Türkiye'nin Yatırım Açığı 305 Milyar Dolara Ulaştı

Türkiye'nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığı, AKP'nin iktidarda olduğu 2003-2007'yi kapsayan beş yıllık dönemde iki buçuk kattan fazla büyüyerek 85.1 milyar dolardan 305 milyar dolara çıktı.

Merkez Bankası, Türkiye'nin Şubat 2008 sonu itibariyle gerçekleşen ödemeler dengesi büyüklükleri ile birlikte, dış varlık-yükümlülük dengesini ifade eden uluslararası yatırım pozisyonunun 2007 sonu itibariyle düzeyini de açıkladı. Buna göre 2002 sonunda sadece 85.1 milyar dolar olan uluslar arası yatırım pozisyonu açığı, 2003 sonunda 105.3 milyar, 2004 sonunda 126.6 milyar, 2005 sonunda 173.5 milyar, 2006 sonunda 197.2 milyar ve 2007 sonu itibariyle 305 milyar dolara ulaştı. Anılan dönemde uluslar arası yatırım pozisyonu açığı yüzde 258.4 oranında 219.9 milyar dolar büyüdü.

2000 yılında 100 milyar dolara yaklaşan uluslar arası yatırım pozisyonu açığı ağır ekonomik kriz yılı olan 2001'de 84.2 milyar dolara çekilmiş, 2002 sonu itibariyle de 85.1 milyar dolar olmuştu.

-AÇIK AKP DÖNEMİNDE KARTOPU GİBİ BÜYÜDÜ-

ANKA'nın Merkez Bankası verilerinden yaptığı belirlemeye göre, AKP'nin iş başında olduğu dönemde Türkiye'nin dış varlıkları, yüzde 166.7 büyüyerek 167 milyar 389 milyon dolar olurken, dış yükümlülükleri yüzde 219.5 büyüyerek 472 milyar 393 milyon dolara çıktı.

Böylece uluslararası yatırım pozisyonundaki açık 2007 sonu itibariyle 308 milyar 3 milyon dolar düzeyinde oluştu. Ülkenin dış yükümlülüklerinin dış varlıkları ile karşılanamayan kısmını ifade eden söz konusu açık, 2002 sonunda 85 milyar 78 milyon dolar düzeyinde bulunuyordu.

2007 sonu itibariyle dış varlıkların 76 milyar 405 milyon dolarlık bölümünü rezerv varlıklar oluşturdu. Rezerv varlıklar anılan dönemde yüzde 172 oranında bir büyüme kaydetti. Söz konusu varlıkların 73 milyar 53 milyon dolarlık bölümü yabancı paralardan oluştu. Bunun da 67 milyar 706 milyon dolarının menkul kıymetlerden oluştuğu belirlendi. 2002 sonuna göre yabancı para rezerv varlıklar yüzde 174.4 oranında artış kaydetti.

Döviz varlıkları ve mevduatlar ile kredilerin oluşturduğu "diğer yatırımlar" kalemi de aynı dönemde yüzde 173.8 büyüyerek 76 milyar 751 milyon dolara ulaştı. Bu kapsamda mevduatlar yüzde 206.6 artışla 60 milyar 666 milyon dolara çıktı. Bunun 31 milyar 806 milyon dolarının bankalar, 28 milyar 860 milyon dolarının da diğer sektörlere ait olduğu belirlendi. Diğer sektörlerin döviz varlık ve mevduatları yüzde 194.2, bankalara ait tutar ise yüzde 218,7 büyüdü.

-YURT DIŞINA 12.2 MİLYAR DOLARLIK DOĞRUDAN YATIRIM-

2002 sonunda 5 milyar 847 milyon dolar olan yurt dışına doğrudan yatırımlar yüzde 108.8 artarak 2007 sonunda 12 milyar 210 milyon dolar oldu.

Portföy yatırımları ise yüzde 150.1 artarak 2 milyar 23 milyon dolara çıktı. Portföy yatırımlarının 1 milyar 930 milyon dolarının borç senetlerinde, sadece 93 milyon dolarlık bir bölümünün ise hisse senedinde olduğu belirlendi. Borç senetlerinin de 1 milyar 893 milyon dolarla büyük bölümünü bono ve tahviller oluşturdu.

-YÜKÜMLÜLÜKLERDE PATLAMA

Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleri ise anılan beş yıllık dönemde yüzde 219.5 oranında 324 milyar 544 milyon dolar büyüyerek 472 milyar 393 milyon dolara çıktı. Bu kapsamda özellikle yurt içinde doğrudan yatırımlardan kaynaklanan yükümlülüklerde adeta patlama yaşandı. Söz konusu yükümlülükler yüzde 674.3 artışla 145 milyar 521 milyon dolara çıktı.

Portföy yatırımlarından kaynaklanan yükümlülükler de yüzde 405.1 artarak 120 milyar 629 milyon dolar oldu. Bunun 64 milyar 201 milyon dolarını hisse senetleri, 56 milyar 428 milyon dolarını devletin borç senetleri oluşturdu.

-BANKALAR DIŞ KREDİYE SARILDI-

Dış yükümlülükler kapsamında krediler aynı dönemde 77 milyar 270 milyon dolar net artışla 157 milyar 919 milyon dolara yükseldi. Bunun 37 milyar 266 milyon dolarının bankalar, 29 milyar 995 milyon dolarının genel hükümet, 10 milyon dolarının Merkez Bankası, 90 milyar 648 milyon dolarının ise diğer sektörlere ait olduğu belirlendi. Merkez Bankası kredileri yüzde 99.9, genel hükümet kredileri de yüzde 16.2 gerilerken, bankaların kredi hacmi yüzde 458.1, diğer sektörlerin kredileri de yüzde 201.2 artış gösterdi.

Aynı dönemde ticari krediler de yüzde 191.2 artarak 21 milyar 726 milyon dolar oldu.

Mevduat yükümlülükleri ise yüzde 55.9 artarak 26 milyar 598 milyon dolara çıktı.

/**

Uluslar arası Yatırım Pozisyonu (Milyon Dolar)

     Varlıklar Değ.(%) Yükümlülükler Değ.(%) Açık Değ.(%)

1998 34.491 14,8 100.051 10,7 -65.560 8,7

1999 49.386 43,2 124.794 24,7 -75.408 15,0

2000 53.193 7,7 151.844 21,7 -98.651 30,8

2001 52.779 -0,8 136.948 -9,8 -84.169 -14,7

2002 62.771 18,9 147.849 8,0 -85.078 1,1

2003 74.491 18,7 179.744 21,6 -105.253 23,7

2004 87.001 16,8 213.601 18,8 -126.600 20,3

2005 106.162 22,0 279.688 30,9 -173.526 37,1

2006 143.209 34,9 340.429 21,7 -197.220 13,7

2007 167.389 16,9 472.393 38,8 -305.003 54,7

**/

(ANKA)

(ES/NB/ZG)