Sivil Toplumdan İktidara: Türkiye’nin Son Yüzyılında Muhafazakâr Vakıflar ve Siyasetin Dönüşümü
Türkiye’nin son yüzyıllık toplumsal ve siyasi dinamiklerine bakıldığında, değişimin yalnızca sandık başlarında ya da meclis kürsülerinde biçimlenmediği açıkça görülür. Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde fikri, sosyal, hukuki ve ekonomik dönüşümün asıl ivmesi; dernekler, vakıflar ve öğrenci cemiyetlerinin inşa ettiği geniş sivil toplum ağlarında kazanılmıştır.
İlim Yayma Cemiyeti’nden İlim Yayma Vakfı'na, Millî Türk Talebe Birliği’nden (MTTB) Millî Gençlik Vakfı'na (MGV), Birlik Vakfı'ndan Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı'na, Aydınlar Ocağı’ndan Şefkat Vakfı, İş Dünyası Vakfı, MÜSİAD, İTO, ASCAME, TURKEN Foundation, TÜRGEV ve TÜGVA’ya uzanan bu sivil hafıza; yalnızca birer sivil toplum kuruluşu (STK) değil, aynı zamanda Türkiye’nin devlet aklını, akademi ve yükseköğrenim hafızasını, bürokrasi kadrolarını ve AK Parti dahil tüm muhafazakâr siyaset kulvarlarını şekillendiren "sivil birer akademi ve mektep" işlevi görmüştür.
1. Fikri Tohumların Atıldığı İlk Durak: İlim Yayma Cemiyeti ve Kurucu Akıl
1950’li yıllarda çok partili hayata geçişle birlikte, Türkiye’de muhafazakâr-dindar kimliğin kamusal alanda temsil edilme ve nitelikli insan kaynağı yetiştirme ihtiyacı doğdu. Bu ihtiyacın ilk ve en köklü kurumsal yanıtlarından biri 1951 yılında İlim Yayma Cemiyeti (İYC) oldu.
İYC’nin kurucuları ve ilk hâmileri arasında yer alan Celâleddin Ökten (Celâl Hoca), Seniyüddin Başak, M. Mazhar Veziroğlu, Mahir İz, Doktor İsmail Niyazi Kurtulmuş ve İktisatçı Prof. Dr. Sabahattin Zaim gibi isimler; Anadolu’dan büyük şehirlere okumaya gelen gençlere yurt, burs ve eğitim imkânı sağladılar. İYC, Türkiye'nin ilk İmam Hatip okullarının açılmasında öncülük ederek bürokrasiden akademiye, siyasetten iş dünyasına uzanacak kadroların ilk kuluçka merkezi haline geldi. Bu çatı altında yetişen ve hizmet veren Korkut Özal, Kemal Unakıtan, Hasan Sağlam ve Yusuf Tülün gibi isimler, cemiyetin mirasını geleceğin devlet kadrolarına taşıdılar.
2. Akademik Kurumsallaşma ve Yükseköğrenim Hamlesi: İlim Yayma Vakfı (İYV)
Cemiyet çatısı altında başlayan orta ve yükseköğrenim burs/yurt hizmetlerinin, vakıf hukukunun sağladığı kalıcılık ve kurumsal yapıyla akademide devasa bir hamleye dönüşmesi amacıyla 1973 yılında İlim Yayma Vakfı (İYV) kuruldu.
Yükseköğrenim ve Akademik Destek: İlim Yayma Vakfı; lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyindeki binlerce öğrenciye burs vererek Türkiye'nin nitelikli akademisyen, bürokrat ve bilim insanı kadrolarının yetişmesinde anahtar bir rol üstlendi.
İlim Yayma Ödülleri: Vakıf, Türkiye'nin akademik ve bilimsel birikimini teşvik etmek amacıyla düzenlediği "İlim Yayma Ödülleri" ile Türkiye'nin en prestijli bilim kurumlarından biri haline geldi.
Yönetim ve Vizyon: İlim Yayma Vakfı, kurucu hamilerin birikimiyle büyümüş; Mütevelli Heyeti Başkanlığı ve yöneticiliklerinde Necmeddin Bilal Erdoğan, Prof. Dr. Numan Kurtulmuş gibi isimlerin de sorumluluk üstlenmesiyle, hem yükseköğrenim hem de sivil toplum stratejilerinde yeni nesil bir vizyona kavuşmuştur.
