İsrail ordusunun, Gazze Şeridi'ne başlattığı soykırımın üzerinden 1000 gün geçti

İsrail'in Gazze Şeridi'ne Ekim 2023'te başlattığı saldırıların üzerinden geçen 1000 gün, eşi benzeri görülmemiş bir insani felakete sahne olurken bu süreçte yaşanan yıkım, binlerce sivilin hayatını derinden etkiledi, krizin kalıcı ve ağır sonuçlarını da gözler önüne serdi.
Gazze'de 10 Ekim 2025'te ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesine rağmen İsrail, saldırı, yıkım ve ablukaya devam ediyor. Gazze'nin yaklaşık yüzde 70'ini işgal eden İsrail, Filistinlileri bölgenin yüzde 30'unu aşmayan bir alana sıkıştırdı.
AA, Ekim 2023'ten bu yana ağır saldırılar, zorla yerinden etme, yıkım, can kaybı, yaralanma, alıkonulma, ateşkese rağmen 1000 gün boyunca yaşananlardan öne çıkan gelişmeleri derledi.
2023
7 Ekim: İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria ve Mescid-i Aksa'ya yönelik uygulamaları ile Gazze Şeridi'ne yönelik ablukaya karşılık Hamas, "Aksa Tufanı" adını verdiği saldırıyı düzenledi. İsrail aynı gün Gazze'ye şiddetli şekilde havadan ve top atışlarıyla saldırmaya başladı.
8 Ekim: İsrail ordusu, "Demir Kılıçlar" operasyonu başlattığını duyurdu; ilk hava saldırılarını düzenledi. Aynı gün, Başbakan Binyamin Netanyahu, İsrail'in "savaş halinde" olduğunu açıkladı. Gazze Şeridi'ndeki sınır kapıları da eş zamanlı kapatıldı.
13 Ekim: İsrail, Gazze ve Gazze'nin kuzeyindeki vilayetlerinde yaşayan yaklaşık 1,2 milyon Filistinliye saldırı tehdidinde bulunarak evlerinden ayrılmalarını istedi.
27 Ekim: İsrail, "Hamas'ın askeri kapasitesini ortadan kaldırma" iddiasıyla Gazze Şeridi'nin kuzeyine kara saldırıları başlattı. Saldırılar daha sonra Gazze'nin orta kesimleri ile güneyine doğru genişletildi.
Kasım ayının başı: İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin kuzeyi ile güneyini birbirinden ayırmak amacıyla "Netzarim Koridoru"nu oluşturdu. Ordu, Ocak 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşması kapsamında koridordan kısmen çekilirken, Salahaddin Caddesi'ne paralel uzanan doğu kesimlerinde varlığını sürdürdü.
17 Kasım: Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), İsrail'in insani yardım girişini engellemesi nedeniyle Gazze ve Gazze'nin kuzeyindeki illerde yaklaşık 800 bin Filistinlinin kıtlık tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
24 Kasım: Katar, Mısır ve ABD'nin arabuluculuğunda İsrail ile Hamas arasında 4 günlük geçici ateşkes yürürlüğe girdi. Daha sonra iki gün daha uzatılan ateşkes kapsamında çatışmalara ara verildi, karşılıklı esir takası yapıldı ve Gazze Şeridi'ne sınırlı miktarda insani yardımın girişine izin verildi.
3 Aralık: İsrail ordusu, Hamas'ın komuta merkezi bulunduğu iddiasıyla Han Yunus'un kuzeyinde kara saldırıları başlattı. Ordu, daha önce "güvenli bölge" olarak nitelediği ve zorla yerinden edilmiş Filistinlilerin barındığı mahallelerin tahliye edilmesini istedi. İsrail güçleri, söz konusu bölgeden 7 Nisan 2024'te çekildi.
