Mercan Dede Yazıları

Mercan Dede Kimdir?

Mercan Dede (Arkın Allen, Arkın Ilıcalı), 1966 yılında Bursa'da doğdu. Dünyaca ünlü Türk neyzen, besteci, yapımcı ve DJ. Sufi müziğini etnik enstrüman ve sanatçılarla zenginleştirip, elektronik müzikle harmanlamıştır. Susheela Raman, Dhafer Youssef, Sheema Mukherjee, Azam Ali, Ceza ve Hugh Marsh gibi isimlerle çalışmıştır.

Müzik eğitimini geleneksel yollardan tasavvuf müzik ustalarından aldı; öğretmenleri arasında Usta Nezih Uzel ve ney sanatçısı Ömer Erdoğdular sayılabilir. Ayrıca büyük ney üstadı Niyazi Sayın'dan ebru sanatını öğrendi ve ondan fazlasıyla etkilendi. Ebru sanatını eğitmen olarak Concordia Üniversitesi'nin Studio Arts programında devam ettiren Mercan Dede, 1997 yılında Kanada'ya göç etti. Kanada'da güzel sanatlar üzerine lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı; aynı üniversitede başladığı öğretim üyeliğine müzik çalışmalarının ağırlık kazanması sebebiyle ara verdi. Yaşamını Kanada'nın Montreal kentinde ve İstanbul'da sürdürmektedir. The University of Saskatchewan'da Profesör David Kaplan ile dünya müziği üzerine çalıştı.

Candan Erçetin'in Fransızca söylediği "Parole", "Milord" ve "Şehir" (yalnızca Arapça ilahisi) şarkılarını, Ceza'nın "Şeytan" ve "Âb-ı Nafi" şarkılarını besteletmiştir. 2004 yılının Ağustos ayında Candan Erçetin ve Ceza'nın şarkısı olan "Şehir"in video klibi için Almanya'nın Hamburg kentine gitmiştir. Ayrıca MEB'in 24 Temmuz 2006 tarihinde yenilenen İlköğretim 7. Sınıf Müzik dersi müfredatında yer almıştır. Sanatçı, "Mercan Dede" ismini, İhsan Oktay Anar'ın Kitab-ül Hiyel adlı romanındaki "Mercan Dede" karakterinden almıştır.

Müzik hayatına kendi yaptığı plastik su borusu ile başlayan Mercan Dede, 1990'dan bu yana değişik Sufi gruplar ile Avrupa, Kanada, ABD ve Türkiye'de müzik çalışmalarına devam etmektedir. "Mercan Dede Ensemble" grubu 1997 yılında kuruldu. İlk albümü "Sufi Dreams", 21 Temmuz 1998'de Golden Horn plak şirketi tarafından yayımlandı. 2. albümü "Journey's of a Dervish" 1999 yılında çıktı. Reji ve koreografisini Beyhan Murphy'nin gerçekleştirdiği "Seyahatname 2001" adlı gösteri için bestelenen müziklerden oluşan Seyahatname albümü Doublemoon etiketiyle yayınlandı. Yeni projesi Secret Tribe ile 2002 yılında "Nar" albümünü çıkardı. 5. albümü "Su" Ağustos 2004'te piyasaya çıktı. Kasım 2007'de çıkardığı ve Celaleddin-i Rumî'nin 800. doğum yıldönümüne atfen "800" olarak adlandırdığı albümü Avrupa Dünya Müziği Listesi'nde 2008 yılının Nisan ayında birinci sıraya yükseldi.

Ödülleri ve onurları:
- 2001 - Uluslararası Montreal Jazz Festivali'nde sahne aldı.
- 2003 - Montreux Jazz Festivali (İsviçre), JazzaVienne (Fransa), Etnosur (İspanya), World Roots Festival (Hollanda), Popdeurope (Almanya)'da sahne aldı.
- 2003 - BBC Radio 3 Awards'ta "Orta-Doğu ve Kuzey Afrika" ile "Club Global" olmak üzere iki dalda ödüle aday gösterildi.
- 2004 - "Güldestan Projesi" Müzik Direktörlüğü.
- 2004 - Malta Dünya Müzikleri Festivali'ne katıldı.
- 2006 - Nefes (Breath) albümü, WMCE (World Music Charts Europe) listesinde birinci oldu.
- 2008 - 800 albümü, Nisan ayında WMCE listesinde bir numaraya yükseldi ve Mayıs ayında da birinciliğini koruyarak iki ay üst üste birinci sırada yer aldı.
- 2008 - 800 albümü, WOMEX'in her sene seçtiği yılın en iyi 20 albümü sıralamasında 1. sırada yer alarak "Yılın en iyi dünya müziği albümü" seçildi.
- 2008 - Moda devi Ralph Lauren, İlkbahar 2009 Koleksiyonu'nun tanıtımında Mercan Dede'nin "Nefes" albümünden "Napas" adlı parçasını kullandı.
- 2009 - World Music Charts Europe'ta 913 aday arasından 2008'in En İyi 2. albümü olarak gösterildi.