3. Gençlik Hareketleri ve Yurt Dışı Vizyonu: MTTB, Milli Kültür Vakfı, TÜRKYAR ve Abdullah Gül
Gençlik hareketlerinin, ideolojik dönüşümün ve teşkilatçılık disiplininin merkezinde Millî Türk Talebe Birliği (MTTB) yer aldı. 1960'ların ortalarında Rasim Cinisli ve ardından İsmail Kahraman’ın genel başkanlığı dönemleriyle birlikte MTTB, muhafazakâr ve mukaddesatçı bir çizgiye kavuştu. İsmail Kahraman, gençlik teşkilatlanmasını ideolojik bir disiplin ve kültürel derinlikle buluşturan isimlerin başında geldi. MTTB bünyesinde Burhanettin Kayhan, Rüştü Ecevit ve Sami Güçlü gibi isimler görev yaptı.
Bu sivil altyapının en kritik dönemeçlerinden biri, yetenekli gençlerin yurt dışında akademisyen ve entelektüel olarak yetiştirilmesi hamlesiydi:
Milli Kültür Vakfı ve İngiltere Bursları: Milli Kültür Vakfı, Türkiye’de milli ve manevi değerlere sahip entelektüel bir kadro oluşturmak amacıyla parlak üniversite mezunlarına burs sağladı. Bu kapsamda, Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş ve Prof. Dr. Sabahattin Zaim gibi hocaların teşviki ve Milli Kültür Vakfı’nın bursuyla geleceğin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Fehmi Koru ve Şükrü Karatepe gibi isimler doktora çalışmaları yapmak üzere İngiltere'ye (Exeter Üniversitesi) gönderildi.
TÜRKYAR (Türk Öğrencileri Yardımlaşma Derneği): İngiltere’de akademik çalışmalarını sürdüren Abdullah Gül ve arkadaşları, orada yalnız kalmayarak Müslüman Öğrenciler Birliği (FOSİS) çatısı altında TÜRKYAR’ın (Türk Öğrencileri Yardımlaşma Derneği) kurucuları arasında yer aldılar. Bu süreç, Batı dünyasını yakından tanıma ve İslam dünyasından gençlerle uluslararası sivil ağlar kurma açısından geleceğin Dışişleri Bakanı ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül için vizyoner bir okul oldu.
4. Kitlesel Gençlik Teşkilatlanması ve Siyasi Vizyon: Prof. Dr. Necmettin Erbakan ve Millî Gençlik Vakfı (MGV)
1970'li yıllardan itibaren Türkiye'de muhafazakâr siyasetin "Millî Görüş" çizgisiyle kitleselleşmesinde ve bu hareketin sivil toplum ayağının kurulmasında Prof. Dr. Necmettin Erbakan tartışmasız en kurucu aktör oldu.
Erbakan Hoca'nın Sivil ve Siyasi Hareketi: Prof. Dr. Necmettin Erbakan; yerli sanayi, bağımsız ekonomi ve manevi kalkınma hedeflerini siyaset sahnesine taşırken, bu fikirlerin sivil toplumda karşılık bulmasını sağlayacak devasa bir gençlik ağının mimarlığını yaptı.
Millî Gençlik Vakfı'nın (MGV) Kuruluşu ve Misyonu: Nevzat Laleli, Adil Gündüz ve arkadaşları tarafından Erbakan Hoca'nın öncülüğü ve tavsiyesiyle 1975 yılında kurulan Millî Gençlik Vakfı (MGV), Türkiye’nin 81 ilinde ve ilçelerinde teşkilatlanarak cumhuriyet tarihinin en büyük kitlesel gençlik hareketine dönüştü.
Lider Kadroların Yetiştiği Mektep: MGV; ortaöğrenimden üniversitelere kadar yüz binlerce gencin ahlak, maneviyat, teşkilat disiplini ve siyasi şuurla yetişmesini sağladı. Başta Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, AK Parti ve Millî Görüş geleneğinden gelen çok sayıda bakan, milletvekili, belediye başkanı ve bürokrat, gençlik yıllarında MGV çatısı altında aktif görevler üstlendi.
5. Siyasi ve Hukuki Aklın Kurumsallaşması: Birlik Vakfı ve İsmail Kahraman
MTTB tecrübesinin ardından 1985 yılında kurulan Birlik Vakfı, Türkiye'de muhafazakâr camianın siyasi, hukuki ve bürokratik kadro yetiştirme misyonunu yeni bir aşamaya taşıdı.
