Garo Paylan Yazıları

Garo Paylan Kimdir?

Garo Paylan (d. 3 Ekim 1972, İstanbul), Türkiye Ermenisi eğitimci ve siyasetçi. TBMM 25, 26 ve 27. dönem milletvekilidir. Selina Doğan ve Markar Esayan ile birlikte, elli yılı aşkın bir süre sonra TBMM'ye giren ilk Ermeni milletvekillerinden biri olmuştur.

Aslen Malatyalı olan Ermeni bir ailenin üç çocuğundan ortancası olarak 3 Ekim 1972'de İstanbul'da doğdu. Kuşaklardır ayakkabıcı olan ailesi, 1969'da Malatya'dan İstanbul'a göç etmiş ve kendisine dedesi Yemenici Garabet'in adının kısa hâli olan Garo adını vermişti. Eğitim hayatını İstanbul'da sürdüren Paylan, üniversiteyi İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi'nden mezun olarak tamamladı. Bir dönem iş adamı olup Yeşilköy Ermeni Okulu'nda yöneticilik yaptı ve Ermeni okullarının bağlı olduğu cemaat vakıfları tarafından kurulan eğitim komisyonunda koordinatör olarak görev aldı. Ana dil temelli çok dilli eğitimin gelişimi için projeler yönetti. Bir Hristiyan olan Paylan, nüfus cüzdanının din kısmında Hristiyan yazdığı için çocukluğundan beri gittiği kurumlarda birçok kez ayrımcılığa uğradığını belirtti.

İlk olarak 2011 yılında Barış ve Demokrasi Partisi'ne (BDP) katıldı ve partinin kampanya destekçilerinden biri oldu. Daha sonra parti içinde Ermenilerin çıkarlarını temsil etti ve Halkların Demokratik Kongresi'ni kuran diğer aktivistlere katılarak Merkez Komite üyesi oldu. Halkların Demokratik Partisi'nin (HDP) kurucu üyelerinden biri oldu ve partinin merkez komitesinde yer aldı.

Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi'nin İstanbul'da üçüncü bölge ikinci sıradan milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi ve böylece TBMM tarihinde 54 yıl sonra meclise giren Ermeni milletvekillerinden biri oldu. Kasım 2015 genel seçimlerinde de HDP'nin İstanbul milletvekili seçildi.

13 Ocak 2017'de Türkiye parlamentosunda "1913-23 döneminde dört halkı kaybettik. Ermenileri, Rumları, Süryanileri, Yahudileri kaybettik. Büyük katliamlarla, soykırımlarla bu topraklardan ya sürüldüler ya mübadelelere uğradılar. Bir zamanlar yüzde kırktık, bugün binde biriz. Herhalde başımıza bir iş geldi ki -ben adına soykırım diyorum, siz ne derseniz deyin- bugün binde biriz." cümlelerini kurarak yaptığı konuşmada soykırım sözcüğünü kullanması AKP, CHP ve MHP milletvekilleri tarafından tepkiyle karşılandı; konuşmaya cevaben söz alan bu üç partinin grup başkanvekilleri Ermeni Soykırımı'nın olmadığını söyleyerek Paylan'ın parlamento iç tüzüğünün 161. maddesi gereğince cezalandırılmasını talep etti. Bunun üzerine Paylan'a "Türkiye Cumhuriyeti'ne veya onun anayasa düzenine sövmek, meclis yapıları yahut eklentileri içinde yasak bir eylemde bulunmak" gerekçesiyle üç birleşimden uzaklaştırılma cezası verildi ve sözlerin meclis tutanaklarından da silinmesi kararlaştırıldı. 161. maddeye göre cezalandırılmasını anlam veremediğini söyleyen Paylan, olayla ilgili olarak "Hakaret içermeyen, tarihi bir tez ortaya koyan bu konuşmama gösterilen tahammülsüzlük, yeni milliyetçi cephenin özgürlükleri ne kadar daralttığını, daraltacağını gösteriyor." yorumunu yaptı. Ayrıca cezanın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

2 Mayıs 2016 tarihinde anayasa reformu toplantısı sırasında bir kavga yaşandı ve Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, Garo Paylan'ı bir önceki hafta yaşanan kavgayı başlatmakla suçladı. Paylan, Bozdağ'ın sözlerinin iftira olduğunu söyleyerek karşılık verdi. Olayın ardından Paylan, Ermeni kimliği hakkında birçok ırkçı söylemde bulunulduğunu ve kendisine yönelik saldırının planlı olduğunu söyledi. Türkiye İnsan Hakları Derneği Paylan'a yönelik şiddeti kınayan bir açıklama yayınladı.

Partideki iki dönem sınırlaması nedeniyle 2023 genel seçimleri için HDP'den yeniden aday gösterilmedi.

Paylan, milletvekili seçildikten sonra Ermeni Soykırımı'nın inkârına karşı mücadele edeceğini belirtti ve Ermeni Soykırımı'nın Türkiye'de tanınmasını talep etti. Nisan 2016'da Ermeni Kırımı'nın 101. yıldönümü vesilesiyle mecliste yaptığı konuşmada, tehcir edilen ve öldürülen Osmanlı Ermenisi siyasetçilerin isimlerini saydı. Nisan 2021'de TBMM'de yaptığı bir konuşmada aynı şekilde Türkiye'nin Ermeni Kırımı'nı kabul etmesini talep etti. Paylan ayrıca Talat Paşa'nın anısına meydanlara isim verilmesine karşı çıkmakta ve bunu Almanya'da Adolf Hitler anısına sokaklara isim verilmesine benzetmektedir.

2020'de Dağlık Karabağ'daki savaş sırasında, Adalet ve Kalkınma Partisi yönetimini, çatışmaya diplomatik bir çözüm bulmakla görevli Minsk Grubu'nun bir üyesi olmasına rağmen savaştan yana olmakla eleştirdi. Türkiye'de "kaybedilen" yakınlarının nerede olduğuna dair cevaplar talep eden Cumartesi Anneleri hareketini desteklemektedir. 1 Kasım 2022 tarihinde Erivan'da düzenlenen "2022 Gökkuşağı Forumu" sırasında Paylan, "Ermenistan demokratik bir ülke olmak istiyorsa LGBTIQ haklarına saygı göstermelidir" dedi.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, 17 Mart 2021 tarihinde Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak Paylan ve diğer 686 HDP'li siyasetçi için beş yıl süreyle siyasi yasak talep etti. Dava, HDP'nin PKK ile örgütsel bağlantısı olduğu iddiasıyla kapatılması talebiyle birlikte açılmıştı.