Beşşar Esed Yazıları

Beşşar Esed Kimdir?

Beşşar Esad, 11 Eylül 1965'te Şam'da Arap Alevi inancına mensup bir ailede dünyaya geldi. Suriye Cumhuriyeti'nin 18. cumhurbaşkanı olarak görev yapmış olup, Baas Partisi'nin genel sekreteri ve bir önceki başkan Hafız Esad'ın oğludur. Şam Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1988 yılında mezun olan Beşşar Esad, göz hastalıkları alanında çalışmalarını sürdürmüş; bu alanda eğitimine devam etmek için 1992 yılında İngiltere'ye giderek Londra'da oftalmoloji ihtisasını tamamlamıştır. Asıl mesleği ve uzmanlık alanı göz doktorluğudur.

1994 yılında ağabeyi Basil Esad'ın bir trafik kazası sonucu ölmesi üzerine Suriye'ye geri dönen Beşşar Esad, babası Hafız Esad'ın halefi olması için eğitildi. Suriye ordusuna giren Esad, 1999'da Cumhuriyet Muhafızları'nda albay rütbesine yükseldi. Babasının ölümüyle birlikte yerine geçen geçici Cumhurbaşkanı Abdülhalim Haddam tarafından 11 Haziran 2000'de silahlı kuvvetlerin başına geçirildi. Babasının ölümünden sonra parlamento, cumhurbaşkanlığı için gerekli olan 40 yaş sınırını 34'e indirdi ve Beşşar Esad, 10 Temmuz 2000'de %97,29 oy oranıyla Suriye Cumhurbaşkanı seçildi. Aynı yıl üst düzey bankacı Esma Ahras'la evlendi.

Suriye-Lübnan ilişkilerinin gerginleştiği 1995 yılında Lübnan dosyasını ele alan Beşşar Esad'ın, 1998 yılında Emil Lahud'un Lübnan Cumhurbaşkanı olması konusunda gayret gösterdiği söylenmektedir. Suriye-İsrail ilişkileri konusunda başkanlığı ele almasından itibaren babasının yolunu sürdüren Beşşar Esad, çeşitli uluslararası konferanslarda İsrail ve ABD aleyhtarı konuşmalarıyla dikkatleri çekmiş; diğer Arap ülkelerinden farklı bir görüntü sergilemiştir. 11 Eylül olayları sonrası ABD-Suriye ilişkileri giderek gerginleşmiş; ABD, Suriye'yi teröre destek vermekle suçlamıştır. İki ülke arasındaki ilişkiler Lübnan eski Başbakanı Refik Hariri'nin 2005'te öldürülmesi sonrası çıkmaza girmiş; ABD, BM Güvenlik Konseyi'nin 1559 sayılı kararıyla Suriye askerlerinin Lübnan'dan çıkmasını sağlamıştır.

2011 yılında Suriye İç Savaşı'na yol açan Arap Baharı protestocularına yönelik baskıların ardından Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve Arap Birliği'nin çoğunluğu Esad'a istifa çağrısında bulundu. Esad rejimi, iç savaş boyunca çok sayıda savaş suçu işledi ve kimyasal silahlarla saldırılar gerçekleştirdi. En ölümcül kimyasal saldırı, 21 Ağustos 2013'te Guta'da gerçekleştirilen ve yüzlerce kişinin ölümüne yol açan sarin gazı saldırısıdır. Birleşmiş Milletler soruşturmaları, Esad rejimini 2017 Han Şeyhun ve 2018 Duma kimyasal saldırılarından sorumlu buldu. Fransa, 15 Kasım 2023'te Suriye'de sivillere karşı yasaklı kimyasal silahların kullanılması nedeniyle Esad hakkında tutuklama emri çıkardı.

Kasım 2024'te Suriyeli muhaliflerden oluşan bir koalisyon, Esad'ı devirmek amacıyla saldırılar düzenledi. Muhalif birlikler 8 Aralık 2024'te Şam'a girerken Esad, Moskova'ya kaçtı ve Rusya hükümeti tarafından kendisine siyasi sığınma hakkı verildi. Aynı gün Şam muhalif güçlerin eline geçti ve Esad rejimi çöktü. Esad, Aralık 2024'te devrilene kadar Temmuz 2000'den itibaren Suriye'nin cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.