Kurucu Liderlik ve Hukuki Birikim: Kurucular Kurulu Başkanı İsmail Kahraman ve arkadaşları tarafından hayata geçirilen Birlik Vakfı, gençlerin yükseköğrenim seviyesinde milli ve manevi değerlerle donatılmasını esas aldı.
Devlet ve Bürokrasi Kadroları: Birlik Vakfı; hukukçulardan akademisyenlere, bürokratlardan geleceğin bakan ve milletvekillerine kadar geniş bir entelektüel havuz oluşturdu. AK Parti kadrolarının şekillenmesinde, kamu yönetimi ve Anayasa hukuku alanındaki çalışmalarda vakfın yetiştirdiği ve bünyesinde barındırdığı isimler kilit rol oynadı.
6. Akademik Birikim, Uluslararası Diplomasi (AGİT PA) ve Kadın Eğitiminde Kurumsallaşma: Aydınlar Ocağı, Şefkat Vakfı ve Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş
1970’li ve 80'li yıllara gelindiğinde muhafazakâr camia sadece gençlik ve siyaset hareketleriyle değil, akademik, uluslararası diplomasi ve toplumsal kurumsallaşmayla da sahneye çıktı.
Aydınlar Ocağı ve Kültürel Birlik: Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, Prof. Dr. Muharrem Ergin, Ahmet Kabaklı, Prof. Dr. Ayhan Songar ve uzun yıllar ocağın liderliğini yürüten Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş gibi fikir adamları; milliyetçi ve muhafazakâr çevreleri "Türk-İslam Sentezi" fikri etrafında birleştirdiler.
Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş ve AGİT PA (AGİT Parlamenter Asamblesi) Diplomasisi: Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş, sadece akademik ve sivil toplum alanında değil, uluslararası diplomaside de muhafazakâr camianın en yetkin temsilcilerinden biri oldu. AK Parti döneminde milletvekilliği süresince Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Parlamenter Asamblesi (AGİT PA) Türk Grubu Başkanlığı görevini yürüten Yalçıntaş, Türkiye’nin hak ve menfaatlerini, insan hakları ve demokrasi standartlarını uluslararası parlamenter diplomaside başarıyla temsil etti. Bu tecrübe, yerli-milli sivil birikimin küresel diplomatik mecralarla entegrasyonuna somut bir örnek oluşturdu.
Şefkat Vakfı ve Muhafazakâr Kız Eğitimi: Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş'ın eşi Meliha Yalçıntaş ve arkadaşları tarafından kurulan Şefkat Vakfı, muhafazakâr camiada özellikle kız çocuklarının nitelikli ve donanımlı bir eğitim alması adına kurumsal bir çığır açtı. Vakfa bağlı Özel Şefkat Koleji, muhafazakâr ailelerin kız çocuklarına nitelikli eğitim sunan saygın kurumlardan biri haline geldi.
Sosyal Ağların Kesişimi (Reyhan Uzuner & Bilal Erdoğan): Şefkat Vakfı ve kolejinde yetişen gençlerden biri olan Reyhan Uzuner’in (Orhan Uzuner’in kızı), Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın oğlu Necmeddin Bilal Erdoğan ile evliliği; muhafazakâr sivil toplumun aile, eğitim, dayanışma ve sosyal ağlar düzeyinde birbirine ne kadar köklü bağlarla entegre olduğunu gösteren sembolik adımlardan biri oldu.
7. Sosyal Yardım, İnsani Diplomasi ve Tasavvufi Derinlik: Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı ve Topbaş Ailesi
Türkiye'deki vakıf medeniyetinin sadece eğitim ve siyaset boyutunda değil; insani yardım, gönül coğrafyası ve tasavvufi derinlik alanında da devasa bir ayağı oluştu. Bu misyonun en somut ve köklü temsilcilerinden biri Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı oldu.
Gönül Coğrafyası ve İnsani Yardım: Üsküdar merkezli kurulan vakıf; Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş'ın tavsiyeleri ile Balkanlar'dan Kafkaslar'a, Afrika'dan Orta Asya'ya kadar geniş bir coğrafyada eğitim, aşevi, barınma en insani yardım faaliyetleri yürüttü. Türkiye'nin yumuşak gücünün (soft power) ve insani diplomasisinin sivil toplum ayağında öncü bir role sahip oldu.
