Yılmaz Gruda Yazıları

Yılmaz Gruda Kimdir?

14 Temmuz 1930 tarihinde İstanbul'da doğdu. Asıl adı Ahmet Yılmaz Arkon'dur. Babası Hasan Bey, annesi Emine Mediha (Aytaç) Hanım'dır. Babası, Arnavutluk'tan bir kan davası nedeniyle ayrılıp İstanbul'a yerleşmiş; sütçülükle uğraşırken Emine Mediha Hanım ile tanışıp evlenmiştir. Çift bir süre sonra boşanınca Yılmaz Gruda, Ankara'ya taşınan babası ile yaşadı. İlköğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Ankara Ticaret Lisesi'nde gördüğü eğitimi yarıda bırakarak devlet memuru olarak çalışmaya başladı. Yazdığı şiirlerle 1950'li yıllarda birçok dergide çeşitli eserlerin altına imzasını atmayı başardı. Şiirleri Varlık, Kaynak gibi gazete ve dergilerde yayımlandı. Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. 1952'de Mavi dergisinde şairane bir anlatım içeren şiirler yazdı ve Attilâ İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu. "Gruda" müstear adını benimsedi.

1954'te memuriyetten istifa ederek İstanbul'a gitti. 1956 yılında Cep Tiyatrosu'nda oyunculuğa başladı ve Ankara Devlet Tiyatrosu'na ait Küçük Tiyatro'da oyunculuğu sürdürdü. Ayrıca Ankara Meydan Sahnesi ve Nisa Serezli topluluklarında da çalışmalar yürüttü. Bir süre muhasebeci olarak hayatını sürdürse de tiyatrodan ayrı kalamadı ve İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne ait Muammer Karaca Tiyatrosu'nu yönetti. 1959'da ilk kez Çağdaş Meddah adlı tek kişilik gösteriyi sahneye koyup oynadı. Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın (1958), Susanların Sonu (1960) ve Körün Gözü (1960) oyunlarını yazdı. Kasetçi adlı oyunu ile eşi Türkan Gruda ile yazdığı Sultan Aziz Vakası ve Kavuklu Hamdi'nin yaşamını anlatan Kavuklu Hamdi oyunu en önemli eserlerindendir. Tiyatroya ilgisi, seyirlik tiyatro oyunları yazmasına ve çeviriler yapmasına neden oldu.

1959'dan itibaren çok sayıda sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı. Dokuz Dağın Efesi rol aldığı ilk film idi. 2004-2007 yıllarında yayımlanan Yabancı Damat adlı komedi dizisinde canlandırdığı Celayir Usta rolü ile geniş bir kitle tarafından tanındı. Çarmıh'taki Yeni Mehmet (1963) adlı şiir kitabı, onun yayımlanan ilk eseridir. Şiirlerin yanı sıra tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımladı. Tiyatro ile ilgili görüşlerini ve tecrübelerini Şu Bizim Tiyatromuz adlı eseri ile okurlara aktardı. Anton Çehov'dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun 1984'te yayımlandı. Anton Çehov'un Evliliğin Halleri'ni, 25 Ekim 2020'de 90 yaşında iken Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sahneledi.

Cumhuriyet Gazetesi'nden 2003 yılında Marathon "Bir Uzun Koşu" şiiri ile Yunus Nadi Ödülü, 1999 yılında Çerçi Zeus şiiriyle Behçet Aysan Şiir Ödülü, 2016 yılında 53. Antalya Film Festivali'nde Onur Ödülü almaya hak kazandı. Ayrıca 2018'de 23. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri'nde Onur Ödülü'ne, 2021'de Harput Kısa Film Festivali'nde Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne değer görüldü.

2007 yılının Şubat ayında 'Bir Başka O – Oratoryo', 2006'nın Haziran ayında 'Manzum Nasreddin Hoca Fıkraları', 2002 yılının Haziran ayında 'Marathon "Bir Uzun Koşu"', 1997'de 'Çerçi Zeus - Bir Çağdaş Mitoloji Denemesi', 1997'de 'Çarmıhtaki Yeni Mehmet', 1996'da 'Camdaki Düşman', 2002'de 'Bir Çürümüş Kent Belgeseli', 1994 yılında 'Tek Perdelik Dokuz Oyun-Anton Çehov', 1976'da 'Şu Bizim Tiyatromuz' ve 1993 yılında 'Kül Altındaki Kor - Anton Çehov' eserlerini meydana getirdi. Bunların yanı sıra Sımayıl ile Razıya, Bir Devlet Memurunun Ölümü, Gelir Ergeç, Yeşilçam Cehennemi, Kendi ile Kendisi, Sultan Abdülaziz Vak'ası, Kavuklu Hamdi, Köylü Devrimci Börklüce Mustafa ve Çağdaş Edep-Erkan Görgü Kitabı gibi eserleri de bulunmaktadır.

Bir süredir tedavi gördüğü Özel Güngören Hastanesi'nde 25 Temmuz 2023 tarihinde 93 yaşında öldü. Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi'ndeki törenin ardından cenazesi, Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.