Muhsin Ertuğrul Yazıları

Muhsin Ertuğrul Kimdir?

Muhsin Ertuğrul, 28 Şubat 1892’de İstanbul’da doğmuş Türk tiyatro sanatçısı, yönetmen, oyuncu ve yapımcıdır. Genç yaşta tiyatroya ilgi duyarak 1909’da ilk kez sahneye çıkmış, eğitim ve incelemeler için Paris, Berlin ve Moskova’da bulunmuştur. Darülbedayi’nin kuruluşuna katkı sağlamış; İstanbul Şehir Tiyatroları ve Devlet Tiyatrolarında yöneticilik yaparak Türk tiyatrosunun çağdaş ve kurumsal bir yapıya kavuşmasında önemli rol oynamıştır. Çocuk tiyatrosu, öğrenci matineleri, semt tiyatroları ve gezici tiyatro gibi birçok yeniliğin öncüsü olmuş; çok sayıda tiyatro salonunun açılmasına katkıda bulunmuştur.

Sinema alanında da öncü çalışmalar yapan Ertuğrul, 1922-1939 yılları arasında Türkiye’de film yapan başlıca yönetmen olmuş; “Ateşten Gömlek”, “Bir Millet Uyanıyor” ve “İstanbul Sokaklarında” gibi Türk sinema tarihinin önemli yapıtlarını çekmiştir. İlk sesli Türk filmlerinin hazırlanmasına öncülük etmiş, son sinema çalışması olan “Halıcı Kız”ı 1953’te yönetmiştir. Sanat yaşamı boyunca Goethe Madalyası ve Devlet Kültür Armağanı gibi önemli ödüllere layık görülen Muhsin Ertuğrul, 29 Nisan 1979’da İzmir’de hayatını kaybetmiş ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Filmografisi: Oyuncu olarak rol aldığı filmler: 1918: Beranien Düşesi / Berlin; 1922: Istırap / Samson; 1922: Boğaziçi Esrarı: Nur Baba / The Bosphorus Mystery; 1923: Ateşten Gömlek; 1923: Kız Kulesinde Bir Facia; 1928: Ankara Postası; 1940: Şehvet Kurbanı; 1942: Kıskanç. Yönetmenliğini yaptığı filmler: 1918: Kara Lale Bayramı; 1918: Şeytana Tapanlar; 1919: Samsun; 1922: İstanbul'da Bir Facia-i Aşk; 1922: İstanbul'da Izdırap; 1923: Zafer Yollarında; 1941: Kahveci Güzeli. Yapımcılığını üstlendiği filmler: 1919: Samsun; 1919: Otoritem boş; 1934: Aysel Bataklı Damın Kızı. Senaryo ve yönetmenliğini yaptığı filmler: 1922: Boğaziçi Esrarı; 1922: İstanbul'da Bir Facia-i Aşk; 1923: Kız Kulesi'nde Bir Facia; 1923: Ateşten Gömlek; 1923: Leblebici Horhor; 1924: Sözde Kızlar; 1928: Ankara Postası; 1931: İstanbul Sokaklarında; 1932: Kaçakçılar; 1932: Bir Millet Uyanıyor; 1934: Leblebici Horhor Ağa; 1935: Aysel Bataklı Damın Kızı; 1939: Bir Kavuk Devrildi; 1951: Evli mi Bekar mı; 1953: Halıcı Kız. Diğer önemli filmleri: 1919: Samson (Almanya'da); 1925: Tamilla (SSCB'de); 1926: Spartakus (SSCB'de); 1926: Beş Dakika (SSCB'de); 1929: Ankara Postası (İngiltere'de); 1938: Aynaroz Kadısı; 1939: Allah'ın Cenneti; 1939: Tosun Paşa; 1940: Şehvet Kurbanı; 1941: Kahveci Güzeli; 1945: Yayla Kartalı; 1946: Harman Sonu; 1947: Kızılırmak Karakoyun. Sanat yönetmeni olarak: 1923: Aysel Bataklı Damın Kızı. Kitapları: 1975: "İnsan ve Tiyatro Üzerine Gördüklerim" (anılar); 1989: "Benden Sonra Tufan Olmasın: Muhsin Ertuğrul'un Anıları" (Haz: Özdemir Nutku, Efdal Sevinçli).