Topbaş Ailesi ve İnsani Hâmilik: Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı'nın kuruluş ve gelişim sürecinde Osman Nuri Topbaş ve Hulusi Topbaş gibi ilim, tasavvuf ve iş dünyası şahsiyetleri manevi ve maddi hâmilik üstlendiler. Topbaş ailesinin bu banilik anlayışı, hem sosyal yardım ağlarının sürdürülebilirliğini sağladı hem de vakıf kültürünün manevi omurgasını güçlendirdi.
8. Siyasi Sahaya Geçiş: Milliyetçi Cephe (MC) Hükümetleri, Özal Kardeşler, Ali Coşkun ve İş Dünyası Vakfı
1970'li yıllar, muhafazakâr sivil toplumun siyasi iktidarla ilk doğrudan buluşma noktasıydı. I. ve II. Milliyetçi Cephe (MC) Hükümetleri (AP, MSP, MHP koalisyonları), bu vakıf ve cemiyetlerden yetişen kadroların devlete entegre olduğu ilk eşik oldu.
Bu dönemin sivil, iktisadi ve bürokratik sacayaklarında kritik isimler öne çıktı; Turgut Özal ve Korkut Özal: İlim Yayma Cemiyeti ve muhafazakâr camianın sivil ağlarında pişen Özal kardeşler, Devlet Planlama Teşkilatı’ndan (DPT) bakanlıklara uzanan hatta "teknokrat muhafazakârlık" anlayışını geliştirdiler. Korkut Özal MC hükümetlerinde bakanlık görevleriyle sivil talepleri kamu politikasına dönüştürürken, Turgut Özal bu birikimi 1980 sonrası ANAP iktidarı ve Türkiye'nin serbest piyasa hamlesiyle taçlandırdı.
Ali Coşkun ve İş Dünyası Vakfı: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanlığı döneminde yerli sanayinin ve Anadolu sermayesinin gür sesi haline gelen Ali Coşkun, öncülüğünü yaptığı ve kurucusu olduğu İş Dünyası Vakfı ile muhafazakâr ve milli sanayici profilinin kurumsallaşmasını sağladı. Vakıf, sosyal sorumluluk ve ekonomi alanlarında yerli sermayenin yetişmesine, genç girişimcilerin desteklenmesine ve düşünce altyapısının beslenmesine öncülük etti. Ali Coşkun, bu sivil toplum ve reel sektör birikimini ilerleyen yıllarda AK Parti iktidarında Sanayi ve Ticaret Bakanı olarak devlet yönetimine taşıdı.
9. Sermaye, Küresel Ticaret ve Küresel Eğitim/Ağ Yapılanması: MÜSİAD, Murat Yalçıntaş, TÜRGEV, TURKEN Foundation ve TÜGVA
28 Şubat sürecinin sonrasında ve 2000'li yıllarda muhafazakâr sivil toplum, alanını sanayiden uluslararası ticarete, küresel diplomasiden stratejik kurum yönetimine ve kıtalararası öğrenci yurtları/eğitim projelerine kadar genişletti.
Sabri Ülker ve MÜSİAD’ın Kuruluşu: Sabri Ülker, İbrahim Bodur, Asım Taşer ve Hasan Kalyoncu gibi iş insanlarının hâmiliğinde gelişen sermaye birikimi; Erol Yarar, Ali Bayramoğlu, Ömer Bolat ve Ömer Cihad Vardan gibi isimlerin liderliğinde Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) ile kurumsallaştı. MÜSİAD kökenli Prof. Dr. Ömer Bolat ilerleyen yıllarda Ticaret Bakanlığı görevini üstlendi.
Murat Yalçıntaş, İTO ve ASCAME Küresel Vizyonu: Muhafazakâr düşünce dünyasının öncülerinden Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş'ın oğlu olan Prof.Dr. Murat Yalçıntaş, MÜSİAD’ın kurucu kadrolarında ve yöneticiliğinde yer alarak yeni nesil muhafazakâr sermayenin temsilcilerinden biri oldu. Ardından İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstlenerek Türk iş dünyasının küresel rekabet gücünü artırdı. Yalçıntaş, Akdeniz Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği (ASCAME) Başkanlığına seçilerek muhafazakâr sermaye birikimini uluslararası ekonomi diplomasisinde zirveye taşıdı. İlerleyen yıllarda OYAK (Ordu Yardımlaşma Kurumu) Genel Müdürlüğü görevini de üstlenen Murat Yalçıntaş, sivil toplumdan küresel ticarete ve stratejik devlet sanayine uzanan köklü bir köprü kurdu.
