Evlilik öncesi tarama programı Akdeniz anemisinin önlenmesinde kritik rol oynuyor

Sağlık Bakanlığı, Türkiye'de "Akdeniz anemisi" olarak da bilinen "beta talasemi" taşıyıcılığının yüzde 2,1 olduğunu, evlilik öncesi tarama ve genetik danışmanlıkla hasta bebek doğumlarının önlenebildiğini bildirdi.

AA muhabirinin 8 Mayıs Dünya Talasemi Günü dolayısıyla Sağlık Bakanlığından edindiği bilgilere göre, talasemi, Türkiye'de önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olarak önemini koruyor.

Kalıtsal bir kan hastalığı olan talasemi, kandaki oksijen taşıyan hemoglobin adlı proteinin yapısındaki bozukluk sonucu ortaya çıkıyor. Bu durum, kırmızı kan hücrelerinin görevini tam yapamamasına ve kansızlığa neden olurken, sürekli yorgunluk, halsizlik, soluk cilt gibi belirtilerle kendini gösteriyor.

Talasemi çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine de yol açarken, hastalığın ilerlediği durumlarda dalak ve karaciğer büyümesi, kemik yapısında değişiklikler ve sarılık gibi sağlık sorunları görülebiliyor.

Türkiye genelinde beta talasemi taşıyıcı sıklığı ortalama yüzde 2,1 seviyesinde seyrederken, bu oran bölgelerde yüzde 13'e kadar çıkabiliyor.

Her iki ebeveynin de taşıyıcı olması durumunda doğacak bebekte hastalık riskinin yüksek olması sebebiyle, her yıl hasta çocuk doğumları yaşanabiliyor.

Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmuyor ancak evlilik öncesi tarama ve genetik danışmanlık yoluyla hasta bebek doğumu engellenebiliyor.

Evlilik öncesi tarama programı 81 ilde uygulanıyor

Bakanlık tarafından 81 ilde yürütülen "Evlilik Öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı" kapsamında, evlilik öncesinde ya da gebelik planlanmadan önce eşler, aile hekimine başvurarak tarama yaptırabiliyor. Taramada ilk aşamada erkekten kan örneği alınıyor, ihtiyaç duyulması halinde kadın da tarama sürecine dahil ediliyor.

Tarama sonucunda eşlerden birinin taşıyıcı olması durumunda bebeğin genellikle sağlıklı ancak taşıyıcı olabileceği öngörülürken, her iki eşin taşıyıcı çıkması durumunda çiftler, uzmanlarca genetik danışmanlık hizmetine yönlendiriliyor.

Taşıyıcı çiftlerin uzman kontrolünde takip edilerek sağlıklı çocuk sahibi olmalarının mümkün olduğu belirtiliyor. Bu kapsamda sunulan genetik danışmanlık ve tüp bebek yöntemiyle sağlıklı embriyo seçimini kapsayan "preimplantasyon genetik tanı" uygulamalarıyla sağlıklı nesillerin korunması amaçlanıyor.

Talaseminin bulaşıcı değil, tamamen kalıtsal bir hastalık olduğu vurgulanırken, taşıyıcı olmanın "hasta olmak" anlamına gelmediği, erken bilgi sahibi olmanın kritik önemde bulunduğu hatırlatılıyor.

Sağlıklı bir gelecek için evlilik öncesinde ya da gebelik planlanmadan önce mutlaka aile hekimlerine başvurularak, tarama testlerinin yaptırılması gerektiği kaydediliyor.