Moldova'da Gagauz Özerk Yeri'nin seçim komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkı kaldırıldı

Moldova Anayasa Mahkemesi, Gagauz Özerk Yeri'nin Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkını kaldırma kararı aldı.

Anayasa Mahkemesi, Moldova Adalet Bakanlığının talebi üzerine başkent Kişinev'de toplandı.

Toplantıda, 23 Aralık 1994 tarihli 344 sayılı Gagauz Özerk Yeri'nin özel hukuki statüsüyle ilgili kanunda yer alan bazı maddelerin Moldova Anayasası'na uygun olmadığına hükmedildi.

Buna göre, bölgenin Kişinev'den bağımsız olarak Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkı kaldırıldı.

Mahkeme kararı gereği ayrıca Gagauz Özerk Yeri'nin adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakkı da geçersiz kılındı.

Anayasa Mahkemesi, ülkenin parlamentosundan bölgeyle ilgili alınan karara uygun yasal düzenlemelerin yapılması talebinde bulundu.

Mahkeme kararının kesin olduğu, itiraza açık olmadığı ve kabul edilmesinin ardından yürürlüğe girdiği belirtildi.

Gagauz Özerk Yeri'nin kuruluşu

Moldova'nın güneyinde "Bucak" olarak adlandırılan bölgede yaşayan Gagauz Türkleri, Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde 19 Ağustos 1990'da Gagauz Cumhuriyeti'ni ilan etmişti. Herhangi bir ülke tarafından tanınmayan cumhuriyet, kendi varlığını 1994'e kadar sürdürmüştü.

Gagauz Özerk Yeri ise 23 Aralık 1994'te Moldova Cumhuriyeti sınırları içerisinde 344 sayılı özel hukuki statüsüyle ilgili kanunun kabul edilmesiyle kurulmuştu.

Toprak bütünlüğü olmayan, başkent Komrat, Çadır Lunga ve Valkaneş olmak üzere 3 şehir ve 20'den fazla köyden oluşan bölge, "Halk Topluşu" olarak adlandırılan yerel meclis ve İcra Komitesine sahip.

Gagauzlar, 1994'te Türkiye'nin de katkısıyla kazandığı özerklik haklarını ve Gagauz Türkçesi'ni zamanla kaybetme endişesi taşıyor.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından "Tehlikedeki Dünya Dilleri" listesine 2010'da alınan Gagauz dilinin korunması ve yaşatılması, Gagauz halkının varlığı için önem teşkil ediyor.

Oğuz boyundan gelen Hristiyan Gagauz Türkleri, stratejik ortaklık düzeyine taşınan Türkiye ve Moldova arasındaki ilişkilerde önemli bağ vazifesi görüyor.

Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul, geçen yıl ağustosta, 2023'teki başkanlık seçimi kampanyasının yasa dışı finanse edildiği gerekçesiyle 7 yıl hapis ve yaklaşık 41 milyon Moldova leyi (yaklaşık 2 milyon 400 bin dolar) para cezasına çarptırılmıştı.