TÜRGEV’in Küresel Vizyonu, Amerika Açılımı ve TURKEN Foundation: Kız öğrencilerin eğitimde fırsat eşitliği yakalamasını sağlayan Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı (TÜRGEV), 2010'lu yıllarla birlikte faaliyet alanını küresel ölçeğe taşıdı. TÜRGEV, Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA) ile ortaklaşa ABD'de 2014 yılında TURKEN Foundation'ı (TURKEN Vakfı) kurdu.
New York Öğrenci Yurdu ve Küresel Kampüsler: TURKEN Foundation, ABD'de öğrenim gören Türk ve Müslüman öğrencilere barınma, burs, kültürel uyum ve akademik rehberlik hizmeti sunarak uluslararası sivil toplum diplomasisinde dev bir adım attı. Vakıf, New York'un kalbinde (Manhattan) inşa ettiği çok katlı öğrenci yurdu ve kültür merkezi projesinin yanı sıra Michigan, Washington D.C. ve Chicago gibi merkezlerde de Türk gençliğinin küresel dünyada donanımlı yetişmesi için altyapı kurdu. Böylece TÜRGEV, yerel ölçekteki kız öğrenci yurdu konseptini, Batı dünyasının finans ve akademi merkezlerinde "uluslararası sivil eğitim üslerine" dönüştürdü.
10. Vakıf Havzasından İktidar Mimarlığına: AK Parti’nin Kuruluşu ve Kilit Görevler
2001 yılında AK Parti kurulurken, partinin omurgasını oluşturan lider kadro ve kurucular kurulu büyük oranda MTTB, MGV, Birlik Vakfı, İlim Yayma Cemiyeti, İlim Yayma Vakfı, Aydınlar Ocağı, İş Dünyası Vakfı ve MÜSİAD havzasında yetişmiş isimlerden teşekkül etti.
Recep Tayyip Erdoğan: MTTB Kültür Müdürlüğü ve MGV/MSP gençlik kolları geçmişiyle yetişen Erdoğan, AK Parti’nin Kurucu Genel Başkanı, Başbakanı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk doğrudan seçilen Cumhurbaşkanı oldu.
Abdullah Gül: MTTB İcra Konseyi yöneticiliği, Milli Kültür Vakfı bursiyerliği ve İngiltere'deki TÜRKYAR tecrübesiyle Gül, AK Parti Kurucular Kurulu üyesi, Türkiye’nin 58. Hükümet Başbakanı, Dışişleri Bakanı ve 11. Cumhurbaşkanı görevlerini yürüttü.
Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş: Aydınlar Ocağı ve İYV birikimini AK Parti Kurucular Kurulu’na taşıyarak milletvekilliği, TBMM Dışişleri Komisyonu üyeliği ve AGİT PA Türk Grubu Başkanlığı görevlerinde bulundu.
Kemal Unakıtan: İlim Yayma ve muhafazakâr vakıf ekosisteminden gelen Unakıtan, AK Parti iktidarlarının en uzun süreli ve kritik Maliye Bakanlarından biri olarak ekonominin yönetimini üstlendi.
Prof. Dr. Sami Güçlü: MTTB ve vakıf kültürüyle yetişen Güçlü, AK Parti iktidarında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yaptı; ardından gençliğe yönelik "Anadolu Mektebi Okumaları" hareketini başlattı.
Prof. Dr. Numan Kurtulmuş: İlim Yayma Cemiyeti ve İlim Yayma Vakfı yöneticiliği yapmış olan Kurtulmuş, AK Parti bünyesinde Genel Başkan Vekilliği, Başbakan Yardımcılığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TBMM Başkanlığı görevlerine getirildi.
Bülent Arınç ve Hüseyin Çelik: MTTB ve muhafazakâr gençlik havzasında yer alan isimler olarak AK Parti’nin kuruluşunda ve devamında TBMM Başkanlığı, Başbakan Yardımcılığı ve Millî Eğitim Bakanlığı gibi kilit makamlarda bulundular.
