Niyazi Sayın Yazıları

Niyazi Sayın Kimdir?

Müzisyen, Türk Sanat Müziği saz sanatçısı, neyzen, ebru sanatçısı ve fotoğrafçıdır. 12 Şubat 1927'de İstanbul Üsküdar'da doğdu. Babası Resneli, annesi Manastırlı olan Niyazi Sayın, Üsküdar'ın Doğancılar (Türbe) semtinde ahşap bir evde doğdu ve üç kardeşin en küçüğüdür. İlk ve orta öğrenimini Paşakapısı'nda, liseyi Haydarpaşa ve Beyoğlu'nda tamamladı. İkinci Dünya Savaşı sebebiyle tahsilini yarıda bırakarak askerliğini eğitim alayında yaparken İstanbul Belediye Konservatuvarı'na devam etti. Öğrencilik yıllarında müziğin yanı sıra çeşitli spor dallarıyla da uğraştı. Lise çağında, seçmelerini en ön sırada kazandığı Fenerbahçe genç takımında bir süre futbol oynadı. Babası tarafından müziğe yönlendirildi; aileden gelen musiki birikimi sayesinde erken yaşta müzikle tanıştı. Okul döneminde ağız armonikası ve armonika çaldı. Cami musikisini öğrenmek için genç yaşlarından itibaren önemli bir çaba harcadı. 1947 yılında, semtlerinin camiinde okunan bir ikindi ezanını kimin okuduğunu öğrenmek için cami kapısına gitti ve burada müstakbel hocası Mustafa Düzgünman ile tanıştı; daveti üzerine Düzgünman'ın evindeki dinî eser meşklerine katılarak tasavvufla tanıştı. 4 Mart 1948'de ney sazına olan tutkusu onu Üsküdar Musiki Cemiyeti neyzenlerinden Emin Bey'le birlikte ney yapımcısı Osman Dede'ye götürdü ve bir sipürde ney aldı. İlk iki dersini Yenikapı Mevlevîhânesi Şeyhi Abdülbaki Dede'nin oğlu Neyzen Gavsi Baykara'dan aldı. Hezarfen Hattat Necmeddin Okyay, Niyazi Sayın'ı Resim Heykel Müzesi Müdürü ve Güzel Sanatlar Akademisi resim hocası Neyzen Halil Dikmen'e götürdü. İlk dersini 21 Ocak 1949'da alan Sayın, on beş yıl boyunca her Perşembe günü hocasıyla ney ve ahlak derslerine devam etti. Diğer hocası Mustafa Düzgünman'dan ilahilerin yanı sıra ebru, cilt yapımı ve fotoğrafçılık öğrendi; tespih yapımına ilgisi başladı. Hocası Neyzen Halil Dikmen'den neyin yanında resim dersleri aldı. 1950'li yıllarda Üsküdar Musiki Cemiyeti ve Neyzen Süleyman Erguner ile İstanbul Radyosu'nda saz eserleri icra etti. 1954 yılında İstanbul Radyosu Müzik Yayınları'nda görev aldı ve bu görevini 1956'ya kadar sürdürdü. 1956-1969 yılları arasında Münir Nurettin Selçuk'un arzusuyla İstanbul Belediyesi Konservatuvarı icra heyetinde görev yaptı. Ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nda Öğretim Görevlisi ve Nefesli Sazlar Ana Bilim Dalı Başkanı olarak çalıştı. 1980'de ABD'nin Seattle Üniversitesi'nde bir yıl boyunca dostu Tamburi Necdet Yaşar ile birlikte Türk Musikisi dersleri verdi ve Seattle Public'te iki ebru sergisi açtı. Aynı ikili, başta İngiltere, Almanya ve Fransa olmak üzere birçok yabancı ülkede Türk Musikisi konserleri verdi. Çok yönlü bir sanatçı ve zanaatçı olan Neyzen Niyazi Sayın, ebrudan fotoğrafa, tespihçilikten sedef kakmacılığına, elektronikten tornacılığa, balıkçılıktan gülcülüğe, ağaç işlerinden kuşçuluğa kadar geniş bir ilgi yelpazesine sahipti. Ney icra sanatında hocaları Mustafa Düzgünman ve Halil Dikmen'in yanı sıra Şeyh Hayrullah Efendi, Mızıkalı Muhiddin Efendi, Zekâî Dede'nin talebesi Kadırgalı Hüseyin Fahrettin Efendi, Hafız Ali Efendi, Kadıköylü Vahit Bey, Emin Ongan, Şefik Gürmeriç ve Mesut Cemil Bey'den feyz aldı. Halil Dikmen'den edindiği İstanbullu ney tavrının son temsilcisi olarak kabul edildi. Ney icrasında yeni kalıplar ve pozisyonlarla bir dönüm noktası teşkil etti. Perdeleri kullanmadaki titizliği, nefes hakimiyeti ve benzersiz legatosuyla bilinen Sayın, ney açarken yirmi altılı birim sistemine ilaveten kullandığı kaydırma sistemiyle de yenilikçi oldu. 2001'de "Sada: Niyazi Sayın", 2006'da "Türk Müziği Ustaları: Niyazi Sayın ve Necdet Yaşar" ve 2009'da "Kutbü'n – Nâyî: Niyazi Sayın" adlı kayıtları yayımlandı. 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü. 8 Ekim 2025'te İstanbul'da vefat etti.