29 Aralık: Güney Afrika, Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail aleyhine "soykırım" suçlamasıyla dava açtı. Daha sonra 12 ülkenin de katıldığı davada UAD, Mart 2024'te soykırımın önlenmesi ve Gazze'deki insani durumun iyileştirilmesine yönelik geçici tedbir kararları verdi. Davaya ilişkin nihai karar ise henüz açıklanmadı.
2024
2 Ocak: İsrail, Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta bir evi hedef alan saldırıda Hamas Siyasi Büro Başkan Yardımcısı Salih el-Aruri'yi öldürdü.
25 Mart: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde, ilk kez Gazze'de ramazan ayında acilen ateşkes sağlanması talep edilen karar tasarısı kabul edildi ancak İsrail, kararı uygulamadı.
6 Mayıs: İsrail ordusu, uluslararası uyarılara rağmen Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah'a saldırılar başlattığını duyurdu. Ordu, ertesi gün Refah Sınır Kapısı'nın kontrolünü ele geçirdi ve hala kapıdan giriş-çıkışlar çok kısıtlı şekilde yapılıyor.
29 Mayıs: İsrail ordusu, Gazze ile Mısır arasındaki Philadelphi Koridoru'nda kontrolü sağladığını açıkladı. İsrail, 7 Haziran'da ise koridorun tamamını ele geçirdiğini duyurdu.
31 Mayıs: Eski ABD Başkanı Joe Biden, Gazze Şeridi için üç aşamalı teklifini kamuoyuna açıkladı. Bölgede tam ateşkes, İsrail'in Gazze'deki tüm bölgelerden çekilmesi, karşılıklı esir takası ve yeniden imarı içeren 3 aşamalı bir teklif Hamas tarafından kabul edildi. Ancak teklif Netanyahu'nun yeni şartlar öne sürmesiyle uygulanamadı.
8 Haziran: İsrail'in 4 esirin kurtarılması kapsamında Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Nusayrat Mülteci Kampı'na düzenlediği yoğun saldırılarda, 64'ü çocuk ve 57'si kadın 274 Filistinli hayatını kaybetti; 153'ü çocuk, 161'i kadın 698 Filistinli yaralandı. Hamas, İsrail ordusunun 4 esiri kurtarmak için Nusayrat'a düzenlediği saldırılarda 3 esiri öldürdüğünü açıkladı. Nusayrat saldırısı uluslararası tepkiye yol açtı.
25 Haziran: Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), Gazze'deki Filistinlilerin yüzde 95'inin farklı düzeylerde gıda güvensizliği ve açlıkla karşı karşıya olduğunu bildirdi.
31 Temmuz: Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye, İsrail'in Tahran'da düzenlediği suikast sonucu hayatını kaybetti. Saldırı uluslararası kamuoyunda infiale yol açtı.
6 Ağustos: İran'da suikasta uğrayan Hamas lideri Heniyye'nin yerine Yahya Sinvar seçildi.
20 Ağustos: İsrail ordusu, Han Yunus'ta 6 İsrailli esirin cenazesine ulaşıldığını açıkladı.
6 Ekim: İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Cibaliya Mülteci Kampı'na kara saldırısı başlattığını ve bölgeyi sıkı kuşatma altına aldığını duyurdu. Ordu, ancak Ocak 2025'teki ateşkesle birlikte kampın bazı bölgelerinden çekildi.
17 Ekim: İsrail ordusu, Refah kentinde Hamas lideri Yahya Sinvar'ın öldürüldüğünü açıkladı.
21 Kasım: Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Gazze'de işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan İsrail Başbakanı Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı.
2025
19 Ocak: Hamas ve İsrail arasında mutabakata varılan Gazze'de ateşkes ve karşılıklı esir takası anlaşması uygulamaya girdi. Üç aşamadan oluşacak ateşkes anlaşmasının ilk 42 gününde, İsrailli 33 esir ve 1900'ün üzerinde Filistinli serbest bırakılacak.
