Fuat Sezgin Yazıları

Fuat Sezgin Kimdir?

Bitlis'te 24 Ekim 1924'te dünyaya gelen Fuat Sezgin, Erzurum'da ortaokulu ve liseyi bitirip 1943'te İstanbul'a geldi. İstanbul Üniversitesi Şarkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nde alanında en tanınmış uzmanlardan Alman şarkiyatçı Helmut Ritter'in öğrencisi olan Sezgin, Ritter'in tavsiyesi üzerine İslam bilimlerine yöneldi. 1950'de Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde "Buhari'nin Kaynakları" adlı doktora tezini tamamladı. Bu teziyle hadis kaynağı olarak İslam kültüründe önemli bir yere sahip olan Buhari'nin, bilinenin aksine sözlü kaynaklara değil yazılı kaynaklara dayandığı tezini ortaya attı. 1954'te İslam Araştırmaları Enstitüsü'nde doçent oldu ve burada Zeki Velidi Togan ile çalıştı.

27 Mayıs 1960 askeri darbesi sırasında üniversiteden uzaklaştırılan ve 147'ler olarak bilinen akademisyenler arasında yer alan Sezgin, Türkiye'den ayrılarak Almanya'ya gitti. 1961'de Frankfurt'taki Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi'nde misafir doçent olarak dersler verdi. Cabir ibn Hayyan konusunda 1965'te yazdığı ikinci doktora tezini Frankfurt Üniversitesi Institut für Geschichte der Naturwissenschaften'a sundu ve aynı yıl profesör unvanını kazandı. Yine 1965'te kendisi gibi şarkiyatçı olan Ursula Sezgin ile evlendi. Kızı Hilal, 1970'te dünyaya geldi.

İnsanlık tarihinin başlangıcından bugüne kadar sahasında yazılan en kapsamlı eser olan Arap-İslam Bilim Tarihi'nin ilk cildini 1967'de tamamlayan Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums (GAS) adlı 13 ciltlik eserinin son cildini 2000 yılında yayımladı. Suudi Arabistan Kral Faysal Vakfı'nın İslami Bilimler Ödülü'nü 1978 yılında ilk alan kişi oldu. 1982 yılında J. W. Goethe Üniversitesi'ne bağlı Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nü ve 1983'te de bu enstitünün müzesini kurarak direktörlüğünü üstlendi. Müzede İslam kültür çevresinde Müslüman bilginler tarafından yapılmış aletlerin ve bilimsel araç gereçlerin yazılı kaynaklara dayanarak yaptırdığı numuneleri sergiledi. Müzedeki objeleri tanıtmak için hazırladığı Wissenschaft und Technik im Islam (İslam'da Bilim ve Teknik) adlı kataloğu 2003 yılında yayınladı.

Süryanice, İbranice, Latince, Arapça ve Almanca dahil 27 dili çok iyi derecede bilen Sezgin, bilimsel araç ve gereçlerin benzerlerini yaptırarak 25 Mayıs 2008 tarihinde İstanbul İslam, Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin açılmasında öncü rol oynadı. İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin faaliyetlerini desteklemek amacıyla 2010'da Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Araştırmaları Vakfı kuruldu. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi bünyesinde kurulan Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Enstitüsü ise 2013 yılında faaliyetlerine başladı.

Uluslararası çeşitli akademilerin üyesi olan Prof. Dr. Fuat Sezgin, Kahire Arap Dili Akademisi, Şam Arap Dili Akademisi, Fas Rabat Kraliyet Akademisi, Bağdat Arap Dili Akademisi ve Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyeliği gibi birçok önemli ödül ve nişana layık görüldü. Erzurum Atatürk Üniversitesi, Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi tarafından kendisine fahri doktora unvanı verildi. Ayrıca Frankfurt am Main Goethe Plaketi, Almanya Birinci Derece Federal Hizmet Madalyası, Almanya Üstün Hizmet Madalyası, İran İslami Bilimler Kitap Ödülü, Hessen Kültür Ödülü ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibidir. Prof. Dr. Fuat Sezgin'in öncülüğünde kurulan İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi, üstün nitelikli eser ve özgün çalışmalarından dolayı kurum statüsünde Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 Özel Ödülü'ne layık görüldü.

Fuat Sezgin, 30 Haziran 2018'de sağlık sorunları nedeniyle tedavi gördüğü İstanbul'da 93 yaşında öldü. Cenazesi Fatih Camii'nde düzenlenen cenaze namazının ardından Gülhane Parkı içerisindeki İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi'nin önünde ayrılan kısma defnedildi. Ölümünden sonra adı Silivri'de bir fen lisesine, Şehir Hatları'nda görev yapan Caddebostan vapuruna, Çayırova'da bir ilkokula ve Dokuz Eylül Üniversitesi Merkez Kütüphanesi'ne verildi. Cumhurbaşkanlığı'nın 2018/6 sayılı Genelgesi ile 2019 yılı "Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı" olarak kabul edildi.