Turgut Özal Yazıları

Turgut Özal Kimdir?

Halil Turgut Özal, 13 Ekim 1927 tarihinde Malatya'da doğdu. Babası, Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinin Ünlüoğulları ailesinden banka memuru Mehmet Sıddık Özal, annesi ise Tunceli'nin Çemişgezek ilçesinden Kürt kökenli ilkokul öğretmeni Hafize Hanım'dır. Çocukluğunun bir döneminde pilot olmak isteyen Özal, Silifke'ye taşındıktan sonra eşeğin üzerinden düşerek kolundan sakatlandı ve bu durum pilot olma isteğinden vazgeçmesine neden oldu. 4 yaşındayken ailesi Bilecik'in Söğüt ilçesine taşındı ve ilköğrenim hayatına burada başladı. Babasının görevi nedeniyle sık sık il değiştirdi; ortaokulu Mardin'de bitirdi. Mardin'de lise olmaması nedeniyle Konya Lisesi'nde eğitimine devam etti ve son olarak Kayseri Lisesi'nden mezun oldu. 1950 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi'nden Elektrik Mühendisi olarak mezun oldu. Kısa bir süre mühendislik yaptıktan sonra 1952 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Teksas Teknoloji Üniversitesi'nde ekonomi branşında eğitim aldı. Türkiye'ye döndükten sonra Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdür Yardımcısı oldu ve Türkiye'nin elektrifikasyonu ile ilgili projelerde çalıştı.

1961-62 yılları arasında askerlik hizmetini Milli Savunma Bakanlığı Bilimsel Danışma Kurulu üyesi olarak ifa etti ve Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurulmasına katkıda bulundu. Bu sırada Ortadoğu Teknik Üniversitesi'nde ders verdi. Bir süre Başbakanlık Teknik Uzmanlar Kurulu Üyesi olarak çalıştı ve 1967-71 yılları arasında Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı görevini yürüttü. Ekonomik Koordinasyon Kurulu, Para ve Kredi Kurulu, RCD Koordinasyon Kurulu ve AET Koordinasyon Kurulu başkanlıklarında bulundu. 1971-1973 tarihleri arasında Dünya Bankası Sanayi Dairesi'nde danışman olarak çalıştı. Yurda döndükten sonra başta Sabancı Holding olmak üzere birçok sınai kuruluşta yönetici olarak çalıştı.

1977 genel seçimlerinde Millî Selamet Partisi'nden İzmir milletvekili adayı oldu ancak seçilemedi. 1979 yılı sonlarına doğru Başbakanlık Müsteşarı olarak atandı ve aynı dönemde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı görevini de vekaleten yürüttü. Müsteşar olarak, 24 Ocak Kararları olarak bilinen ekonomik reform sürecinde önemli bir rol oynadı. 12 Eylül 1980 müdahalesinden sonra kurulan Bülend Ulusu hükûmetine ekonomik işlerden sorumlu Başbakan Yardımcısı olarak atandı. Ekonomi politikası üzerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle 14 Temmuz 1982 tarihinde bu görevinden istifa etti.

1983 yılında Anavatan Partisi'ni kurdu ve aynı yıl yapılan genel seçimlerde partisinin %45,14 oy alarak parlamentoda çoğunluğu kazanması üzerine 45. Türkiye Hükûmeti'ni kurarak Türkiye'nin 19. Başbakanı oldu. 1987 yılında yapılan genel seçimlerde partisinin oy oranı %36,31'e gerilese de tekrar hükûmet kurdu ve başbakan olarak görev yaptı. 18 Haziran 1988'de Ankara Atatürk Spor Salonu'nda düzenlenen parti kongresinde Kartal Demirağ tarafından düzenlenen suikast girişiminden sağ elinden yaralı olarak kurtuldu. Dış politikada NATO müttefikleriyle uyumlu hareket etti; döneminde Avrupa Birliği'ne ilk kez tam üyelik başvurusu yapıldı ve Bulgaristan Türklerinin Türkiye'ye sığınmalarına izin verildi.

31 Ekim 1989'da TBMM tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin 8. Cumhurbaşkanı olarak seçildi ve 9 Kasım 1989 tarihinde bu görevine başladı. Cumhuriyet döneminde doğan ilk cumhurbaşkanı olan Özal, Mustafa Kemal Atatürk'ün ardından görevi başında ölen ikinci cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanlığı döneminde I. Körfez Savaşı'nda aktif rol aldı; Saddam Hüseyin'in bölge için bir tehlike olduğunu savunarak ABD'ye açık destek verdi. Sivil yönetimi savunmuş ve resmi kıyafetler yerine sivil kıyafetler giymeyi tercih etmiştir.

Turgut Özal, 17 Nisan 1993 tarihinde 5 ülkeyi kapsayan 12 günlük Orta Asya gezisinden döndükten sonra Çankaya Köşkü'nde fenalaştı. Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırılan Özal, doktorların kalp krizi teşhisi koymasının ardından saat 14.30'da öldü. Cenazesi, vasiyeti üzerine Topkapı Mezarlığı'nda, Vatan Caddesi üzerinde kendi adına hazırlanan anıt mezara defnedildi. Ölümünün bir suikast olabileceği yıllardır tartışılmış; 2012 yılında mezarı açılarak yapılan otopside zehir bulunduğu ancak kesin ölüm sebebinin tespit edilemediği açıklanmıştır.

Özel hayatında, 1952 yılında Ayhan İnal ile kısa süreli bir evlilik yaşadı. Ardından Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nde çalışırken tanıştığı Semra Yeğinmen ile 31 Mayıs 1954 tarihinde evlendi ve bu evlilikten Ahmet, Zeynep ve Efe adında üç çocuk sahibi oldu.