30 Ocak: Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları, liderleri Muhammed ed-Dayf ile Kassam Tugayları Askeri Konsey üyelerinden Mervan İsa, Gazi Ebu Tamah, Raid Sabit, Rafi Selame, Ahmed el-Gandur ve Eymen Nevfel'in yaşamını yitirdiğini duyurdu. Dayf'ın ne zaman ve nasıl öldüğüne ilişkin ise detaylı bilgi verilmedi.
2 Mart: İsrail, Gazze Şeridi'ne insani yardım, tıbbi malzeme, yardım ekipleri ve ticari ürünlerin girişine hizmet eden tüm sınır kapılarını kapattı. Bu adım, Gazze'deki açlık krizinin daha da derinleşmesine yol açtı.
14 Mart: ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Hamas'ın 5 İsrailli esiri sağ olarak serbest bırakması ve ölen esirlerin naaşlarını teslim etmesi karşılığında ateşkesin uzatılmasını teklif etti. İsrail, teklifi kabul ettiğini ve Hamas'ın reddettiğini öne sürerken, Hamas ise önerinin, İsrail'in saldırılarını yeniden başlatmasından önce değerlendirme aşamasında olduğunu açıkladı.
18 Mart: İsrail, ateşkes anlaşmasını uygulamayı durdurarak Gazze'ye saldırılarını yeniden başlattı. Hamas ise anlaşmanın hükümlerine bağlı kaldığını açıkladı.
11 Nisan: 18 Mart'ta ateşkesi bozan İsrail ordusu, Gazze'nin güneyindeki Refah ve Han Yunus kentlerini birbirinden ayıran "Morag Koridoru"nun tamamında kontrol sağladığını açıkladı.
12 Mayıs: İzzeddin el-Kassam Tugayları, ABD ile yürütülen temaslar kapsamında, ateşkesin sağlanması, sınır kapılarının açılması ve Gazze'ye insani yardım girişinin temin edilmesi çabaları çerçevesinde Ekim 2023'ten itibaren rehin tutulan ABD-İsrail çifte vatandaşı asker Edan Alexander'ı serbest bıraktı. Hamas daha sonraki açıklamasında, ABD ve İsrail'in serbest bırakma karşısında olumlu adımlar atmadığını vurguladı.
16 Mayıs: İsrail ordusu, "Gideon'un Savaş Arabaları" ismini verdiği saldırı planını başlattı. 6 Ağustos'a kadar süren saldırılar kapsamında Filistinlileri daha küçük bir alana sıkıştırmaya çalışarak karadan işgaline devam etti.
29 Mayıs: ABD Başkanı Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Witkoff, Hamas'ın bir hafta içinde 10 İsrailli esiri sağ olarak serbest bırakmasını ve 18'inin cenazesini teslim etmesini, buna karşılık 60 günlük ateşkes ilan edilmesini öngören yeni bir teklif sundu.
Teklifte ayrıca İsrail saldırıların sona erdirilmesi için müzakerelerin yürütülmesi, İsrail ordusunun son ateşkesin bozulmasından önce konuşlandığı noktalara geri çekilmesi ve Gazze'ye BM aracılığıyla insani yardım girişinin sağlanması öngörüldü. Anlaşma, İsrail'in teklifi kabul ettiği; Hamas'ın değişiklik talep ettiği iddialarının gölgesinde akamete uğradı.
Ağustos: Arabulucu ülkeler, büyük ölçüde Witkoff'un önerisine benzeyen yeni bir ateşkes teklifi sundu. Teklif, Hamas'ın 10 İsrailli esiri sağ olarak serbest bırakmasını ve 18'inin cenazesini teslim etmesini, buna karşılık 60 günlük ateşkes ilan edilmesini ve savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin yürütülmesini öngörüyordu. Hamas teklifi kabul ettiğini açıklarken, İsrail ise teklifi reddetti.
