Aleksandr Puşkin Yazıları

Aleksandr Puşkin Kimdir?

Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, Rus şair ve yazar (Moskova, 6 Haziran 1799 - Petersburg, 29 Ocak 1837). Rusya'nın "ulusal şair"i ve modern Rus edebiyatının kurucusu olarak kabul edilir.

Çocukluğunda annesinin sevecen ilgisi ve amcası Vasiliy Lvoviç'in bilgili ilgisiyle Fransızcayı ve Fransız edebiyatını öğrenip zevk aldı. İlk bilgilerini Fransız mürebbiyelerden edinen Puşkin, henüz sekiz yaşındayken Fransızca ve Rusça öğrenmişti. Soylu ailelerin yetenekli çocuklarını eğitmek amacıyla kurulmuş özel Çarskoye Selo Lisesi'nde (İmparatorluk Lisesi) yetişti. On iki yaşında bu okula yazdırılan Puşkin, altı yıl boyunca dış dünyadan kopuk bir eğitim gördü. İlk şiiri "Şair Dost'a" (1814) Nikolay Karamzin'in Avrupa Habercisi dergisinde yayımlandı. 18 yaşında tanınmış bir şair düzeyine yükselmişti.

Değerli hocalarının (Karamzin, Derjavin) yol göstericiliği, verimli okumalarının desteği ve yabancı edebiyatları asıl kaynaklarından izleyebilmesine olanak veren dil kültürüyle bu yaşlarda bile özgün bir üsluba, kalıplaşmış Rusçaya yeni güçler kazandıran zengin bir anlatım gücüne ulaştı. Eğitimini 1817'de tamamladıktan sonra Dışişleri Bakanlığı örgütüne girdi. Bu arada birçoğu yasaklanan özgürlükçü şiirleri ve taşlamaları halk arasında yayıldı.

Gençliğinin verdiği sıcak coşkuyla özgürlükten yana, ilerici düşüncelere yaslandığı için hiçbir gizli derneğe üye olmadığı halde elden ele geçen şiirlerinin (Gavriliada) verdiği politik tedirginlikle üç yıl sonra görevli olarak güney Rusya'ya gönderildi (1820). Kafkasya'ya tayin edilen Puşkin, Besarabya'da, Kafkaslarda ve Kırım'da kaldığı bu dört yıl içinde verimlilikle çalıştı. Burada ünlü Kafkas Esiri ve Bahçesaray adlı destanlarını yazdı.

Byron'u keşfetti, çevirdi, doğasal yaşamın tadını aldı, edebiyata bütün varlığıyla sarıldı: Ruslan ve Lyudmila (1817-1820), Kavkazski Plennik (Kafkas Tutsağı) 1822, Bahçisarayski Fontan (Bahçesaray Çeşmesi) 1824, Tsyganıy (Çingeneler) 1823-1824 vb. Kafkasya'dan dönen Puşkin'in askeri yönetime karşı oluşundan dolayı dört yıl süreyle başkente girmesi yasaklandı ve ailenin sahip olduğu Mihaylovskoye köyünde yaşamak zorunda bırakıldı. Polisin eline geçen bir mektubunda arkadaşına Tanrısız olduğunu yazdığından bu kez de Pskov'daki aile yurtluğunda (Mihaylovskoye) yaşamını geçirmesi buyruldu.

Rus halk masallarıyla, halk türküleriyle, Rus tarihiyle yakından ilgilendiği bu sürgün döneminde büyük eserlerinin başlangıçlarına girişti: Koşukla romanı olan ve Çaykovski'nin müziğiyle operalaşacak Yevgeniy Onegin (1823-1830), Musorgski'nin opera olarak besteleyeceği Boris Godunov (1825-1831). 1826'da Moskova'ya, 1827'de başkent Petersburg'a gidebilmesine izin çıktı.

Sakin ve mutlu bir yaşamın düzeni içinde kentle kır, Petersburg ve yurtluğu arasında yaşarken edebiyatçılığını renklilikle sürdürdü (Biyelkin'in Hikâyeleri, Povesti Belkina 1830); tanıtma kitaplarının şair, yazar, tiyatro yaratıcısı, anlatı ustası, öykücü ve romancı, eleştirmen ve gazeteci diye niteledikleri değişik çalışma alanlarında ürünler vermek için verimlilikle çalıştı. Bu arada yeni Çar I. Nikolay'ın (1796-1855; çarlığı 1825-1855) katına çıkarılmış, çar onu kendisinin denetleyip sansür edeceğini açıklayarak sözde özgürlüğünü sağlamıştı.

