Dr. Hakan Çınar Yazıları

Dr. Hakan Çınar
Dr. Hakan Çınar
Yazarın Profili
07.11.2026 18:08

Avrupa Türkiye'yi hem istiyor hem dışlıyor!

Haber Detay Image

Avrupa Birliği'nin Türkiye ile ilişkilerinde giderek büyüyen bir çelişki var. Avrupa, Türkiye'yi ekonomik güvenliği, sanayisi, tedarik zincirleri ve savunması açısından vazgeçilmez görüyor. Ancak iş Türkiye'nin Avrupa'nın ekonomik geleceğinde eşit koşullarda yer almasına geldiğinde aynı kararlılığı göstermiyor.

4 Kasım'da yayımlanan Avrupa Komisyonu'nun 2026 Türkiye Raporu, bu çelişkiyi bir kez daha gündeme taşıdı. Raporda Türkiye'nin Avrupa açısından stratejik önemi vurgulanırken, üyelik müzakerelerindeki tıkanıklık da devam ediyor.

Peki Avrupa, Türkiye'yi gerçekten stratejik ortak olarak mı görüyor, yoksa yalnızca ihtiyaç duyduğu alanlarda iş birliği yapmak istediği bir ülke olarak mı değerlendiriyor?

Rakamlar başka, politikalar başka konuşuyor!

Avrupa Komisyonu verilerine göre Türkiye ile AB arasındaki mal ticareti 2025 yılında 217,6 milyar avroya ulaştı. Türkiye, AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı konumunda. Üstelik Türkiye'nin mal ihracatının yüzde 42,7'si AB ülkelerine yöneliyor.

Bu rakamlar sıradan bir ticari ilişkiyi değil, otuz yıldır birbirine entegre olmuş iki üretim ekonomisini gösteriyor.

Türkiye'de üretilen otomotiv parçaları Avrupa fabrikalarında kullanılıyor. Türk makineleri Avrupa sanayisinin üretim hatlarında çalışıyor. Tekstil, elektrikli ekipman ve beyaz eşya sektörlerinde karşılıklı bağımlılık giderek derinleşiyor.

Ancak Avrupa'nın yeni sanayi politikaları bu bütünleşmeyi tehdit edebilecek düzenlemeler içeriyor.

Made in Europe: Yeni bir ekonomik sınır mı?

Avrupa Birliği'nin gündemindeki Made in Europe yaklaşımı, Avrupa sanayisini güçlendirmeyi ve stratejik sektörlerde yerli üretimi desteklemeyi hedefliyor.

Bu hedef anlaşılabilir. Ancak Avrupa'nın kendi sanayisini korurken Türkiye gibi üretim zincirlerine entegre olmuş ortaklarını dışlama ihtimali ciddi bir çelişki yaratıyor.

Özellikle otomotiv, elektrikli araçlar ve temiz teknolojilerde kamu alımları ile teşviklere getirilecek menşe koşulları, Türkiye'deki üreticilerin rekabet gücünü etkileyebilir.

Komisyonun ilk teklifinde Türkiye gibi Gümrük Birliği ortaklarına belirli alanlarda eşdeğer muamele imkânı bulunmasına rağmen Avrupa Parlamentosu'ndaki daha sınırlayıcı öneriler belirsizliği artırıyor. Nihai düzenleme henüz kesinleşmiş değil.

Burada sorulması gereken soru açık:

Otuz yıldır Avrupa sanayisinin parçası olan Türkiye, Avrupa'nın geleceğinde neden dışarıda kalma riskiyle karşılaşıyor?

Gümrük Birliği artık güncellenmeli!

Diğer taraftan olumlu gelişmeler de yaşanıyor. Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü uygulamalarında karşılıklı tanıma yönünde atılan adımlar ve 13 Ekim'deki yüksek düzeyli ticaret diyaloğu, iki tarafın iş birliğini geliştirmek istediğini gösteriyor.

Ancak gümrük işlemlerini kolaylaştırırken sanayi politikalarıyla yeni engeller oluşturmak tutarlı bir yaklaşım değildir.

1996 yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği artık günümüzün ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Hizmetler, dijital ticaret, kamu alımları ve yeni sanayi politikalarını kapsayan kapsamlı bir güncelleme kaçınılmaz.

Türkiye'nin de bu süreçte yalnızca itiraz eden değil, somut çözüm önerileri geliştiren güçlü bir müzakere stratejisi yürütmesi gerekiyor.

Avrupa'nın ekonomik güvenliği ile Türkiye'nin üretim kapasitesi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Avrupa'nın Türkiye'ye ihtiyacı var. Türkiye'nin de Avrupa pazarına erişimini koruması ve geliştirmesi gerekiyor.

Ancak sürdürülebilir bir ortaklık, yalnızca karşılıklı ihtiyaçlarla değil, adil kurallarla kurulabilir.

Avrupa artık karar vermeli: Türkiye'yi yalnızca ihtiyaç duyduğunda hatırladığı bir komşu olarak mı görecek, yoksa ekonomik geleceğini birlikte inşa edeceği gerçek bir ortak olarak mı kabul edecek?

Yazarın Yazıları