8 Ağustos: İsrail Güvenlik Kabinesi, Gazze Şeridi'nin kuzeyinde yer alan "Gazze kentinin" işgal altına alınmasını öngören yeni bir planı onayladı. İsrail ordusu, yaklaşık 1 milyon Filistinlinin yaşadığı Gazze kentini hedef alan plan kapsamında İsrail ordusu, üç gün sonra geniş çaplı bir saldırı başlattı. Saldırıda konutlar yıkıldı, hastaneler hedef alındı, saldırı hazırlığı için tahliye emirleri yayımlandı ve kara saldırıları düzenlendi.
22 Ağustos: BM'nin desteklediği gözlem kuruluşu Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırmasının (IPC), Gazze'de kıtlığın en şiddetli seviyesi olarak bilinen 5. seviyede tespit edildiğini bildirdi. BM, Gazze'de ilan edilen kıtlığın İsrail'in ablukasının sonucu olduğunu doğruladı.
3 Eylül: İsrail, 3 Eylül'de Gazze Şeridi'nin kuzeyini tamamen işgal etmek amacıyla "Gideon'un Savaş Arabaları 2" isimli saldırı başlattı.
9 Eylül: İsrail ordusu, Katar'ın başkenti Doha'da Hamas müzakere heyetinin bulunduğu binaya savaş uçaklarıyla saldırı düzenledi. Hamas, lider kadrosunun İsrail suikastından kurtulduğu, saldırıda Hamas Siyasi Büro Üyesi Halil Hayye'nin oğlu ve 4 Hamas üyesinin yaşamını yitirdiği duyuruldu, Katar da bir polis memurunun hayatını kaybettiğini açıkladı.
29 Eylül: ABD Başkanı Donald Trump, iki aşamada uygulanması öngörülen 20 maddelik bir plan açıkladı. Plan; Gazze'deki İsrailli esirlerin serbest bırakılmasını, ateşkes ilan edilmesini, Hamas'ın silahsızlandırılmasını ve hareketin yer almayacağı yeni bir yönetimin oluşturulması amacıyla Gazze'de uluslararası bir denetim mekanizmasının kurulmasını öngörüyordu. Açıklamaya göre söz konusu mekanizmaya Trump başkanlık edecek ve yeni yönetimin eğitimi ile oluşturulma sürecini denetleyecekti.
1 Ekim: İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin sahil yolundaki, kuzey ve güneyi birbirine bağlayan Raşid Caddesi'ni güneyden gelenlere kapatacağını duyurdu. Bu adım, kuşatmayı daha da sıkılaştırmak için gerçekleştirilen bir uygulama olarak değerlendirildi.
3 Ekim: Hamas, ABD Başkanı Trump'ın Gazze planındaki esir değişimini kabul ettiğini ve diğer bazı maddelerin müzakere edilmesi gerektiğini açıkladı.
10 Ekim: Gazze'de ateşkes yürürlüğe girdi. İsrail, ABD Başkanı Trump'ın Gazze'de ateşkes anlaşmasını onayladı. İsrail açıklamasında anlaşma kapsamında ordunun, Gazze Şeridi'nin iç kesimlerinden yeni konuşlanma hatlarına doğru çekildiği belirtildi.
12 Ekim: İsrail, ateşkese rağmen Gazze Şeridi'ne sınırlı miktarda insani yardım girişine izin verdi. Gazze'deki Filistin Hükümeti Medya Ofisi, ateşkese göre günlük 600 yardım tırının girişi öngörülürken bölgeye yaklaşık 173 yardım tırının giriş yaptığını belirtti.
13 Ekim: Esir takası kapsamında, Hamas 20 sağ İsrailli esiri ve 4'ünün cenazesini teslim etti. Buna karşılık İsrail, 250'si müebbet ve uzun süreli hapis cezasına çarptırılanlardan; 1718'i Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'nden alıkonulanlar toplam 1968 Filistinliyi serbest bıraktı.
