Teoman Duralı Yazıları

Teoman Duralı Kimdir?

Şaban Teoman Duralı (7 Şubat 1947, Zonguldak - 6 Aralık 2021, İstanbul), Türk filozof, mütefekkir ve akademisyendir. Felsefe tarihi, biyoloji felsefesi, dilbilim, siyaset felsefesi, savaş felsefesi gibi alanlarda çok sayıda kitabı ve makalesi vardır. Erken Cumhuriyet döneminde seküler ve pozitivist temelli millî kimlik inşasına karşı eleştirel bir yaklaşım geliştiren önemli düşünürlerden biridir.

Teoman Duralı, 7 Şubat 1947'de Zonguldak'ın Kozlu ilçesinde, Alman bir anne ile Almanya'da mühendislik eğitimi almış Türk bir babanın çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Sabih Duralı, Langaza'da doğdu. Babasının babası, Langaza'da ağır ceza reisi, babasının dedesi ise Gümülcine müftüsüydü. Sabih Bey, 1927'de devlet bursuyla mühendislik eğitimi almak üzere Almanya'nın Chemnitz şehrine gönderildi. Annesi Hilda Kohlschmidt ile Sabih Bey, Chemnitz'te tanışarak 1930 yılında evlenmişti. Hilda Hanım, Protestan kültürüyle yetişmiş, klasik bir Alman'dı. Chemnitz dışına ilk kez lise yıllarında katıldığı bir Bavyera gezisinde çıktı. Hilda Hanım, Türkiye'de hiç mutlu olamamış ve hep vatan hasreti ile yaşamıştır.

Almanya'dan yüksek mühendis olarak Türkiye'ye dönen Sabih Duralı, Genelkurmay Başkanlığı, Kayseri'de uçak, Eskişehir'de tank ve Kırıkkale'de silah fabrikalarında çalıştıktan sonra Türkiye'nin iki termik santralinden biri olan Zonguldak Kozlu'ya tayin edildi. 1954'te Demokrat Parti'den Zonguldak milletvekili seçildi. Teoman Duralı'nın ağabeyi Kaya Duralı, 1931 yılında Chemnitz'te doğdu. Galatasaray Lisesi'nden mezun oldu. Teoman Duralı, ilkokulu Zonguldak'ta, ortaokul ve liseyi TED Ankara Kolejinde tamamladı. 1973 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin felsefe bölümünden mezun oldu.

Teoman Duralı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde öğrenciyken Nermi Uygur'un teklifiyle 1975 yılında mezun olduğu bölümde asistan olarak göreve başladı. 1977 yılında biyoloji felsefesi hakkındaki teziyle felsefe doktoru unvanı aldı. 1978 yılında NATO bursu ile Paris'te biyoteknoloji seminerlerine katıldı. Mayıs 1982'de yardımcı doçent, Ekim 1982'de biyoloji felsefesi üzerine yazdığı tezle doçent oldu. 1985'te ABD Pennsylvania State University'de tamamladığı Kant'ın A Priori Bilgi İstidâdı başlıklı çalışmasının ardından 1988'de profesör oldu. 1992-1993 yıllarında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesinde, 1994 ve 2003 yıllarında Viyana Üniversitesi bilim felsefesi bölümünde, 1995-1997 ile 1999 yıllarında Kuala Lumpur'da International Institute Of Islamic Thought and Civilisation'da misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1996 yılında İstanbul Üniversitesi araştırma fonunun mâli desteğiyle Orta Asya Türk cumhuriyetlerinde araştırma gezisinde bulundu. Bir dönem Kırklareli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde dekanlık yaptı ve fakültenin felsefe bölümünü kurdu. Bülent Ecevit Üniversitesi senatosunun 2016 yılında aldığı karar uyarınca, kendisine fahrî doktorluk pâyesi verildi. Ölümünden önce İstanbul Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi ve İbn Haldun Üniversitesi'nin felsefe bölümlerinde ders veriyordu. Ayrıca Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi'nin yayın yönetmenliğini yapmaktaydı. Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyesi olan Teoman Duralı, İngilizce, Fransızca, Almanca, Latince, Yunanca, İtalyanca, Felemenkçe, İspanyolca, Rusça ve Malayca dillerini biliyordu.

Futbolu çok severdi ve hayatta militanca duygularla bağlandığı tek şeyin Galatasaray olduğunu söylerdi. Babasının anne tarafı Çerkes, baba tarafı Türkmen; annesi Alman, eşi Fransızdı. Evli ve iki çocuk babasıydı. Kanser tedavisi nedeniyle iki kez ameliyat geçiren Teoman Duralı, 6 Aralık 2021'de İstanbul'daki evinde öldü. 7 Aralık 2021 tarihinde, Fatih Camii'nde ikindi vakti kılınan cenaze namazının ardından Aşiyan Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi. 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görülmüştür.