Puşkin, bir baloda yüksek rütbeli ve emekli bir memurun kızı olan Natalya Gonçarova ile karşılaştı ve bu genç kıza âşık oldu. Uzun çekişmelerden sonra Natalya'nın ailesini ikna etmeyi başardı ve sonunda nişanlandılar. Bitmek bilmeyen soruşturmalar ve yasaklamalar yüzünden rahatsız olsa da yazmaya devam etti. Bazı söylentiler, eşinin bu imparatorla da ilişki içinde olduğunu açıklarlar. Böylece Puşkin, yakın bir tehlikeden kendini koruma içgüdüsüyle tarihsel konulara yönelerek günlük ve güncel dedikoduların üstüne çıkmış oldu, arşivlerde çalıştı, tarih kitapları da çıkardı: Dubrovskiy (1832), İstoriya Pugaçova (Pugaçev Ayaklanması) 1833, Pikovaya Dama (Maça Kızı) 1834, Yüzbaşının Kızı (Kapitanskaya Doçka) 1836. Gogol ile olan arkadaşlığı da bu döneme rastlamaktadır.

Eşinin kendisini aldattığını ileri süren imzasız bir mektubun yarattığı kaygı ve tasalarla, yine eşinin ardında dolaştığını ve gelişigüzel konuştuğunu duyduğu bir Fransız subayı George Charles d'Anthès ile giriştiği tabanca düellosunda karnından yaralandı (27 Ocak 1837). İki gün boyunca can çekişen Puşkin, 29 Ocak 1837'de öldü. Şairin ölümü üzerine başlayan huzursuzluk neredeyse hükûmete karşı bir ayaklanma noktasına geldi. Olayların kontrolden çıkmasından çekinen polis, bir gece yarısı şairin tabutunu gizlice kiliseden aldı ve Mihaylovskoye köyüne götürerek toprağa verdi.

Hem lirik değerler hem gerçekçi özlerle yepyeni bir ufka yönettiğine inanılan Rus edebiyatının kurucusu sayılır; dili, anlatımı, üslubu, biçim kusursuzluğuyla hem şiirde hem düzyazıda bütün olumlu değerleri taşıdığı kabul edilir. Puşkin, klasik Batı edebiyatını ve Rus halk ruhunu sentezleyerek Rus edebiyatında gerçekçilik akımını başlatan öncü bir isim olmuştur.

Başlıca eserleri: Ruslan i Lyudmila (Ruslan ve Ludmila, 1820, şiir); Kavkazskiy Plennik (Kafkas Esiri, 1822, şiir); Bakhchisarayskiy Fontan (Bahçesaray Selsebili, 1824, şiir); Tsygany (Çingeneler, 1827, öyküsel şiir); Arap Petra Velikogo (Büyük Petro'nun Arabı, 1828, tarihsel roman, bitirilmemiş); Poltava (1829); Boris Godunov (1825, dram); Küçük Trajediler (1830); Papaz ve uşağı Balda'nın hikâyesi (1830, şiir); Domik v Kolomne (Kolomna'daki Küçük Ev, 1830, koşukla öykü); Belkin Hikâyeleri (1831, düzyazı); Çar Saltan Masalı (1831, şiir); Dubrovsky (1832-1833, roman); Pikovaya Dama (Maça Kızı, 1833, hikâye); Mednyy Vsadnik (Bronz Süvari, 1833, şiir); Yemelyan Pugachev isyanının Tarihi (1834, düz yazı); Balıkçı ve Altın Balığın Hikayesi (1835, şiir); Yüzbaşının Kızı (Kapitanskaya Dochka, 1836, düz yazı); Kupoy Ritsar (Cimri Şövalye, 1836, oyun); Motsart i Salyeri (1831, oyun); Kamenniy Gost (Taş Konak, ölümünden sonra 1839, oyun); Kirdzhali (Kırcali, kısa hikâye); Gavriiliada; Istoriya Sela Goryukhina (Goryukhino Köyü'nün Hikayesi, bitirilmemiş); Stseny iz Rytsarskikh Vremen (Şövalye Hikayeleri); Yegipetskiye Nochi (Mısır Geceleri, kısa şiirsel hikâye, bitirilmemiş); Bratya Razboyniki (Haydut Kardeşler, oyun); Graf Nulin (Kont Nulin); Zimniy vecher (Kış akşamı).