29 Aralık: Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları, Muhammed Sinvar ile Askeri Sözcüsü Ebu Ubeyde'nin Gazze'deki saldırılar sırasında hayatını kaybettiğini açıkladı.
2026 yılı
14 Ocak: ABD Başkanı Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Witkoff, Trump'ın 20 maddelik Gazze planının ikinci aşamasının başlatıldığını duyurdu. Bu aşamanın, ateşkesin ardından silahsızlanma, teknokratik yönetim ve yeniden inşa süreçlerini içerdiği belirtildi. Aynı dönemde, söz konusu sürecin uygulanmasına yönelik mekanizmaları görüşmek üzere Filistinli taraflar Kahire'de bir araya geldi.
16 Ocak: ABD Başkanı Donald Trump, Gazze'de Barış Kurulu'nun kurulduğunu ve kurul üyelerinin kısa sürede açıklanacağını duyurdu. Ertesi gün Beyaz Saray, Gazze'de ateşkes sürecinin ikinci aşamasının önemli bir parçası olarak kurulan "Barış Kurulu" üyeleri ile geçiş sürecini yönetecek "Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi" başkanını açıkladı.
26 Ocak: İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nde kalan son İsrailli esir Ran Gvili'nin cesedine ulaşıldığını açıkladı. Böylece Filistinli grupların, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana anlaşma kapsamında 28 İsrailliye ait cenazeyi teslim ettiği belirtildi.
2 Şubat: İsrail, yaklaşık iki yıl boyunca büyük ölçüde kapalı kalan Gazze'nin dünyaya açılan noktası Refah Sınır Kapısı'nın son derece sınırlı ve sıkı kısıtlamalarla yeniden açıldığını duyurdu.
28 Şubat: İsrail ordusu, İran'ın misillemelerini gerekçe göstererek yayaların sınırlı geçişine açık olan Refah Sınır Kapısı dahil Gazze Şeridi'ne açılan tüm kapıları kapattı. İsrail makamları, 20 günün ardından 19 Mart'ta, yalnızca yayaların geçişi için Refah'ın yeniden açıldığını belirtmişti. İsrail makamları, Gazze'nin dünyaya açılan tek kapısı Refah Sınır Kapısı'nda farklı gerekçelerle sık sık kısıtlamalar uyguluyor.
15 Mayıs: İsrail ordusu, Hamas ile varılan ateşkes anlaşmasından sonra bazı bölgelerden çekilse de Gazze'nin yüzde 53'ünü işgal altında tutmaya devam ederken İsrail Başbakanı Netanyahu, ateşkese rağmen Gazze Şeridi'nde işgal ettikleri bölgeyi yüzde 60'a çıkardıklarını söyledi.
15 Mayıs: İsrail, Gazze kentine düzenlediği hava saldırısında Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın üst düzey isimlerinden İzzeddin el-Haddad'ı öldürdü.
26 Mayıs: İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırıda Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları komutanlarından Muhammed Avde hayatını kaybetti.
6 Haziran: Kahire'de Filistinli gruplar ile arabulucular arasında Gazze anlaşmasının birinci aşamasının tamamlanması ve ikinci aşamaya geçiş düzenlemelerinin ele alınacağı yeni bir müzakere turu başladı. Son 3 ay içindeki ikinci görüşme turu olan müzakerelerden herhangi bir sonuç çıkmadı.
6 Haziran: Hamas, Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının uygulanmasının sürdürülmesi ve ikinci aşamaya ilişkin düzenlemelerin ele alınması amacıyla Kahire'de arabulucular ve Filistinli gruplarla görüşmelere başladığını duyurdu.
24 Haziran: İsrail Başbakanı Netanyahu, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki işgal alanını genişleterek, Gazze'nin yüzde 70'inin İsrail ordusunun kontrolünde olduğunu itiraf etti.