Alev Alatlı Yazıları

Alev Alatlı Kimdir?

Alev Alatlı, 16 Eylül 1944'te İzmir'in Menemen ilçesinde Rumeli kökenli bir ailede doğdu ve 2 Şubat 2024'te İstanbul'da KOAH ve çoklu organ yetmezliği nedeniyle 79 yaşında vefat etti. Türk yazar, akademisyen, sosyolog, köşe yazarı ve ekonomisttir. Oyun yazarı Musahipzade Celal, annesi Füruzan Hanım'ın büyük amcasıdır. İlköğrenimine Ankara'da Mimar Kemal İlkokulu'nda başladı ve Erzurum Kültür Kurumu İlkokulu'nda tamamladı. Ankara Namık Kemal Ortaokulu'ndan sonra babası Albay Ertuğrul Alatlı'nın askerî ataşe olarak görev yaptığı Tokyo'da liseyi Tokyo THA Amerikan Lisesi'nde okudu. Ekonomi ve istatistik lisansını 1965'te Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden, kalkınma iktisadı ve ekonometri yüksek lisansını Fulbright bursuyla gittiği Vanderbilt Üniversitesi'nden (Nashville, Tennessee) 1968'de aldı. Ayrıca Dartmouth College'da felsefe ve teoloji alanlarında doktora programına katıldı; ilahiyat, düşünce ve medeniyet tarihi üzerinde yoğunlaştı fakat doktora derecesini alamadan 1974'te Türkiye'ye döndü. 1968-1969 yılları arasında ABD'nin Maine eyaletinde öğretim görevlisi olarak çalıştı ve Caan College'da büyüme ekonomisi dersleri verdi.

Türkiye'ye döndükten sonra 1970-1972 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde öğretim görevlisi ve Devlet Planlama Teşkilatı'nda kıdemli ekonomist olarak çalıştı. 1973-1974 yılları arasında Kaliforniya Üniversitesi ile ortak psiko-dilbilim çalışmaları yürüttü. 1981-1984 yılları arasında İstanbul'da Berkeley'in düzenlediği psiko-dil projesinde yer aldı. 1982-1984 yıllarında Cumhuriyet gazetesi bünyesinde Bizim English adlı Türkçe temelli bir İngilizce öğretim dergisi çıkardı. 1984-1985 yılları arasında Türk Yazarlar Kooperatifi (YAZKO) başkan yardımcılığı görevinde bulundu. 1984'ten itibaren yazarlığa ağırlık verdi; Nokta, Yazko Somut, Türk Edebiyatı, Cönk gibi dergilerde yazıları yayımlandı. Zaman gazetesinde röportajları yayımlanan Alatlı, daha sonra aynı gazetede köşe yazarlığına başladı; türban hakkında yazdığı bir köşe yazısının sansürlenmesinden sonra bu gazetede yazmayı bıraktı. 2005-2017 yılları arasında Kapadokya Meslek Yüksekokulu mütevelli heyet başkanı olarak görev aldı; 2017 itibarıyla Kapadokya Üniversitesi mütevelli heyeti başkanlığına getirildi.

Filistin davasının tanıtımına yaptığı katkılardan dolayı 1986'da Tunus'ta sürgünde bulunan Yaser Arafat tarafından "Özgürlük Madalyası" ile onurlandırıldı. 1987'de İşkenceci adlı romanıyla Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü'ne layık görüldü. Aydınlanma Değil, Merhamet! adlı romanıyla 2006'da Moskova'da "Mikhail A. Sholokhov 100. Yıl Roman Ödülü"nü kazandı. 10 Aralık 2012'de Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Senatosu kararı ile fahri doktora unvanına layık görüldü; unvan 25 Aralık 2012'de düzenlenen törenle takdim edildi. 2014 yılında edebiyat alanında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verildi. 2017'de Süleyman Demirel Üniversitesi tarafından fahri doktora payesi ile onurlandırıldı.

19 Kasım 2018'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e, Alev Alatlı'nın "Dünya Nöbeti - Gogol'un İzinde 2. Kitap" adlı eserinin Rusça versiyonunu hediye etti. Alatlı, 2018'de Erdoğan tarafından 24 Haziran seçimlerinin ardından oluşturulan ve aralarında Orhan Gencebay, Murat Bardakçı, Hülya Koçyiğit, Mehmet Çelik, İskender Pala, Ümit Meriç gibi isimlerin yer aldığı Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu'na üye olarak atandı.

Sınıf arkadaşı Kıbrıs Türkü Alper Orhon'la (1940-2001) 1963'te yaptığı evlilikten Funda Firuz (d. 1970) adında bir kızı oldu. İleri düzeyde İngilizce ve Almanca, orta düzeyde Japonca ve Rusça bilmekteydi. 3 Şubat 2024'te Eyüp Sultan Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Mihrişah Valide Sultan Külliyesi'ne defnedildi.

Kitapları:
Söyleşi: Kelebek Etkisi Söyleşileri I (2021), Kelebek Etkisi Söyleşileri II (2021).
Nasihatname: America the Beautiful - Fesüphanallah! Nasihatname 1 (2019), All American He-Man - Hafazanallah! Nasihatname II (2019).
Roman: Yaseminler Tüter Mi Hala? (1985), İşkenceci (1986), Kadere Karşı Koy A.Ş. (1995); Or'da Kimse Var mı? serisi: Viva La Muerte (Yaşasın ölüm) (1992), 'Nuke' Türkiye (1993), Valla Kurda Yedirdin Beni (1993), O.K. Musti Türkiye Tamamdır (1994), Beyaz Türkler Küstüler (2013); Schrödinger'in Kedisi serisi: Kâbus (2001), Rüya (2001); Gogol'un İzinde serisi: Aydınlanma Değil, Merhamet! (2005), Dünya Nöbeti (2007), Eyy Uhnem! Eyy Uhnem! (2008).
İnceleme - Deneme: Aydın Despotizmi (1986), Eylül (1998), Hayır Diyebilmeli İnsan (2005), Şimdi Değilse Ne Zaman, Yorumsuz.
Derleme: Batıya Yön Veren Metinler, Bize Yön Veren Metinler.
Tercüme: Haberlerin Ağında İslam (özgün adı: Covering Islam, 1985) - Edward W. Said, Filistin'in Sorunu (özgün adı: The Question of Palestine, 1986) - Edward W. Said, En Emin Yol "Akvam ül-Mesâlik'li Marifat Ahval el-Memalik" (1986) - Tunuslu Hayreddin Paşa.
Diğer: Köşe Yazarları ve Obskürantizm (araştırma); internet sitesi tartışma grubuyla birlikte hazırladığı Safsata Kılavuzu (2001, Boyut Yayınları, ISBN 975-508-076-7).