11. Geleneksel Vakıf Serüveninden Üniversiteye: İlim Yayma Vakfı ve İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
Muhafazakâr sivil toplumun en köklü kanatlarından biri olan İlim Yayma Vakfı, zamanla akademik kurumsallaşmasını bir vakıf üniversitesiyle taçlandırdı.
Prof. Dr. Sabahattin Zaim ve Mirası: Türkiye'de sosyal siyasetin, iktisadın ve vakıf medeniyeti anlayışının duayen ismi olan Prof. Dr. Sabahattin Zaim, hem İlim Yayma Cemiyeti hem de İlim Yayma Vakfı bünyesinde yüzlerce talebenin yetişmesine hâmilik etti. İlim Yayma Vakfı, hocanın vefatının ardından onun adını ve ilmi mirasını yaşatmak üzere İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'ni (İZÜ) kurdu.
Vakıf-Üniversite Modeli: Yükseköğrenimde yerli ve milli bir birikim oluşturan İZÜ, vakıf geleneğinin akademik alandaki en somut başarı örneklerinden biri haline geldi.
Özet: Sivil Hafızadan Devlet Aklına
Türkiye'nin son 100 yılı incelendiğinde; İlim Yayma Cemiyeti, İlim Yayma Vakfı, MTTB, Millî Gençlik Vakfı (MGV), Birlik Vakfı, Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı, Milli Kültür Vakfı, Aydınlar Ocağı, Şefkat Vakfı, İş Dünyası Vakfı, MÜSİAD, İTO, ASCAME, OYAK, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, TÜRGEV, TURKEN Foundation ve TÜGVA gibi yapılar ile bu mecralarda yetişen ya da hamilik yapan Celâleddin Ökten, Sabahattin Zaim, Prof. Dr. Necmettin Erbakan, İsmail Kahraman, Ali Coşkun, Nevzat Yalçıntaş, Murat Yalçıntaş, Meliha Yalçıntaş, Sabri Ülker, Osman Nuri Topbaş, Hulusi Topbaş, Turgut Özal, Korkut Özal, Abdullah Gül, Recep Tayyip Erdoğan, Numan Kurtulmuş,
Necmeddin Bilal Erdoğan ve Ömer Bolat gibi isimler bütüncül bir nehrin kollarıdır.
Bu ağlar;
1. Akademik ve Yükseköğrenim Hafızasını: İlim Yayma Vakfı ve İlim Yayma Ödülleri ile akademik dünyada köklü bir destek ve teşvik altyapısı oluşturmuş,
2. Kitlesel Gençlik ve Siyasi Şuur Dönüşümünü: Prof. Dr. Necmettin Erbakan liderliğinde kurulan MGV ile Türkiye çapında yüz binlerce gencin milli ve manevi bilinçle yetişmesini sağlamış,
Sosyal ve Manevi Dönüşümü: Şefkat Vakfı ile kız çocukları eğitimini, Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı ile de insani yardım ve gönül coğrafyası diplomasisini kurumsallaştırmış,
3. Uluslararası Diplomasi ve Küresel Eğitim Ağlarını: Milli Kültür Vakfı, TÜRKYAR, AGİT PA görevleri ve TÜRGEV/TÜGVA ortaklığıyla ABD'de kurulan TURKEN Foundation (New York yurt projesi vb.) ile Türk gençliğinin küresel merkezlerde desteklenmesini ve uluslararası diplomaside temsil edilmesini sağlamış,
4. Hukuki ve Siyasal Kadro Yetişmesini: Birlik Vakfı ve MTTB tecrübesiyle hukukçu, bürokrat ve siyasetçileri eğiterek AK Parti iktidarının kadro omurgasını oluşturmuş,
5. Ekonomik, Küresel Ticaret ve Sanayi Altyapısını: MÜSİAD, İTO, ASCAME, OYAK ve İş Dünyası Vakfı gibi kurumlarla yerli girişimcilerin desteklenmesini, küresel ekonomi diplomasisini ve Anadolu sermayesinin stratejik kurumlarla entegrasyonunu sağlamıştır.
(Dostluğundan ve arkadaşlığından büyük bir onur duyduğum Eskimeyen TBMM Başkanımız ve Cumhurbaşkanlığı İstişare Kurulu Başkan Vekili Sayın İsmail Kahraman'a ithaf olunur)
