Erdal Eren Yazıları

Erdal Eren Kimdir?

Erdal Eren (25 Eylül 1961, Şebinkarahisar, Giresun - 13 Aralık 1980, Ulucanlar Cezaevi, Ankara), 12 Eylül Darbesi öncesinde bir askeri inzibat erini öldürdüğü suçlamasıyla hüküm giyen ve darbeden sonra asılarak idam edilen Halkın Kurtuluşu ve Türkiye Devrimci Komünist Partisi üyesi militan ve Ankara Yapı Meslek Lisesi öğrencisidir. 12 Eylül Darbesi'nden sonra 1980-1984 arasında idam edilen 50 mahkûmdan biridir.

Yurtsever Devrimci Gençlik Derneği üyesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi öğrencisi Sinan Suner, 30 Ocak 1980 tarihinde Milliyetçi Hareket Partili Bakan Cengiz Gökçek'in koruması Süleyman Ezendemir tarafından vurularak öldürüldü. Erdal Eren, Suner'in öldürülmesini protesto etmek için 2 Şubat 1980 günü Ayrancı Mahallesi'ndeki Hoşdere Caddesi'nde düzenlenen gösteriye silahlı olarak katıldı. Kendi ifadesiyle "kitlesini koruma görevi" üstlendi. Gösteriye müdahale eden askerlere ateş açtı ve çıkan çatışmada piyade er Zekeriya Önge öldürüldü. Erdal Eren, olay yerinde kalaslar arasında gizlenirken yakalandı ve tabancası bulundu. Yargılanarak suçu sabit bulundu.

Nüfustaki doğum kaydı 25 Eylül 1961 olan Erdal Eren'in, ailesinin nüfusa büyük yazdırdığı yönündeki ifadesi üzerine fizyolojik olarak 18 yaşından küçük olduğu ve gerçek yaşının tespiti için kemik grafilerinin çekilerek tıbbi tespit yapılması istendi. Askeri Yargıtay Daireler Kurulu, "doğum tarihinde bir ihtilaf olmadığı" gerekçesiyle bu talebi kabul etmedi ve cezayı onayladı. Erdal Eren'in babası, 21 Kasım 1980'de Kenan Evren'e yazdığı mektupta suç tarihinde oğlunun 18 yaşını 3 ay geçtiğini ifade etti.

Erdal Eren, idam edilmeden 16 saat önce kendisini ziyaret eden gazeteciler Savaş Ay ve Emin Çölaşan'a, "avukatıyla görüştürülmediğini, 18 yaşının altında olmasına rağmen idam edilmek istendiğini, yaşının 18'den küçük olduğunu tespit edecek olan kemik testi yapılması talebinin kabul edilmediğini, vurduğu söylenen jandarma erine çok uzaktan ateş açtığını ama otopside yakın atışla öldüğünün kanıtlandığını, kendisini ibret olsun diye asacaklarını ve ölümden korkmadığını" söyledi. Ağabeyi Erkan Eren, Erdal'ın Mamak Askeri Cezaevi'nde tutuklu kaldığı dönemde gördüğü ağır işkencenin izlerine tanık olduğunu dile getirdi. Erdal'ın idam edildiği tarihte yaşının 18'den küçük olduğunu belirten Erkan Eren, infazı radyodan öğrendiklerini ve Erdal'ın kimsesizler mezarına gömülmek istediğini söyledi.

Erdal Eren, 2 Şubat 1980'de yakalanmasının ardından idam istemiyle açılan davada yargılandı. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 1 Numaralı Askerî Mahkemesi tarafından 19 Mart 1980'de ölüm cezasına çarptırıldı. Hakkındaki idam kararı Askerî Yargıtay 3. Dairesi tarafından önce usul yönünden, daha sonra ise esastan bozuldu. Askerî Yargıtay Başsavcısı'nın itirazı sonucu dosya Askerî Yargıtay Daireler Kuruluna gitti ve kurul, mahkeme kararını uygun görerek idamı 20 Kasım 1980'de onadı. Karar, 12 Aralık 1980'de Kenan Evren başkanlığındaki Millî Güvenlik Konseyi tarafından onaylandı ve Eren, 13 Aralık 1980'de Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi'nde asılarak idam edildi. Son sözleri, "Kahrolsun faşist diktatörlük, yaşasın TDKP!" sloganı oldu. Cenazesi Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi.

Anısına bestelenen şarkılar arasında Edip Akbayram'ın "Metrisin Önü", Sezen Aksu'nun "Son Bakış" (sözleri Aysel Gürel'e, bestesi Onno Tunç'a ait), Ahmet Kaya'nın "Yaşamadın Sen", Duman'ın "Kolay Değildir", Teoman'ın "İki Çocuk" ve "On Yedi", Mor ve Ötesi'nin "Darbe", Grup Yorum, Selda Bağcan ve Edip Akbayram'ın "Büyü" (Gülten Akın'ın şiirinden bestelenmiştir), Gına'nın "Kırmızı Halı", Saian Sakulta Salkım'ın "Suç", Ali Ekber Eren'in "Ankara Adı Kara", Ali Asker'in "Şu Metrisin Önü" ve Ümmü Şen'in "Nenni" adlı eserleri bulunmaktadır. Hatırla Sevgili adlı dizide Erdal Eren'in hikâyesi anlatılmış, 6 Haziran 2008'de yapılan dizinin finalinde idamı konu edilmiştir. Zincirbozan adlı sinema filminde idam sahnesi canlandırılmıştır. Oğlunuz Erdal adlı belgesel film, Sinan Suner, Zekeriya Önge, Erdal Eren ve Ercan Koca'nın öyküsü üzerinden Türkiye'nin 1977-1984 arasındaki dönemini anlatır.