Sabiha Gökçen Yazıları

Sabiha Gökçen Kimdir?

1913 yılında Bursa'da doğan Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın savaş pilotu ve Türkiye'nin ilk kadın pilotlarından biridir. Babası ve annesinin ölümünün ardından 1925 yılında Bursa'yı ziyaret eden Mustafa Kemal Atatürk tarafından evlat edinildi. Gökyüzüne bağlı anlamına gelen Gökçen soyadı, 19 Aralık 1934'te Soyadı Kanunu'nun çıkmasının ardından Atatürk tarafından kendisine verildi.

Çankaya İlkokulu, Arnavutköy Amerikan Kız Koleji (günümüzde Robert Lisesi) ve İstanbul Üsküdar Kız Koleji'nde eğitim gördü. Rahatsızlığı nedeniyle öğrenimini yarıda bırakarak Heybeliada ve Viyana'da tedavi gördü; bir süre Fransızcasını ilerletmek için Paris'te bulundu. 1935'te Türk Hava Kurumu'nun Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu'na girdi. Ankara'da yüksek planörcülük brövelerini aldı. Yedi erkek öğrenci ile birlikte Kırım'a gönderilerek Koktebel Yüksek Planör Okulu'nda altı aylık yüksek planörcülük eğitimini tamamladı. Moskova'ya motorlu uçak okuluna gitmeyi planlarken manevi kız kardeşi Zehra'nın ölüm haberi üzerine ülkesine döndü.

Atatürk'ün ısrarları ile yeniden çalışmalara başlayan Gökçen, 1936'da Eskişehir Askeri Hava Okulu'na girdi ve burada Savmi Uçan ile Muhittin Bey'den özel uçuş eğitimi aldı. 25 Şubat 1936'da ilk defa motorlu uçak ile uçtu. O yıllarda kızlar askerî okullara alınmadığı için özel bir üniforma giydirilerek on bir ay boyunca eğitim gördü. Eskişehir'de 1. Tayyare Alayı'nda bir süre staj yaptı, avcı ve bombardıman uçakları ile uçtu; bu sırada Trakya ve Ege manevralarına katıldı.

1937 yılında Dersim Harekâtı'nın hava saldırısı safhasında yer aldı. Bu harekâtta gösterdiği üstün başarı sebebiyle Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Genelkurmay Başkanı'nın da katıldığı bir törenle kendisine Türk Hava Kurumu Murassa (İftihar) Madalyası verildi. 30 Ağustos 1937'de askerî uçuş brövesini aldı. 1937'de Hatay'ın Türkiye'ye katılması sürecinde Atatürk'ün emriyle Fransız elçisinin önünde havaya üç el ateş ederek kararlılık gösterdi; bu olayın ardından yine Atatürk'ün emriyle tutuklandı ve bir gün hapis yattı.

1938'de Balkan devletlerinin davetlisi olarak uçağıyla beş gün süren bir Balkan Turu yaptı. Vultee tipi bir uçakla İstanbul'dan havalanarak Atina, Sofya ve Belgrad'a gitti; Yugoslav Genelkurmay Başkanı tarafından "Beyaz Kartal" nişanı verildi. Bükreş'te bir gösteri uçuşu yaptıktan sonra 22 Haziran'da İstanbul'a döndü. Türkiye'ye dönüşünün ardından Türk Hava Kurumu Türkkuşu'na başöğretmen tayin edildi ve 1955'e kadar bu görevini sürdürdü. Türk Hava Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi oldu. Hayatı boyunca toplam 22 değişik hafif bombardıman ve akrobatik uçakla uçtu.

1940 yılında Hava Okulu'nda askerî coğrafya ve topoğrafya öğretmeni Üsteğmen Kemal Esiner ile evlendi ve eşine kendi soyadını verdi; ancak üç yıl sonra, 12 Ocak 1943'te eşini kaybetti. 1953 ve 1959'da davet üzerine ABD'ye giden Sabiha Gökçen, Türk toplumu ve Türk kadınını tanıttı. 1996'da havacılık kariyerinin en büyük ödülünü aldı. Amerikan Hava Kurmay Koleji'nin mezuniyet töreni için düzenlenen Kartallar Toplantısı'nın onur konuğu olarak katıldığı Maxwell Hava Üssü'ndeki törende "Dünya Tarihine adını yazdıran 20 havacıdan biri" seçildi. Gökçen bu ödüle layık görülen ilk ve tek kadın havacı oldu. Son uçuşunu 1996'da 83 yaşında iken Fransız pilot Daniel Acton eşliğinde Falcon 2000 uçağıyla yaptı. Ölümünden iki yıl önce Hukukun Egemenliği Derneği tarafından onuruna verilen törende kendisine adına bestelenen klasik rock opera tarzındaki eser dinletildi.

22 Mart 2001 tarihinde, Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde kalp yetmezliği sebebiyle 88 yaşında hayata gözlerini yumdu. Hayatı boyunca Türk havacılığına büyük katkılarda bulunan ve Türk kadınının dünyadaki statüsünü yükseltmek için çalışan Sabiha Gökçen'e Türk Hava Kurumu, Uluslararası Havacılık Federasyonu, Romanya Ordusu, ABD dahil olmak üzere çeşitli ordu, dernek ve kuruluşlardan toplam 30'un üzerinde nişan, liyakat madalyası, plaket ve bröve takdim edildi. Adı, İstanbul'un ikinci havalimanı olan Uluslararası Sabiha Gökçen Havalimanı'na verilerek onurlandırıldı.