Mahmud Ahmedinejad Yazıları

Mahmud Ahmedinejad Kimdir?

Mahmud Ahmedinejad (Farsça: محمود احمدی‌نژاد, romanize: Mahmud Ahmadinezhâd; d. 28 Ekim 1956, Aradan) ya da doğum adıyla Mahmud Sabbağiyan, 2005 ile 2013 yılları arasında İran'ın altıncı cumhurbaşkanı olarak görev yapmış İranlı bir siyasetçidir. İdeolojik olarak ilkeselci ve milliyetçi bir çizgide konumlanmıştır. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi olan Ahmedinejad, İran'ın nükleer programının güçlü destekçilerinden biri olarak öne çıkmıştır. Ülkedeki muhafazakâr siyasi grupların koalisyonu niteliğindeki İslami İran İnşaatçılar İttifakı'nın başlıca siyasî lideri olmuştur.

1976 yılında ülke genelinde yapılan üniversite giriş sınavında 132'nci olarak İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nin inşaat mühendisliği bölümüne girmiştir. Tahran Belediye Başkanlığı'ndan önce İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapmaktaydı. Tahsilini de bu üniversitede yapmıştır. Tahran'a 400 km uzaklıktaki Erdebil Eyaleti'nin valilik makamına atanmış aynı zamanda Tahran'daki İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden verilen PhD diploması, doktora ve valiliğin yanında yaptığı öğretim üyeliği görevine karşı profesör unvanı bulunmaktadır.

Cumhurbaşkanı seçilmeden önceki dönemde, 3 Mayıs 2003 ile 28 Haziran 2005 arasında Tahran belediye başkanlığı yapmıştır. Mesleği inşaat mühendisliğidir. 24 Haziran 2005 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda seçilmiş, 3 Ağustos 2005'te art arda 8 yıllık cumhurbaşkanlığı süresini doldurduğu için makamından çekilen Muhammed Hatemi'nin yerine cumhurbaşkanlığına başlamıştır.

Siyasi güç zeminini İran inşaat sektörünün lobi kuruluşu olan İslami İran İnşaatçılar İttifakı'ndan (Abadgaran) aldığı kabul edilmektedir. Abadgaran, İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda iki aday arasında (Ahmedinejad ve Muhammed Bager Galibaf) bölünmüş, ikinci turda Ahmedinejad'ın arkasında toplanmıştır. Böylece, 1000 kadar adayın İran Anayasa Muhafızları Konseyi tarafından elenmesinden sonra ilk tura katılabilen 7 aday arasında en fazla oyu almış bulunan (Ahmedinejad ilk turda % 19.48 oranında oy almıştı) eski cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani'ye karşı ikinci turda teke tek yarışarak oyların % 61.69'unu elde etmiştir. Muhalifleri seçime hile karıştığı ithamlarını dile getirmişlerdir. İkinci tura İranlı seçmenlerin % 59'u katılmıştır.

Hakkındaki genel yargı İslamcı ve popülist görüşleri savunan bir dini muhafazakâr olduğu yönündedir. Sade yaşantı tarzının, iyi eğitim mazisi ile dürüst politikaları kaynaştırdığı imajının ve popülist görüşlerinin İran toplumunun fakir tabakaları nezdinde popülerlik kazanmasına yol açtığı belirtilmektedir. 'Yapılabilir ve yapabiliriz' sloganı etrafında oluşturulmuş Cumhurbaşkanlığı programının belirsizlikler içerdiği görüşleri ortaya atılmıştır. Hedeflerinden biri İran'ın petrol gelirlerinin fakir halka yansıtılmasıdır.

Cumhurbaşkanlığı döneminde Ahmedinejad, hem İran'da hem de uluslararası alanda tartışmalı bir figür hâline gelmiştir. Ülke içinde özellikle ekonomi politikaları nedeniyle eleştirilmiştir. Kuzey Amerika ve Avrupa'daki çeşitli kuruluşlar tarafından insan haklarını ihmal etmekle suçlanmıştır. İran dışında ise başta İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere bazı Batılı ve Arap ülkelere yönelik sert söylemleri nedeniyle tepki görmüştür. 2007 yılında ülkenin yakıt tüketimini azaltmak amacıyla benzin kotalama planını yürürlüğe koymuş, özel ve kamu bankalarının uygulayabileceği faiz oranlarını düşürmüştür. İran'ın nükleer programını açık biçimde desteklemiştir. 2009'da ikinci kez cumhurbaşkanı seçilmesi geniş çapta tartışmalı bulunmuş ve ülke içinde kitlesel protestolara yol açmıştır. Ahmedinejad, İsrail'in yakın gelecekte ortadan kaldırılacağını defalarca dile getirmiş, Holokost'u bir "mit" olarak nitelendirmiştir.

İkinci döneminde Ahmedinejad, Parlamento'daki reformcular ve geleneksel muhafazakâr gruplarla güç mücadelesine girmiş, ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu ile de çeşitli konularda görüş ayrılıkları yaşamıştır. İstihbarat Bakanı Gulam Hüseyin Muhsini-Ejei'yi görevden alması ve tartışmalı danışmanı İsfendiyar Rahim Meşai'ye verdiği destek, onu Ali Hamenei ile karşı karşıya getirmiştir. 14 Mart 2012'de Ahmedinejad, cumhurbaşkanlığı icraatları hakkında soruları yanıtlamak üzere İslami Şûra Meclisi'ne çağrılmış ve İran İslam Cumhuriyeti tarihinde Meclis'e ifade vermeye çağrılan ilk cumhurbaşkanı olmuştur. İran Anayasası gereği iki dönemle sınırlı olan görev süresinin sonunda, Meşai'nin cumhurbaşkanlığı adaylığını desteklemiştir. 2013 yılında Hasan Ruhani, Ahmedinejad'ın halefi olarak cumhurbaşkanı seçilmiştir.

12 Nisan 2017'de Ahmedinejad, Ali Hamenei'in itirazlarına rağmen 2017 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde üçüncü kez aday olmayı planladığını açıklamış, ancak adaylığı Anayasayı Koruma Konseyi tarafından reddedilmiştir. 2017-18 İran protestoları sırasında mevcut İran hükûmetini eleştirmiştir. 2021 cumhurbaşkanlığı seçimleri için ikinci kez aday kaydı yaptırmaya çalışmış, fakat yine Anayasayı Koruma Konseyi tarafından engellenmiştir. 2024 İran cumhurbaşkanlığı seçimleri için adaylığını kaydettirmiş, bu başvuru da sonrasında reddedilmiştir.

Ahmedinejad evli ve iki kızı ve iki oğlu vardır. Oğullarından biri Amirkabir Teknoloji Üniversitesi'ni (Tahran Politeknik) okumuştur.