Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu, 22-28 Eylül 2026 tarihleri arasında ABD’nin New York kentinde gerçekleştirildi. Dünyanın dört bir yanından devlet ve hükümet temsilcileri ABD’ye gelerek kurul toplantılarına katıldılar. Son dönemin en önemli konuları konusunda dünya liderleri açıklamalarda ve tavsiyelerde bulundular.
Trump ve Netanyahu’nun Tehditkar Tutumu
İran Savaşı’nın küresel ekonomi üzerindeki ağır tahribatları ve petrol krizinin gölgesinde gerçekleşen kurulda ABD Başkanı Donald Trump, binlerce insanın ölümüne, sakat kalmasına ve küresel enerji piyasalarının alt üst olmasına yol açan savaş konusundaki politikalarını savunarak İran'ı "yok etmekle" tehdit etti. Birleşmiş Milletler kürsüsünden yaptığı bu sert konuşmanın bir benzeri, İran Savaşı’ndaki ortağı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’dan geldi. Netanyahu İsrail'in bölgede yol açtığı kaos ve felaketlere yol açan operasyonlarını savunarak İran, Lübnan ve Suriye’de sürdürdüğü şiddet ve saldırganlıklarının devam edeceğini açıkladı. Netanyahu konuşma yapmak üzere kürsüye çıktığında birçok ülke temsilcisinin salonu terk etmesi İsrail ve Netanyahu’ya yönelik oldukça sert bir tepkiydi. Netanyahu, bu tepkiye karşı salonu terk eden liderleri ahlaki korkaklık ile suçladı; Hamas ve kendisini eleştiren uluslararası liderlere meydan okudu.
Dünya Beşten Büyüktür
Trump ve Netanyahu’nun diplomasi dilini ve insani değerleri ayaklar altına alan konuşmalarına karşılık Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan Beyefendi 22 Eylül tarihinde kürsüye çıkarak tarihi bir konuşma gerçekleştirdi. Trump ve Netanyahu’nun aksine, savaşı değil barışı, zalimi değil mazlumu savunarak dünyaya büyük bir ders verdi. Uzun yıllardır savunduğu “Dünya beşten büyüktür” sloganı artık tüm dünya tarafından daha fazla kabul görmeye başladı.
Birleşmiş Milletler’de alınan kararlar, ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa’dan oluşan beş ülke tarafından veto edilebilme yetkisi ile sınırlandırılmış durumdadır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 5 daimi ve 10 geçici üyeden oluşmaktadır. Konseyde önemli bir kararın kabul edilmesi için 15 üyeden en az 9'unun "evet" oyu vermesi gerekir. Ancak 5 daimi ülkeden herhangi bir tanesinin "hayır" (veto) oyu kullanması durumunda diğer tüm ülkeler "evet" oyu demiş olsa bile o karar tasarısı reddedilir ve yürürlüğe giremez.Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sıklıkla dile getirdiği "Dünya beşten büyüktür" sözü, küresel güvenliğe dair hayati kararların sadece bu 5 ülkenin inisiyatifine bırakılmış olmasına yönelik bir eleştiridir. Son yıllarda tüm dünyanın gözü önünde cereyan eden İsrail mezalimi ve Filistinlilere yönelik soykırım süreçleri konusunda Türkiye başta olmak üzere birçok ülke Birleşmiş Milletler kurullarında açıklamalar yapılmıştır. Buna karşılık ABD, tüm tarihi boyunca başvurduğu veto yetkilerinin önemli bir kısmını İsrail’i korumak için kullanmıştır. ABD'nin kullandığı 95 veto yetkisinin 51 tanesi doğrudan İsrail'i korumaya yöneliktir. Orta Doğu'daki yasa dışı yerleşimlerin kınanması, Filistin'in BM'ye tam üyeliği ve son dönemde Gazze'deki insani krizle ilgili acil ateşkes çağrıları içeren tasarılar ABD tarafından defalarca tek taraflı olarak veto edilmiştir.
Dünyanın gözü önünde cereyan eden bu insanlık dramına, sırf Birleşmiş Milletler’de veto hakkı olması dolayısıyla ABD tarafından yapılmaya çalışılan tüm insani girişimlerin engellenmesi konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan, tarihi açıklamalarda bulunarak tüm dünyayı bu adaletsiz sistemin yeniden gözden geçirilmesine davet etmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Sadece 5 üye ülkenin dünyanın kaderini belirlediği bir model yerine, Afrika, Asya, Latin Amerika ve İslam dünyasının hakkaniyetli şekilde temsil edildiği, Genel Kurul'un güçlü ve bağlayıcı kararlar alabildiği, her üyenin eşit hak ve yetkiye sahip olduğu adil bir Birleşmiş Milletler sistemi önerisinde bulunmuştur.
Sayın Cumhurbaşkanımızın Barış Çağrısı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran Savaşı yanında Suriye’de devam eden kargaşanın bir an önce biterek ülkede istikrarın tesis edilmesi için Türkiye’nin sağladığı katkıları açıklamış; artık 5 yılı geride bırakan Ukrayna Savaşı’nın bitmesi ve barışın tesis edilmesi konusunda çağrıda bulunmuştur. Bu çerçevede geçtiğimiz ay ilan edilen Mekke Savunma ve İşbirliği Anlaşması konusunda açıklamalarda bulunmuştur. Mekke Anlaşması’nın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmuş bir savunma anlaşması olmadığını, bölgede huzurun ve barışın tesisi için çaba sarf edilmesi için üç ülkenin bir araya geldiğini özellikle açıklamıştır. Bölgesel sorunların, bölgede varlığını sürdüren ülkeler tarafından çözüme kavuşturulması gerektiğini belirtmiştir. Bu açıklama ile batılı ülkeler ve ABD’nin müdahaleleri ile her defasında daha karmaşık ve sorun yumağı haline gelen Orta Doğu’da huzurun ve barışın tesis edilmesi için ithal edilecek desteklerin değil, bölge halklarının kendi geliştirecekleri çözebileceklerin gerekliliğine işaret etmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin de uzun yıllardır izolasyon yaşadığını işaret ederek uluslararası toplumu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni resmen tanımaya davet etmiştir. Bu önemli siyasi konular yanında yapay zeka, iklim değişiklikleri ve sıfır atık konularında önemli açıklamalar yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması birçok ülke lideri tarafından takdirle karşılanmıştır.
Filistin Davası Küresel Düzeyde Yankı Bulmaya Başladı
Filistin konusunu ilk defa dillendiren ve yıllardır bu davayı tüm platformlarda savunarak sabırla uluslararası toplumu harekete geçirmeye çalışan Cumhurbaşkanımız, bu çabalarının meyvesini almaya başlamıştır. Birkaç yıl öncesine kadar İsrail konusunda asla olumsuz açıklama yapmak istemeyen İngiltere, Fransa, İtalya ve diğer batılı ülkeler, Cumhurbaşkanımızın insanüstü çabaları ile İsrail mallarına boykot uygulayacak noktaya gelmişlerdir.
Dileriz Cumhurbaşkanımızın bu gayretleri ve temennileri karşılıksız kalmaz ve uluslararası toplum dünyanın beşten büyük olduğunu da bu beş ülkeye bir gün kabul ettirir. Tüm üye ülkelerin eşit haklara sahip olacağı Birleşmiş Milletler, ancak o zaman gerçekten milletlerin gönülden birleştiği bir kurum olmayı başaracaktır.
