Sabri Ülker Yazıları

Sabri Ülker Kimdir?

1920 yılında Kırım'da doğdu. Ailesi 1929 yılında Türkiye'ye göç ederek İstanbul'a yerleşti. Kadırga İlkokulu'na kaydolan Sabri Ülker, eğitim hayatı boyunca çalıştı. Daha ilkokul yıllarında yaz tatillerinde ağabeyi Asım Ülker ile birlikte Besler Bisküvi Fabrikası'nda çalıştı. İlkokuldan sonra İstanbul Erkek Lisesi'ne kaydoldu. Orta ikinci sınıfta iken parasız yatılı sınavını kazanarak Bilecik Lisesi'ne gitti. Ortaokulu Bilecik'te, liseyi Kütahya'da okudu. İdeali mühendis olmaktı ancak koşullar buna elvermedi. Yüksek öğrenim için Sultanahmet İktisadi ve Ticari İlimler Mekteb-i Âlisi'ne kaydolduğunda II. Dünya Savaşı da başladı. Sabri Ülker, yüksek öğrenimini bitirdiğinde savaş da sona ermişti. İşte bu günlerde bisküvinin tadını unutan çocuklar için bisküvi üretmeye karar verdi.

22 Şubat 1944'te Eminönü'ndeki Nohutçu Han'da küçük bisküvi atölyesini satın aldı. Ağabeyi Asım Ülker ve üç çalışanla birlikte 100 metrekarelik bu atölyede üretime başladı. 1953 yılında Sabri ve abisi Asım, "Berksan" soyadını bırakıp soyadlarını "Ülker" olarak değiştirdi. Bu atölyedeki başarısının ardından 1948 yılında eski Sağmalcılar Köyü'ndeki Takkeci Camii'nin hemen yanında bisküvi üretimi için bir fabrika kurdu; bisküvi kapasitesini üç katına çıkarttı. Ürünlerin nakliye farkı alınmadan, fabrika fiyatına esnafa ulaştırılmasını sağladı. Daha sonra bu bisküvi fabrikası Davutpaşa'daki yerine taşındı. 1970'te halka açık bir şirket olan Anadolu Gıda'yı Ankara'da kurdu. 1972'de çikolatalı bisküvi çeşitlerinde değerlendirilmek üzere çikolata ve şekerleme üretimine geçilmesini sağladı. 1974'te Ülker'de ilk bisküvi ihracatını başlattı. 1975 yılında Araştırma ve Geliştirme departmanını kurdurdu. 1979'da İstanbul'da kurulan ikinci fabrikayı çikolata üretimine tahsis etti. 1980'lerden itibaren Ülker'in üretim çeşitliliğinin zenginleşmesini sağladı. Aynı senelerde Ülker'in dünyaya entegre olmasına ön ayak oldu. 1989 yılında Yıldız Holding'i kurarak tüm şirketleri tek çatı altında topladı. 1992'de bitkisel-endüstriyel yağ ve margarin sektörüne girme kararı aldı. 1996'da süt endüstrisine girilerek Türkiye'nin ilk laktozsuz sütü pazara sunuldu. 2000 yılında görevlerini oğlu Murat Ülker'e devrederek emekliye ayrıldı ve Ülker'in onursal başkanlığını üstlendi.

2009 yılında Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'nı kurdu. TEMA Vakfı'nın kurucuları arasında yer aldı. 12 Haziran 2012 tarihinde rahatsızlığı sebebiyle İstanbul'da vefat etti.

Sabri Ülker'in ailesi Kırım Tatarları'ndandır ve "Devletler" adıyla bilinmektedir. Babası Hacı İslam Efendi, 1891 yılında henüz 18 yaşındayken Kırım'dan İstanbul'a gelmiş, Osmanlı vatandaşlığına geçerek medrese eğitimini tamamlamıştır. Öğretmen olarak Trakya'ya atanmış, burada kendisi gibi Kırımlı bir göçmenle evlenmiştir. Tekirdağ'ın Saray ilçesinde görev yaparken Balkan Savaşları dolayısıyla aile önce İstanbul'a, oradan da Kırım'a dönmüştür. Sovyetler Birliği'nin kurulmasının ardından bölgedeki Müslümanlara yönelik baskılar nedeniyle aile 1929'da tekrar İstanbul'a göç etmiştir. Güzide ve Sabri Ülker'in Ali Ülker, Ahsen Özokur ve Murat Ülker olmak üzere üç çocuğu olmuştur. Ali Ülker geçirdiği bir kazadan dolayı 9 yaşında ölmüş, Güzide Ülker ise 2010 yılında vefat etmiştir.

Hakkındaki eserler arasında Hulusi Turgut tarafından yazılan "Sabri Ülker'in Hayat Hikâyesi" (2014) ve aynı eserin gençler için sadeleştirilmiş baskısı (2019) yer almaktadır. Adına düzenlenen yarışmalar arasında Sabri Ülker Çevre Ödülü ve Sabri Ülker Bilim Ödülü bulunmaktadır.