Nursultan Nazarbayev Yazıları

Nursultan Nazarbayev Kimdir?

Nursultan Äbişulı Nazarbayev (Kazakça: Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев; Rusça: Нурсултан Абишевич Назарбаев; 6 Temmuz 1940), Kazak siyasetçi ve devlet adamıdır. Kazakistan Cumhuriyeti'nin ilk Devlet Başkanı ve kurucusudur. 24 Nisan 1990'da başladığı cumhurbaşkanlığı görevinden 19 Mart 2019'da istifa etmiştir. Günümüzde Türk Devletleri Teşkilatı ömür boyu onursal başkanıdır. Ayrıca "Elbaşı" (Türkçe: İlbaşı) unvanına sahiptir.

6 Temmuz 1940 tarihinde Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti Almatı yakınlarındaki Çemolgan'da doğmuştur. Lise öğrenimini bitirdikten sonra bir maden ocağına girip maden işçisi olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Ukrayna'ya gitti. 1962-65 yılları arasında Karagandı Üniversitesi Metalurji bölümünü dışarıdan okuyarak bitirdi. Aynı bölümün yüksek eğitim kısmına devam etti ve 1967'de mühendis metalurji uzmanı olarak mezun oldu. 1965 yılından itibaren Karagandı'da Metalurji İşletmesinde atölye danışmanı, yüksek ısılı fırınların gaz uzmanı ve ustabaşı olarak çalıştı.

Nazarbayev, Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne 1962'de katıldı. Haziran 1971'de Kazakistan Komünist Partisi'nin Temirtaw (Demirdağ) şubesinin sekreteri oldu. Ekim 1973'te Karagandı Metalurji İşletmesi başkan yardımcısı, Mart 1977'de Kazakistan Komünist Partisi Karagandı Şubesi başkan yardımcısı, Aralık 1979'da Kazakistan Komünist Partisi başkan yardımcısı, Mart 1984'te Kazakistan SSC Bakanlar Kurulu başkanı oldu. 22 Haziran 1989'da Kazakistan Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin birinci sekreterliğine seçildi. 22 Şubat - 24 Nisan 1990 tarihleri arasında Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti (devlet başkanı) olarak görev yaptı. 24 Nisan 1990'da Yüksek Sovyet tarafından Kazakistan'ın ilk cumhurbaşkanı seçildi.

1 Aralık 1991 tarihinde yapılan ilk cumhurbaşkanlığı seçiminde oyların %98,7'sini alarak Kazakistan'ın halk tarafından seçilen ilk devlet başkanı oldu. 29 Nisan 1995 tarihinde yapılan referandum ile görev süresi 2000 yılına kadar uzatıldı. 10 Ocak 1999 ve 4 Aralık 2005 tarihlerinde yapılan devlet başkanlığı seçimlerini sırasıyla oyların %79,78'ini ve %91,15'ini alarak kazandı.

2-3 Ekim 2009 tarihinde Nahcivan'da yapılan Türk Dili Konuşan Devlet Başkanları Zirvesi'nde Türk Dilli Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin (Türk Keneşi) kurulmasını teklif etmiş ve bu teklif oy birliğiyle kabul edilmiştir. Zirvede ayrıca Kazakistan'da bir Türk Dünyası Akademisi'nin kurulmasını teklif etti. Nazarbayev, 1992'den itibaren Türkiye'nin girişimleriyle yapılan zirvelerde Türk devletleri arasında bir işbirliği örgütü kurulmasını savunmuştur.

Nursultan Nazarbayev, 1962 yılında Sara Nazarbayeva ile evlendi. Dariga Nazarbayeva (d.1962), Dinara Nazarbayeva (d.1966) ve Aliya Nazarbayeva (d.1977) adlarında üç kızı vardır. Nazarbayev kendisini Müslüman olarak tanımlamaktadır. Kazak Türkçesi, Rusça ve İngilizce bilmektedir. Satybaldy (1947-1980) ve Bolat (1953) adında iki erkek kardeşi ve Anip adında bir kız kardeşi vardır. 16 Ağustos 2020'de torunu Aysultan Nazarbayev'in Londra'da kalp durmasından öldüğü bildirilmiştir. Haziran 2020'de COVID-19 testi pozitif çıkmış, Temmuz 2020'de iyileşmiştir. Ocak 2023'te Astana'daki Ulusal Bilimsel Kalp Cerrahisi Merkezi'nde başarılı bir kalp ameliyatı geçirmiştir.

Nazarbayev'in dünya ekonomisi, Kazakistan ekonomisi, sosyal, siyasi ve tarih hakkında birçok eseri bulunmaktadır. 2010 yılında Dünya Türkleri Asamblesi tarafından Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterilmiştir.