfusun iç bölgelere nakledilmesi (tehcir) ise çetelerin can damarını kesen stratejik bir hamleydi.
Sosyo-Kültürel Kırılma: Lozan ve "Nea" Şehirleri
1923 Lozan Barış Antlaşması, masada sadece sınırları çizmedi; yüzyılların getirdiği sosyolojik dokuyu da yeniden kardı. Zorunlu Nüfus Mübadelesi ile Karadenizli Rumlar Yunanistan’a göç ederken, oradaki Müslüman Türkler Anadolu’ya geldi.
Bu göç, arkasında derin kültürel tortular bıraktı. Bugün Trabzon’un bazı vadilerinde hala konuşulan ve Antik Yunancaya benzerliğiyle dikkat çeken "Romeyka" (Pontus Rumcası) dili, bu sosyolojik geçmişin yaşayan bir fosilidir. Madalyonun diğer yüzünde ise Yunanistan’a giden mübadillerin Selanik ve Atina çevrelerinde kurdukları yerleşimler yer alıyor. Bugün Yunanistan haritasında karşımıza çıkan Nea Trapezounta (Yeni Trabzon) veya Nea Samsounta (Yeni Samsun) gibi kasabalar, asırlık bir coğrafi hafızanın yabancı bir toprakta yaşatılma çabasından başka bir şey değildir.
Bugünün Tehdidi: Algı Tiyatrosu ve Hukuki Gerçekler
Günümüze geldiğimizde, bu tarihi arka planın Yunanistan ve güçlü diasporası tarafından nasıl bir "medyatik ve diplomatik silah" olarak kullanıldığını net bir şekilde görüyoruz. Karadeniz’de askeri bir realitenin imkansızlığını bilen aktörler, savaşı uluslararası kurumlara taşıdı. Avrupa Parlamentosu’nun gündemine getirilen sözde soykırım iddiaları, BBC gibi mecralarda Romeyka lehçesi üzerinden yürütülen kültürel PR çalışmaları ve yüksek bütçeli tarihi diziler, batı kamuoyunun zihninde yapay bir mağduriyet alanı inşa etmeyi hedefliyor.
Ancak uluslararası hukuk, lobilerin histerik çıkışlarından daha katıdır. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın her yıl masaya koyduğu tarihi tezler sarsılmaz niteliktedir:
1. Lozan 59. Madde Kararı: Bizzat Yunanistan’ın imzaladığı bu madde, Anadolu’yu işgal eden Yunan ordusunun savaş suçları işlediğini resmen tescillemiş ve Yunanistan’ı tazminat ödemeye mahkûm etmiştir. Tarihin asıl suçlusu, işgal için Anadolu'ya gelenlerdir.
2. Hukuki Boşluk: 1948 BM Soykırım Sözleşmesi’ne göre bu iddiaları destekleyen hiçbir bağlayıcı uluslararası mahkeme kararı yoktur. Yaşanan süreç, topyekün bir savaş ortamında bölücü terör çetelerine karşı verilmiş bir vatan savunmasıdır.
Sonuç olarak; VI. Mithradates’in zehir laboratuvarlarından Lozan’ın göç trenlerine, oradan da bugünün Brüksel koridorlarına uzanan Pontus dosyası bize şunu gösteriyor: Coğrafya değişmez, sadece aktörler ve yöntemler değişir. Türkiye için 19 Mayıs, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a ayak basarak bağımsızlık meşalesini yaktığı kutlu bir başlangıçtır; batının ve lobilerin bu tarihi asılsız iddialarla gölgeleme çabası ise jeopolitik bir yanılsamadan ibaret kalmaya mahkûmdur.
