Edip Cansever Yazıları

Edip Cansever Kimdir?

8 Ağustos 1928’de İstanbul’un Fatih ilçesinin Soğanağa semtinde doğdu. Tam adı Ömer Edip Cansever’dir; Ömer adını ilk şiirleri ve ilk şiir kitabı dışında hiç kullanmadı. İlkokulu İstanbul’da 56’ncı İlkokul’da tamamladı. Ortaokul ve liseyi 1946 yılında İstanbul Erkek Lisesi’nde bitirdi. Yüksek Ticaret Mektebi’ne kaydoldu. Aynı dönemde babasının Kapalıçarşı’daki dükkânında çalışmaya başladı. 12 Nisan 1947’de Mefharet Hanım’la evlendi; bu evlilikten Nuran ve Ömer adında iki çocuğu oldu. 1950 yılında yedek subay olarak askerlik hizmetini tamamladı. Askerlik dönüşünde Kapalıçarşı’da babadan kalma dükkânda turistik eşya ve halı ticareti yapmaya başladı. 1954’teki Kapalıçarşı yangınında dükkânı yanınca Jak Salhoşvili ile ortak olup asma katlı bir başka dükkâna geçti; ortağı alım satım işlerini yönetirken Cansever tüm zamanını asma katta okuyup şiir yazmaya ayırdı. Kapalıçarşı’da otuz yıl geçirdi ve bu sürede dokuz şiir kitabı yayımlandı. 1964’te üyesi olduğu Türkiye İşçi Partisi’nden güncel politikadan anlamadığı gerekçesiyle ayrıldı. 1975 yılında antikacı dükkânını satarak ticari hayatını sonlandırdı; 1976’dan sonra yalnızca şiirle uğraştı. Kış aylarını İstanbul’da, yaz aylarını Akdeniz sahillerinde geçirdi. 1986 yılında Bodrum’a yerleşti; ancak yirmi gün sonra beyin kanaması geçirdi ve İstanbul’a getirildi. Acilen alındığı ameliyattan sağ çıkamayarak 28 Mayıs 1986’da İstanbul’da yaşamını yitirdi. 30 Mayıs 1986’da Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

İlk şiiri 1944’te İstanbul dergisinde yayınlandı. Yücel, Fikirler, Edebiyat Dünyası, Kaynak dergilerinde çıkan ilk gençlik şiirlerini “İkindi Üstü” kitabında topladı. Bu şiirlerde varlıklı, her şeye yaşama sevinciyle bakan bir gencin avarelikleri, duyguları ön plandaydı. 1951’de “Nokta” dergisini çıkardı; bu dergi genç şairlerle ve yazarlarla tanışmasını sağladı. İlk kitabından yedi yıl sonra yayınladığı “Dirlik Düzenlik” bu dönemin ürünüdür. Bu kitaptaki şiirlerde düşünceyi dil içinde eritmeye yönelen, özlü bir söyleyiş ve çarpıcı biçim arayan, toplumsal eleştiri için mizah aracını kullanan bir tutum görüldü. 1957’de yayınlanan “Yerçekimli Karanfil” ile kendisine özgü bir şiir evreni kurdu. İkinci Yeni akımının özgün örneklerini verdi. Yenilik, Pazar Postası, Yeni Dergi gibi dönemin sanat yayınlarında şiirsel canlılığı besleyen şairlerden biri oldu. Şiirinde zamanla sevinç yerini bunalıma, toplumsal dengesizlikleri eleştirme kaygısı yerini yıkıcı bir umutsuzluğa bıraktı. “Dize işlevini yitirdi” gerekçesiyle yeni arayışlara yöneldi. Şiirde tiyatrodan esinlenen diyaloglar kullandı. “Nerde Antigone”, “Tragedyalar”, “Çağrılmayan Yakup” bu dönemin ürünleridir. Yine de İkinci Yeni içindeki bazı şairler gibi anlamsızlığı savunmadı. Kapalı, anlaşılması güç, yine de anlamdan ayrılmayan bir şiire yöneldi. Çok farklı imgeler kullanırken bile düşünce öğesini göz ardı etmedi. Yapıtlarına tutarlı bir bütünlük kazandırdı. Şiirinde düzyazı olanaklarını kullanmaktan da çekinmedi. Yalnız şiirleriyle değil tepkileri ve yaşama biçimiyle de kendisinden söz ettirdi. Sürekli yazan, yayınlayan bir şair olarak ilgileri hep üstünde tuttu.

Sağlığında yayımlanan son kitabı “Oteller Kenti” oldu. 1985-1986 yılları arasında yazdığı fakat yayımlanmayan şiirleri, bazı düzyazıları, hakkında yazılanlar ve bazı konuşmalar, ölümünden sonra “Gül Dönüyor Avucumda” (1988) başlığıyla neşredildi. 1990’da yayımlanmış tüm şiir kitapları, “Yerçekimli Karanfil/Toplu Şiirleri I” ve “Şairin Seyir Defteri/Toplu Şiirleri II” başlığıyla yeniden yayımlandı. 2005’te bütün şiirleri, “Sonrası Kalır I-II” başlığıyla Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlandı. Çeşitli dergilerde yayımlanan ancak şiir kitaplarına almadığı şiirleri, Mehmet Can Doğan tarafından derlendi ve 2009’da “Öncesi de Kalır” başlığıyla neşredildi. Düzyazıları arasında “Gül Dönüyor Avucumda” (1987, ölümünden sonra) ve “Şiiri Şiirle Ölçmek: Şiir Üzerine Yazılar, Söyleşiler, Soruşturmalar” (2009, hazırlayan: Devrim Dirlikyapan, Yapı Kredi Yayınları) yer alır. Ödülleri: 1958 Yeditepe Şiir Armağanı (“Yerçekimli Karanfil”), 1977 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü (“Ben Ruhi Bey Nasılım”), 1981 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü (“Yeniden”).