Ömer Muhtar Yazıları

Ömer Muhtar Kimdir?

1858 yılında Zawiyat Zanzur, Libya'da dünyaya geldi. Libya'daki en büyük Arap kabileleri arasında sayılan Menife'ye mensup Gays ailesine mensuptu. İlk eğitimini babasından aldı. Ardından tahsil için kardeşi Muhammed ile birlikte Senusiler'in Zenzur Zaviyesi şeyhi Seyyid Hüseyin el-Garyani eş-Şemsi'nin yanına gönderildi ve eğitimini burada tamamladı.

Dini öğrenim gördü ve el-Kasr'daki Senusi aşiretinin lideri oldu. İtalyanların 1911'de Libya'ya çıkarma yapması üzerine Osmanlı subayları ve Senusi şeyhi Ahmed eş-Şerif es-Senusi önderliğinde başlayan direniş hareketine gönüllü olarak katıldı. Bu direniş esnasında Enver Bey (daha sonra Enver Paşa) ile çalıştı; aralarında bir silah arkadaşlığı bağı gelişti. Uşi Antlaşması'yla Osmanlı Devleti'nin Libya üzerindeki hakimiyeti sona erdi. İtalyan yönetiminin Trablusgarp'taki milliyetçi kuvvetler ve Berka'daki Senusilerle yaptığı uzlaşma görüşmeleri sonuçsuz kaldı ve Ömer Muhtar 1922'de İtalya'da iktidara gelen Faşistlerin Libya'yı sömürgeleştirme politikasına karşı 1923'te Berka'da yeni bir direniş hareketi başlattı.

Cebelü'l-Ahdar'da yaşayan aşiretlerden topladığı gerilla güçleriyle başarılı baskınlar gerçekleştirerek İtalyan kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdi. Mısır ve Sudan'dan gelen yardımların kesilmesine karşın, Bedevi köylülerin yardımıyla direnişini 1931'e kadar sürdürdü. 11 Eylül 1931'de bir çatışmada yaralanarak İtalyanlara esir düştü. General Rodolfo Graziani'nin başkanlığında bir savaş mahkemesince ölüme mahkûm edildi ve 16 Eylül 1931'de Saluk'ta asıldı.

Ölümünden sonra mirası çeşitli şekillerde yaşatılmıştır. 1961 yılında Omar Al-Mukhtar Üniversitesi kurulmuş, yüzü 1971'den bu yana Libya'nın on dinar banknotunda yer almaktadır. Son yılları Anthony Quinn, Oliver Reed ve Irene Papas'ın oynadığı Çöl Aslanı Ömer Muhtar (1981) filminde anlatılmıştır. 2009 yılında Libya lideri Muammer Kaddafi, Roma'ya yaptığı bir devlet ziyareti sırasında göğsüne Muhtar'ın İtalyan esaretinde çekilmiş bir fotoğrafını takmış ve ziyaret sırasında Muhtar'ın büyük oğlunu da yanında getirmiştir. 17 Şubat 2011'de başlayan Libya İç Savaşı ile birlikte Ömer Muhtar yeniden birleşik, özgür bir Libya'nın sembolü haline gelmiş ve Kaddafi karşıtı güçlerin çeşitli bayrak ve posterlerinde resmi yer almıştır. İsyancı milisler tugaylarından birine "Ömer Muhtar Tugayı" adını vermişlerdir. Ayrıca Ürdün'ün İrbid kentinde bir okula, Tampa, Florida'da bir mescide ve Kuveyt, Gazze, Kahire, Doha, Bizerte, Riyad, İrbid, Tanca gibi şehirlerdeki sokaklara adı verilmiştir. Türkiye'de 2023-2024 yılları arasında tabii'de yayımlanan Mahsusa: Trablusgarb adlı dizide Uğur Pektaş tarafından canlandırılmıştır.